ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଦ୍ୱୀପର ନାମ ହେଉଛି ଶିଶିର, ଓ ନାରଦଙ୍କର ଦ୍ୱୀପ ହେଉଛି ସୁଖୋଦୟ। ବୃଷଭଙ୍କର ଦ୍ୱୀପ କ୍ଷେମକ ଓ ବୈଭ୍ରାଜଙ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଧ୍ରୁବ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଦ୍ୱୀପରେ ଚରଣ କରି, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ସଦା ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସେହି ସପ୍ତ ଗଙ୍ଗା ନାମ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୱିନୀ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ। ଏହି ସପ୍ତ ନଦୀ ଅମୃତସ୍ୱରୂପୀ, ଧର୍ମମୟ ଓ ସର୍ବନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନେ ଜଳରେ ପ୍ରଚୁର, ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବହିଥିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ନଦୀମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଶାନ୍ତ, ଭୟହୀନ, ଆନନ୍ଦମୟ, ଶିତଳ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ କେବଳ ଅବତରଣ କ୍ରମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରଣ କ୍ରମ ନାହିଁ। ସେଠାର ସମୟ ସଦା ତ୍ରେତାଯୁଗ ସମାନ ରହିଥାଏ। ସମୟର ବିଭାଗ ଭୂମିର ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ। ସେଠାର ଲୋକମାନେ ଦେହରେ ସୁନ୍ଦର, ଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୋଗ ନଥିବା ଓ ସୁବଳ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ସବୁ ବିବରଣୀ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶାକ ଦ୍ୱୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସେଠାର ସମସ୍ତ ଗଛ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ ଔଷଧି ମୂଳକ। ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜାମ୍ବୁ ଗଛ ଗଣନା କରାଯାଏ, ଯାହା ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୂଜିତ ହୁଏ। ଶାଲ୍ମଳଦ୍ୱୀପ ଆକାରରେ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ରୂପରେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ସମାନ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାଲ୍ମଳଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ କ୍ରମିକ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହିବି। ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଘେରି ଥିବା ସମୁଦ୍ର ଚିନିରସ ମଧ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାହାକୁ କୁମୁଦ କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପାହାଡ଼ ଉତ୍ତମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼ ବଳାହକ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଚତୁର୍ଥ ପାହାଡ଼ ହେଉଛି ଦ୍ରୋଣ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଔଷଧ ମିଳେ। ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି କଙ୍କ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଷଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ମହିଷ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସପ୍ତମ ପାହାଡ଼ କକୁଦ୍ମାନ ନାମରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ମୂଳ ଭାବେ ଧରି, ସେଉଁଠି ନିୟମାନୁସାରେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବିଭାଗ ହୋଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଭଳି ଦୀର୍ଘ। ବଳାହକର ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ଜିମୂତ, ଦ୍ରୋଣ ପାହାଡ଼ ହେଉଛି ହରିତବର୍ଣ୍ଣ। କକୁଦର ନାମ ସୁପ୍ରଦ, ଏହି ସପ୍ତ ପାହାଡ଼ ସପ୍ତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନେକ ଶତ ଓ ସହସ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି—ଜ୍ୟୋତି, ଶାନ୍ତି, ତୁଷ୍ଟା, ଚନ୍ଦ୍ର, ଶୁକ୍ର, ବିମୋଚନୀ ଓ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ। ଏଭଳି ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ବିନ୍ୟାସ ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି। ଶାଲ୍ମଳୀ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତନୁ ଥିବା ଦ୍ୱୀପ, ତାହା ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। ଆକୃତିରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ସମାନ ନୁହେଁ। ଏବେ ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ, ଯାହା ମୁଁ ଶ୍ରୁତ ଓ ଯଥାଯଥ କହୁଛି। ସୁରୋଦକ ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କୁଶ ଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏଠି ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। ସେଠି ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ହେମପର୍ବତ—ଏହିପରି ଶୁଣ।