ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତମାନେ ମନରୁ ମେନାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ତାହାପରେ, ମେରୁ ପାଇଁ ସେମାନେ ଧାରଣୀ ନାମକ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତମାନେ ମେନାଙ୍କୁ ହିମାବତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ମେନା, ଯିଏ ହିମାବତଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସେ ମୈନାକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମୈନାକଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ କ୍ରୌଚ, ଯାହାଠାରୁ କ୍ରଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେଲା। ସେ ମନ୍ଦର ପୁଅ ଓ ତିନିଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଧାତୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ଆୟତି, ଓ ବିଧାତୃଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ନିୟତି। ସାଗରରୁ ବେଳା ଏକ ଦୋଷହୀନ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସବର୍ଣ୍ଣାରେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଙ୍କୁ ଦଶଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାଂଶପାୟନି ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ସୂତ ଶାଂଶପାୟନିଙ୍କୁ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଶାପର କାରଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଘରରୁ ଆଣି, ପିତା ସମ୍ମାନର ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଘରେ ରଖିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ସତୀ, ଯିଏ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ମହେଶ୍ୱର କେବେ ମଧୁରତା ସହିତ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖାଇନଥିଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ସତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ। ପିତା ସତୀଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଯାହା ସମ୍ମତି ନ ଥିଲା। ଏହିପରି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସତୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ବଡ଼ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ, ଆପଣ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ମୋ ଛୋଟ ଛୁଆମାନେ ବଡ଼ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ, ଉତ୍ତମ ଯୋଗୀ ଓ ସତ୍ୟଧର୍ମୀ। ବଶିଷ୍ଠ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରାସ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ—ଏହିମାନେ। ଶର୍ବ ସଦା ମୋ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି ଓ ମୋତେ ଅସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।” ଏହିପରି ଭାବେ ଦକ୍ଷ ଅବିବେକରେ ଏହି କଥା କହିଲେ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଦେହ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ, ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।” ଦେବୀ ଏହି କଥା କହି, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। “ସେଠାରେ ମୋ ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲା; ମୁଁ ଧର୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।” ଏହିପରି ଭାବେ ବସି, ସେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା। ଏହା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ଦକ୍ଷ ଓ ଋଷିମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। “ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ। ଏଠାରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା କରୁଛି, ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ। ମୁଁ ସେମାନ ସହ ଭାଗ ନେବିନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ଦେବେ। ଅନ୍ୟେମାନେ ତାଙ୍କର ପତି ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ ପ୍ରଶଂସିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ମୋ ଯଜ୍ଞରେ ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ।” ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ କହି, ସେ ପୁଣି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କ ନାତି ଓ ପୁଅ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। “ଯେତେବେଳେ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିବ, ତୁମେ ଶାଖିନ୍ ବଂଶର କନ୍ୟାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେବୁ।