ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ସପ୍ତ ମହାନଦୀର ଅଦ୍ଭୁତ ଯାତ୍ରା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଟି ନଦୀ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତିନିଟି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହିଗଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଏହି ନଦୀମାନେ ହେଲେ—ନଳିନୀ, ହ୍ଳାଦିନୀ ଏବଂ ପାବନୀ। ସପ୍ତମ ନଦୀ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପଛରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସପ୍ତ ନଦୀ ମିଶି ହିମାହ୍ୱ ନାମକ ଭୂମିକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଭୂମିରେ ବର୍ଷା ଆଣିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ନଦୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ଦେଶାନ୍ତରୀ ଜନବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେଶଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି—ଶିଳୀନ୍ଧ୍ର, କୁନ୍ତଳ, ଚୀନ, ବର୍ବର, ଯବନ ଏବଂ ଆଧ୍ରକ। ସିଂହବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି, ସୀତା ନଦୀ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ବହିଗଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଭଦ୍ର, ତୁଷାର, ଲାମ୍ୟାକ, ବାହ୍ଲବ, ପାରଟ ଏବଂ ଖଶ ନାମକ ଜନଜାତି ରହନ୍ତି। ଏହାସହ ଦରଦ, କାଶ୍ମୀରୀ, ଗାନ୍ଧାର, ରୌରସ ଏବଂ କୁହ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏହି ପ୍ରବାହ ଦ୍ୱାରା ସୈନ୍ଧବ, ରନ୍ଧ୍ରକରକ, ଚମଠ, ଅଭୀର ଏବଂ ରୋହକ ଦେଶ ଭିଜିଯାଏ। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ବିଦ୍ୟାଧର ଏବଂ ସର୍ପମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ଏହିଠି କିରାତ, ପୁଲିନ୍ଦ, କୁରୁ ଏବଂ ଭାରତ ଗୋତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସୁହ୍ମ, ଉତ୍ତର, ବଙ୍ଗ ଏବଂ ତାମ୍ରଲିପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ପ୍ରବାହରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରୁ ବାଧା ପାଇଁ, ସୀତା ଶେଷରେ ଲବଣ ଶାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଭୂମି, ନିଷାଧ ଏବଂ ତ୍ରିଗର୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଭିଜାଇଦେଲେ। କେକର, ଅଉଷ୍ଟକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କିରାତ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ। ସମୁଦ୍ରର ଚକ୍ର ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ନଦୀ ପୂର୍ବକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏଠିର ଶୁଭ ପଥ, ପାବୟା ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସେ ଜାନକୀ, କୁଥା ଏବଂ ପ୍ରଭରଣାକୁ ଗଲେ। ଏହା ପରେ, ନଳିନୀ ତିବ୍ର ଗତିରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ପୂର୍ବ ଭୂମିକୁ ସେବା କରି, ଅନେକ ପର୍ବତକୁ ଭେଦ କରିଗଲେ। ଚରଣ ମାଟି, ମରୁଭୂମି ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧର ଦେଶକୁ ଛୁଇଁ ଗଲେ। ଏଠିରେ ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ ନଦୀ ଓ ନାଳା ଅଛି। ଭକ୍ୱୌକସା ନଦୀର କୂଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁରଭି ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞର ଶକ୍ତି, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ରହିଛି। ଏହି ଚାରି ଅଞ୍ଚଳ କୁବେରଙ୍କ ସେବକ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ସେମାନେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନରେ ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଠାରୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ଅଧିକ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ନିଷାଧ ପର୍ବତର ଶିରୋଭାଗରେ ବିଷ୍ଣୁପଦ ସରୋବର ଅଛି। ମେରୁ ପର୍ବତର ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ନାମକ ମହାସରୋବର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଗାଢ଼ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ପୟୋଦ ସରୋବର ଅଛି। ଶ୍ୱେତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମାନସ ସରୋବରରୁ ପବିତ୍ର ସରୟୁ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ସରୋବର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ପଦ୍ମ, ମାଛ ଓ ପକ୍ଷୀ ଅଛି। ଏଠି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରୋବରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପଦ୍ମ, ମାଛ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସରୋବରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ଶାନ୍ତ ଓ ମଧୁର ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ। ଏଠି ଅନେକ ସ୍ରୋତ ଓ ଜଳ ଉତ୍ସର ହୁଏ, ଏବଂ ମହାନ ନଦୀମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ମହାପର୍ବତମାନେ ଲବଣ ସାଗରରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଉଠି, ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଶିରା ଛୁଇଁ ବଡ଼ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଲବଣ ସାଗରରେ ଯାନ୍ତି। ଏହି ମହାନ ପର୍ବତମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଏହିପରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ବିସ୍ତାର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଏହି ଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କରି ରଖିଛି।