କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣବେଣା, ନର୍ମଦା ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀ; ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବିପାଶା, କୌଶିକୀ, ଶତଦ୍ରୁ ଏବଂ ସରୟୂ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଷୋଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆସନ ସ୍ଥାନ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟିତ ହୋଇଥିଲା। କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ କରୁଥିବା ଧିଷ୍ଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧିଷ୍ଣୀରୁପେ ଅଭିଧାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହିପରି, ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଧିଷ୍ଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହି ନାମମାନେ କିପରି ଉଚିତ ଭାବେ କହାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଶୁଣ। ଏହି ନାମମାନେ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ, ଜନ୍ମକ୍ରିୟା ବେଳେ, ଅର୍ପଣ ସମୟରେ ଏବଂ ନିୟମିତ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି କ୍ରିଶାନୁ ସ୍ବୟଂ ଅଲ୍ତାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ପରିଷତ ଓ ପବମାନା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅପରିଷ୍କୃତ ଅଗ୍ନି ହବ୍ୟବାହନ ନାମରେ, ଶାମିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ। ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚା, ସାଗର ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟୁଛନ୍ତି। ଘରମାଳିକା ବିନା, ନିକଟରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଶାଳାସୁଖୀୟକ ଭାବେ କୁହାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଶଂସିର ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲେ, ନିକଟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବା ପାଇଁ। ବିଭୁ, ପ୍ରବାହଣ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ୟ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ହୋତ୍ରୀ ନାମକ ଅଗ୍ନି ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଅଗ୍ନି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି। ତାପରେ, ବୈଶ୍ଵଦେବ ଅଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶଂସିର ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ଆବାରି କିମ୍ବା ବାଭାରି ନାମକ ଅଗ୍ନି ବୈଷ୍ଠୀୟର ଅଗ୍ନି ଭାବେ ବିବେକ କରାଯାଇଛି। ଅଷ୍ଟମ ଅଗ୍ନି ସୁଧ୍ୟୁ, ଯୋମାର୍ଜାଳୀୟ ସହ ଅଗ୍ନି ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ସେ ଜଳର ଉତ୍ପତି ଭାବେ ଅପ୍ସୁନାମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଅବଭୃଥ କ୍ରିୟାରେ ଜଣାଯାଏ ଏବଂ ବରୁଣ ସହ ଉପାସିତ ହୋଇଥିଲେ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ପେଟର ଅଗ୍ନି, ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଥିବା, ଅଗ୍ନିର ପୁତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ। ଭୟଙ୍କର ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି, ମନ୍ୟୁମତ ନାମକ ଅଗ୍ନିର ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି। ସାଗରବାସୀର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଦେମନ୍ମାନେ ଏଭଳି ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାଂସଭୋଜୀ ଅଗ୍ନି, ମୃତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଖାଇଥିବା। ଏହାପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସୂର୍ୟମୟ ଅଗ୍ନି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆୟୁର ଭାବେ କୁହନ୍ତି। ଆୟୁସ ନାମରେ ଶ୍ରୀମାନ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରାଯାଇଛି। ପାକୟଜ୍ଞମାନେ ସ୍ଥାନଧିକାରୀ ଅଗ୍ନିକୁ ସହସ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ବିବିଧି ଚମତ୍କାର ଅଗ୍ନିର ପୁତ୍ର ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ବିବିଧିର ପୁତ୍ର ଅର୍କ; ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ଅଗ୍ନିର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସୁରଭି, ବସୁରନ୍ନାଦ, ପ୍ରବିଷ୍ଟ, ଏବଂ ରୁକମରାଟ ଏହି ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି। ଏହିପରି, ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନିମାନେ ଭାବେ ଘୋଷିତ। ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ସ୍ଥାନଧିକାରୀ ଦେବତା ଥିଲେ। ପୃଥିବୀରେ, ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନଧିକାରୀ ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରୟାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ସହ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଥିଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ସ୍ଥାନମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନଧିକାରୀ ଦେବତାମାନେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନିର ଲକ୍ଷଣ ସମାନ ଅଟୁଛି। ସମସ୍ତ ଭୂତପତିମାନେ ଚମକ ବିକିରଣ କରୁଥିବା ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ତାଙ୍କର ନାମ, ରୂପ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଅଟୁଛି। ଭବିଷ୍ୟତରେ, ଅଜନ୍ମା ଅଗ୍ନିମାନେ ଏବଂ ଅଜନ୍ମା ଦେବମାନେ ସହ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଅଟିବେ। ପିତୃମାନଙ୍କର ଅନୁକ୍ରମ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ପୁନି କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ କୁହାଯିବ।