ଦକ୍ଷ ମହାର୍ଷି ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ମୋର ପିଲାମାନେ ଯଦ୍ୟପି କମ୍ବୟସ୍କ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୌରବମୟ ଏବଂ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ, ପ୍ରକୃତ ଯୋଗୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।” ଏହି ପିଲାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି—ବଶିଷ୍ଠ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲହ, ଏବଂ କ୍ରତୁ। ଦକ୍ଷ ଅନୁଭବ କରିଲେ ଯେ ଶର୍ବ (ମହାଦେବ) ସେମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ଏକ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଅସ୍ଥିର ମନରେ ଦକ୍ଷ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଦୁଃଖ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତା, ଏହି ଶରୀରକୁ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କର ଝିଅ, ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।” ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା କହିଥିଲେ—“ମୁଁ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲି, ମୁଁ ଧର୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିଲି।” ତାପରେ ସେ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ବସି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ ପ୍ରଭୁ ଦକ୍ଷ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, “ମୁଁ ସେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଧାରଣ କରିବି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠି ସଦା ରକ୍ଷା କରିବି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦାନ କରିବେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ କରାଯିବ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ରରେ, ମୋର ଯଜ୍ଞରେ ଏମିତି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ, ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବେ।” ଏପରି କହି, ଦେବୀ ପୁନିଥରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କ ନାତି ଓ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଭବିଷ୍ୟତରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କର ଯୁଗରେ, ତୁମେ ଶାଖିନ୍ ବଂଶର ଝିଅଠାରୁ ଜନ୍ମିବେ। ତୁମର କର୍ମ ଧର୍ମସହ ଯୋଗ ହେବାବେଳେ, ଏକ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରିବେନାହିଁ। ତୁମେ ସେଠାରେ ରହିବ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି। ଏହାପରେ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦକ୍ଷ ସ୍ଵାୟମ୍ଭୁବ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ପୂଜା କଲେ। ପର୍ବତରାଜ ତାଙ୍କ ଝିଅ ମେନାରେ ଉମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ନିତ୍ୟ ଭବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଭବ ସେଉଁଠି ସେଠାରୁ ଅଲଗା ହୁଏନାହାନ୍ତି। ଯେପରି ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଶଚୀ ମଘବନକୁ, ସେପରି ଏହି ଦେବୀମାନେ କେବେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ ଚାକ୍ଷୁଷ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଶାପଦ୍ୱାରା ସେ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମର କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ପରିବାରର ନିକଟରେ ଏହି ଅନୁତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହିପରି, କାହା ସହ କ୍ଷୋଭ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରାଣୀ କେବେ ମହିମାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ, ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏମିତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଏଠାରେ ଦକ୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ଏବେ ମୁଁ ପିତୃମାନେ ପରେ ଦେବମାନେ କିଏ, କ୍ରମାନୁସାରେ କହିବି। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ଦେବୟାମା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯଜ୍ଞର ପୁଅ, ସେମାନେ ସ୍ଵାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତା ନାମରେ, ମନସ୍ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।