ପବମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବରେ କାବ୍ୟବାହନଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ହବିର୍ଯ୍ୟ ନେଇଯିବାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାବ୍ୟବାହନ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପଉତି ମିଶି ଚାଳିଶି ଜଣ ଅଟୁଟ ପରମ୍ପରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ବୈଶ୍ଵ ଅଗ୍ନି, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ରୁପ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଶ୍ରୁପ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ବୈଶ୍ୱାନର, ଯିଏ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହବି ବହନ କରିଥିଲେ। ତା'ପରେ ଏହି ସାଂସାରିକ ଅଗ୍ନି ଅଥର୍ବ ଭାବରେ, ଦର୍ପହ ଅଥର୍ବଣ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଡଢ୍ୟଙ୍ଗ ଅଥର୍ବଣ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସାଂସାରିକ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଗୃହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପରିଚିତ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଶୁକ, ଯିଏ ପ୍ରୟାଣ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି। ଶଂସିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ; ଯିଏ ହବି ବହନ କରିଥିଲେ ଓ ଷୋଳ ନଦୀକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେହି ଷୋଳ ନଦୀ ହେଉଛନ୍ତି—କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣଭେଣା, ନର୍ମଦା, ଯମୁନା, ବିପାଶା, କୌଶିକୀ, ଶତଦ୍ରୁ, ସରୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏହି ଷୋଳ ନଦୀରେ ଷୋଳ ଅଗ୍ନି ନିଜ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାନରେ ବିଭକ୍ତ ଭାବରେ ବିନ୍ୟାସିତ ହୋଇଥିଲେ। କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ ଧିଷ୍ଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ଧିଷ୍ଣୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହିପରି ନଦୀମାନଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଏମିତି ଧିଷ୍ଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଏବେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଣ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ, ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା ଓ ହବି ଅର୍ପଣରେ ଯଥାନୁକ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସିତ। ମଞ୍ଚରେ ବିନ୍ୟାସିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି କ୍ରିଶାନୁ। ପରିଷତ୍ ଓ ପବମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ତା'ପରେ ଅସମାର୍ଜିତ ଅଗ୍ନି ହବ୍ୟବାହନ ଭାବେ, ଶାମିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରକାଶିତ। ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚା, ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ନିକଟସ୍ଥ ତଥା ଶାଳାସୁଖୀୟକ ଭାବେ ଉପଲକ୍ଷିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶଂସିଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିକଟେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏମାନେ ଭିତରେ ଭିଭୁ, ପ୍ରବାହଣ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ହୋତ୍ରୀ ନାମକ ଅଗ୍ନି ହବି ବହନ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶଂସିର ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଆବାରି କିମ୍ବା ବାଭାରି ଭାବେ ବୈଷ୍ଠୀୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୁଝାଯାଏ। ଏଠିରେ ଅଷ୍ଟମ ଅଗ୍ନି ସୁଧ୍ୟୁ, ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଯୋମାର୍ଜାଳୀୟ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ପାଣିର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ ଭାବେ ଅପ୍ସୁନାମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଅବଭୃଥ କ୍ରିୟାରେ ବୁଝାଯାଏ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସହ ବନ୍ଦିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଜଠର ଅଗ୍ନି, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ। ଭୟଙ୍କର ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି, ମନ୍ୟୁମତ ନାମକ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସାଗରବାସୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦାନବମାନେ ସହିତ ଏପରି ବୁଝାଯାଏ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ମାଂସଭୋଜୀ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ମୃତ ମାନବମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି। ତା'ପରେ ପବିତ୍ର, ସୂର୍ୟସମ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାକୁ ଆୟୁର୍ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଆୟୁସ୍ ନାମରେ ସେ ଶୁଭ ଅଗ୍ନି ପ୍ରୟାଣ କରାଯାଏ। ପାକୟଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ ଅଗ୍ନିକୁ ସହସ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିବିଧି ମହାତ୍ମା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ବିବିଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଅର୍କ, ଏହେଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ। ସୁରଭି, ବସୁରନ୍ନାଦ, ପ୍ରବିଷ୍ଟ ଓ ଯିଏ ରୁକମରାଟ୍ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।