ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ — ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ସତୀଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବିଦାୟ ନେଲା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ କରିଦେଲା। ଏହା ଦେଖି ଭଗବାନ ଶିବ ଡକ୍ଷ ଓ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏଠିରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଦେଶ ଆସିଲା — "ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠି ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ସଦା ଧାରଣ କରିବି।" ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏଠି ସଦା ଧାରଣ କରୁଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଦାନ ଦେବାକୁ ପଡିବ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଉଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ରରେ, ମୋର ଯଜ୍ଞରେ ଏମିତି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ, ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବେ। ଏପରି ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ କହି, ସତୀ ପୁନି ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କ ନତି ଓ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ଆସିଲେ, ତୁମେ ଶାଖିନ୍ ବଂଶର ଝିଅଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେବ। ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ ସହ ଯୋଗ ହେଲେ, ଏକ କଷ୍ଟଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦେବମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ ନାହିଁ। ଯୁଗର ଶେଷରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏଠି ରହିବ। ଏହିପରେ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ର କହିଲେ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ମାନବ ମାଧ୍ୟମରେ ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବମାନେ ସହିତ ସେ ପୂଜା କଲେ। ପର୍ବତର ନାଥ ମେନା ଠାରୁ ଉମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଉମା ସଦା ଭବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଭବ ତାଙ୍କୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିନାହାନ୍ତି। ଯେପରି ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଶଚୀ ମଘବନ୍ କୁ ସଦା ସହିତ ରହନ୍ତି, ଏହି ଦେବୀମାନେ କେବେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି, ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଡକ୍ଷ ଚାକ୍ଷୁଷ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଆମେ ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛୁ। ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ଆଗରୁ, ଏହି ବଂଶ ପରିବର୍ତନ ପରେ ଏକ ଅନୁତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତେଣୁ, ଏଠି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି କ୍ଷୁଭା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା ଡକ୍ଷ ବିଷୟରେ, ଏବେ ମୁଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ପରେ ଦେବମାନେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଏଠି କଥାହେବି। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦେବୟାମା ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ଯଜ୍ଞର ପୁତ୍ର, ସେମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ମନଯୋଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଶକ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସୃଷ୍ଟିରେ ତିରିଶି ତିନି ଜଣ ମନଯୋଗରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏମାନେ — ବିଭାସ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରୟାତି, ବିଶ୍ରୁତ, ଦ୍ୟୁତି, ଅସମ, ଉଗ୍ରଦୃଷ୍ଟି, ସୁନୟ, ଶୁଚିଶ୍ରବା, ତୁରୀୟ, ଇଦ୍ରୟୁକ୍, ଯୁକ୍ତ, ଗ୍ରାବଜିତ, ଜରା, ବିଭୁ, ବିଭାବ, ଋଚୀକ, ଦୁର୍ଦିହ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏମାନେ ସୋମପାନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଭାଗ୍ୟଭୋଗୀ ଏବଂ ମହାନ୍ ନାଥ ଥିଲେ। ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ବିବରଣୀ ଏଠି ଦିଆଯାଉନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଅତିରିକ୍ତ ହେବ।