ଏହି ଭୂମିକୁ ଭାରତ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, କାରଣ ଏଠି ଭାରତ ଜନସମୂହ ବସିଛନ୍ତି । ଏହି ଭାରତ ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏହି ଭୂମିର ନାମକରଣ ରେ ଥିବା ବିଶେଷତା ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନୁହେଁ । ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ପାଖରେ କ୍ଷୀଣ ଅଭିଗମ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ । ନାଗଦ୍ୱୀପ, ସୌମ୍ୟ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ବାରୁଣ ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ । ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଚଉଡ଼ା ନ'ହଜାର ଯୋଜନ । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କିରାତମାନେ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ସୀମାରେ ଅଛନ୍ତି, ପଶ୍ଚିମରେ ଯବନମାନେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ପୂଜା, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ନିରତ ରହି ନିଜ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଅଟୁଟ । ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସହିତ ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ପ୍ରତିଟି ଜନ ନିଜ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ଏଠି ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଗି କରାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଯିଏ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ସେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ ହୁଏ । ଯିଏ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରେ, ସେ ସ୍ଵାମୀ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ; ଏହି ବିଷୟର ଏକ ଖୋଲା ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପରେ ଦିଆଯିବ । ମହେନ୍ଦ୍ର, ମାଲୟ, ସାହ୍ୟ, ଶୁକ୍ତିମାନ ଓ ଋକ୍ଷ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ । ଏହି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅନେକ ଅଟୁଟ । ସନ୍ଦରା ପ୍ରଧାନ ପାହାଡ଼, ଏହିପରି ବୈହାରା ଓ ଦୁର୍ଦୁରା ମଧ୍ୟ । ଭାତନ୍ଧମା, ନାଗଗିରି, ପାଣ୍ଡୁର ପାହାଡ଼; ପୁଷ୍ପଗିରି, ଉଜ୍ଜୟନ୍ତ ଓ ରୈବତକ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ । ଅନ୍ୟ ଅଜଣା ପାହାଡ଼ ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ଅଛି, ଏହିପରି କିଛି ପାହାଡ଼ ଅତି ଛୋଟ ଓ ଅଳ୍ପ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ । ଏହି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା, ସିନ୍ଧୁ, ସରସ୍ୱତୀ; ଇରାବତୀ, ଭିତସ୍ତା, ବିପାଶା, ଦେୱିକା ଓ କୁହୂ; କୌଶକୀ, ତ୍ରିଦିବା, ନିଷ୍ଠୀବୀ ଓ ଗେଡ଼କୀ; ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ବେଦବତୀ, ବୃତ୍ରଘ୍ନୀ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ରେବା; ପାଶା, ଚର୍ମଣ୍ବତୀ, ନୂପା, ବିଦିଶା ଓ ବେତ୍ରବତୀ; ଶୋଣ, ମହାନଦା, ନର୍ମଦା, ସୁରସା ଓ କ୍ରିୟା; ତମସା, ପିପ୍ପଳା, ଶ୍ୟେନା, କରମୋଦା ଓ ପିଶାଚିକା; ସନେରୁ, ଶୁକ୍ତିମତୀ, ମାଙ୍କୁତି, ତ୍ରିଦିବ ଓ କ୍ରତୁ; ତପୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ, ନିର୍ବିନ୍ଧ୍ୟ, ଶ୍ରିପା ଓ ନିଶାଧ ନଦୀ; ତୋୟ, ମହାଗୌରୀ, ଦୁର୍ଗା ଓ ବନ୍ନଶିଳା; ଗୋଦାବରୀ, ଭୀମରଥୀ, କୃଷ୍ଣବେଣା ଓ ବଞ୍ଜୁଳା — ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହିଥିବା ସାହ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ମାଲୟ ପାହାଡ଼ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଶୀତଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଲଙ୍ଗୁଲିନୀ, ବଂଶଧାରା ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାମାନେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । କୃପା ଓ ପଳାଶିନୀ ମଧ୍ୟ ଶୁକ୍ତିମତୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ଜଗତର ମାତା, ସଂସାରର ଦୁଷ୍ଟିକୁ ନାଶ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ କୁରୁ, ପଞ୍ଚାଳ, ଶାଲ୍ଵ, ମଦ୍ରେୟ ଓ ଜଙ୍ଗଳ ଜନମାନେ ବସିଛନ୍ତି । ମତ୍ସ୍ୟ, କୁଶଳ, ସୌଶଳ, କୁନ୍ତଳ ଓ କାଶୀ-କୋଶଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଜନମାନେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ପ୍ରଧାନ ଲୋକମାନେ । ପୃଥିବୀରେ ଏହି ଦେଶ ସବୁଠୁ ଅନନ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ । ଏହି ଦ୍ୱୀପ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦିବ୍ୟ ଗଛ ଓ ଔଷଧୀରେ ଭରିଆ, ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ଭୂମି ।