ଖ୍ୟାତି ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଏବଂ ସପ୍ତଧା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ମହାନ ଓ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୂମି ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛି, ଯାହା କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପର ସମାନ ବିସ୍ତୃତ। ସେଠାରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଦ୍ୱୀପମାନେ ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ। ସେଠି ଜୀବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଓ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି, ଶୁଣ। ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦହି ଜଳ ସଦୃଶ ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। କେଉଁଠୁ ଦୁଃଖ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ତୁମେ ଜାଣ। ଏଠାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଖଣି ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠାରୁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବତ, ସୁମହାନ, ଯାହାର ଅନେକ ଝରଣା ଅଛି। ସେଠାରୁ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ବର୍ଷା ହୁଏ। ଆକାଶରେ ରେବତୀ ନାମକ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି; ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏହି କାରଣରୁ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଜାମାନେ କଳା ଚର୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଅଛି ଅମ୍ବିକେୟ, ଏକ ଦୁର୍ଗ ପର୍ବତ, ମହାନ ଶିଖର। କେସରୀ, ଅନେକ କମଳରେ ସୁଶୋଭିତ, ଯାଁଠାରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଥ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଝରଣାକୁ ସୁକୁମାର ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଏହାର ଶୁଭ ବର୍ଷାକୁ କୁସୁମୋତ୍ତର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱୀପର ମାପ, ଏହାର ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଏଭଳି ଅଛି। ଏଠାରେ ଏକ ଶାକ ନାମକ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଓ ଗରିମାମୟ। ଏଠି ଅନେକ ମହାନ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ ସପ୍ତଧା ଗଙ୍ଗା ଅଛନ୍ତି। ଇକ୍ଷୁ, ବେନୁକା, ଗଭସ୍ତି ଏବଂ ସପ୍ତମୀ ନାମକ ଏହି ସପ୍ତ ନଦୀ ଅଛନ୍ତି। ଏହାମାନେ ହଜାର ହଜାର ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ସେହି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛ ସମାନ ବିସ୍ତୃତ, ଚକ୍ରାକାର ଭାବେ ବିନ୍ୟାସିତ। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ଓ ରତ୍ନ, ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏଠି ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସମୃଦ୍ଧ। ଶାକ ଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମାନ। ସେଠି ସପ୍ତ ଭାଗରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭାଗ୍ରହୀ ଓ ସୁଖୀ। ସ୍ୱାଭାବିକ କାଳ ଛଡ଼ି, ସେମାନେ କେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିପରୀତ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାକ ଦ୍ୱୀପର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଘେରି ରହିଛି, ତାହା ପାହାଡ଼ ପରେ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ଅଛି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ମହାନ ପାଥରର ପର୍ବତ ଅଛି। ତାହାର ପୂର୍ବାର୍ଧରେ ଚିତ୍ରଶାନୁ ନାମକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଅଛି। ପୃଥିବୀର ତଳରୁ ଚଉତିଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରେ ଏହି ପର୍ବତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଏହା ନୂତନ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମାନ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ରାକାର। ଏଠି ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିନ୍ୟାସିତ ଏକ ମହାନ ବିସ୍ତୃତି ଅଛି।