ଏଠାରେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଶ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଛି—ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଶତକୁମ୍ଭ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଓ ଶିଳାରେ ଘିରିଯାଇଛି। ଏଠିରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ମୁଞ୍ଜ ଗାସ ଓ ପ୍ରବଳ ହିମରେ ଆଛାଦିତ। ଏହି ପାହାଡ଼ର ତଳ ଭାଗରୁ ଶୈଳୋଦା ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ହ୍ରଦ ଦୁଇଟି କୂଳ—ସୀତା ଓ ଲବଣ ସାଗର—ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। କୈଳାସ ପାହାଡ଼ର ବାମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶିବଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଔଷଧ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଠିରେ ହିରଣ୍ୟଶ୍ରିଙ୍ଗ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠି ବିନ୍ଦୁସାର ନାମକ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଭାଗୀରଥ ବାସ କରିଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କ ପାଦରୁ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଏଠିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ରାତିରେ ତ୍ରିପଥଗା ଦିବ୍ୟ ଦେବୀ ଏଠି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଭବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରୀର ଉପରେ ପତିତ ହୋଇ, ତିନି ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ବିନ୍ଦୁସାର ହ୍ରଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ବିନ୍ଦୁସାର ନାମ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଗଲା। ଭାଗୀରଥ ମନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କର ବିଳମ୍ବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ଦେବୀଙ୍କର କୃର ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ଧକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଶିବ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଶିବ କହିଲେ—“ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହି ନଦୀ ପାଇଁ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉକ୍ତି ଶୁଣି—“ସୁଯ୍ୟ ନଦୀକୁ ଧାରଣ କର”—ଭାଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତିନି ଧାରା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ, ତିନି ଧାରା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲା। ନଳିନୀ, ହ୍ଲାଦିନୀ ଓ ପାବନୀ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବହିଲେ। ସାତଟିର ଏକଟି ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପଛରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲା। ଏହି ସାତ ଧାରା ହିମାହ୍ଵ ନାମକ ଭୂମିକୁ ପୋଷଣ କରି, ବର୍ଷା ଆଣିଥାନ୍ତି। ଏହି ଜଳ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଦେଶକୁ ବାହାରି ଗଲା, ଯେଉଁଠି ବିଦେଶୀ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି—ଶିଳିନ୍ଧ୍ର, କୁନ୍ତଳ, ଚୀନ, ବର୍ବର, ଯବନ, ଆଧ୍ରକ। ସିଂହବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ସୀତା ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଇଲେ। ଭଦ୍ରା, ତୁଷାର, ଲାମ୍ୟାକ, ବାହ୍ଲବ, ପାରଟ, ଖଶ; ଦରଦ, କାଶ୍ମୀର, ଗାନ୍ଧାର, ରୌରସ, କୁହ; ସୈନ୍ଧବ, ରନ୍ଧ୍ରକରକ, ଚମଠ, ଅଭୀର, ରୋହକ; ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ; କିରାତ, ପୁଲିନ୍ଦ, କୁରୁ, ଭାରତ; ସୁହ୍ମ, ଉତ୍ତର, ବଙ୍ଗ, ତମ୍ରଲିପ୍ତ—ଏସବୁ ଅଞ୍ଚଳ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଶିତଳ ହେଲା। ଏହି ଧାରା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରୁ ପ୍ରତିହତ ହୋଇ, ଲବଣ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏହା ନିଶାଧ ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଓ ଉପକୂଳ ଭୂମିକୁ ବି ଉଜାଡ଼ି ଦେଲା। କେକର, ଅଷ୍ଟକର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ କିରାତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳରେ ଶିତଳ ହେଲା। ସାଗର ପରିଧି ଏବଂ ଏହି ଧାରା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଏଠିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ, ପାବୟା ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହ୍ରଦ ଅଛି। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହା ଜାନକୀ, କୁଥା ଓ ପ୍ରଭରଣାକୁ ଗଲା। ତାପରେ ନଳିନୀ ଶୀଘ୍ର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲା। ଏହି ଭାବରେ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ଶିତଳ ଓ ଉପଚାର ଦେଇ, ନିଜ ଧାରାରେ ଅନେକ ଜନ ଓ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଜାଡ଼ି ଦେଲେ।