କକୁଡାକୁ ସୁପ୍ରଦା ନାମରେ ଡାକାଯାଏ; ଏହି ସାତଟି ବିଭାଗ ଆଉ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ଏଠାରେ ଜ୍ୟୋତିଃ, ଶାନ୍ତି, ତୁଷ୍ଟା, ଚନ୍ଦ୍ର, ଶୁକ୍ର ଓ ବିମୋଚନୀ ପରି ଅନେକ ଦ୍ୱୀପ ରହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ବିନ୍ୟାସ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଶାଲ୍ମଳୀ ତାର ଏକ ବିଶାଳ କଣ୍ଡରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଦ୍ୱୀପ, ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମରେ ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ପରିମାଣ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମାନ ନୁହେଁ। ମୋ ଉପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖ, ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି ଓ ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି କହିବି। ସୁରୋଦକ ଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କୁଶ ଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକର ବିବରଣୀ ଦେଉଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ପ୍ରଥମ ପର୍ବତ ହେଉଛି ହେମପର୍ବତ, ଚତୁର୍ଥ ପର୍ବତ ପୁଷ୍ପବାନ୍ ଓ ପଞ୍ଚମ କୁଶେଶୟ। ଏଠାରେ ମଣ୍ଡା ନାମକ ଜଳ ଅଛି, ମଣ୍ଡରା ଓ ଦାରଣା ଆଦି ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ପ୍ରଥମ ଭୂମି ଉଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂମି ବେଣୁମଣ୍ଡଳ, ପଞ୍ଚମ ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠ ପ୍ରଭାକର ଭାବରେ ଅଛି। ଏଠି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଲୋକମାନେ ଓ ବିଶ୍ୱର ନାୟକମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ କୌଣସି ଚୋର ବା ବିଦେଶୀ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି। ଏଠି ସାତଟି ପବିତ୍ର, ପାପରହିତ ଓ ଶୁଭ ନଦୀ ଅଛି। ସେଠି ଏହା ଛଡ଼ା ଅନେକ ଅଜଣା, ଅଗଣିତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। କୁଶଦ୍ୱୀପ ବାହାରେ ଘୀର ସମୁଦ୍ର ଘେରାଯାଇଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ କୁଶଦ୍ୱୀପର ବିନ୍ୟାସ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। କୁଶଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରସ୍ତାର ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବତ କ୍ରଞ୍ଚ। ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଦିବାବୃନ୍ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଦ୍ୱିବିଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ନାମକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ହେଉଛି କ୍ରଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ସାତଟି ମଣିମଣ୍ଡିତ ପର୍ବତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରସ୍ତାର ଅଛି ଓ ଏହା ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଏ। କ୍ରଞ୍ଚ ଭୂମି ଦକ୍ଷ ଓ ବାମନ ଭୂମି ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଉଷ୍ଣ ପରେ ପୀବରକ ଅଛି, ପୀବର ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ ଅଛି। ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କ ଭୂମି ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିସ୍ବନ ଅଛି। ଏଠି ମଧ୍ୟ ସାତଟି ଶୁଭ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ଅଛି। ଖ୍ୟାତି, ପୁଣ୍ଡରୀକ ଓ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଏଠି ସ୍ମରଣୀୟ। ଏସବୁ ନଦୀ ବିଶାଳ ଓ ଜଳରେ ପ୍ରଚୁର। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୂମି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କ୍ରଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ପରି ଘେରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଦ୍ୱୀପମାନେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ସୁନିୟୋଜିତ ଅଛନ୍ତି। ସେଠି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶ ଘଟେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କହୁଛି, ଏହି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୀପ ଦହି ପରି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏଠାରୁ କେଉଁଠୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସେ, କେଉଁଠୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗର ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ମଣିମୟ ଖଣି ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦୟ ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଅଛି।