सहस्रं तु सहस्राणां कोटीनां पद्ममुच्यते
हजार वेळा हजार दहा कोटींचे म्हणजे पद्म म्हणतात.
गुणितानि समुद्रं वै प्राहुः संख्याविदो जनाः
संख्या जाणणारे लोक म्हणतात, हे सर्व गुणाकार केल्यावर त्याला समुद्र म्हणतात.
कोटीसहस्रप्रयुतं मध्यमित्यभिसंज्ञितम्
कोटी हजारांच्या दुप्पट प्रमाणाला 'मध्यम' असं म्हणतात.
परार्द्धं द्विगुणं चापि परमाहुर्मनीषिणः
त्याच्या दुप्पट प्रमाणाला 'परार्ध' असं ज्ञानी लोक म्हणतात.
विज्ञेयमयुतं तस्मान्नियुतं प्रयुतं ततः
त्यापासून 'अयुत', मग 'नियुत', आणि नंतर 'प्रयुत' हे ओळखावेत.
खर्वं चैव निखर्वं च शङ्कुः पद्मन्तथैव च
'खर्व', 'निखर्व', 'शंकु' आणि 'पद्म' हेही तसेच आहेत.
एवमष्टादशैतानि स्थानानि गणनाविधौ
अशा प्रकारे गणनेच्या पद्धतीत ही अठरा स्थानं सांगितली आहेत.
कल्पसंख्याप्रवृत्तस्य परार्द्धो ब्रह्ममः स्मृतः
कल्पांची संख्या मोजणाऱ्यांसाठी 'परार्ध' हे ब्रह्माचे प्रमाण मानले जाते.
पर एव परार्द्धश्च संख्यातः संख्याया मया
'परा' आणि 'परार्ध' ही मी गणनेत सांगितली आहेत.
परा शक्तिः परो धर्मः पराविद्या परा धृतिः
सर्वश्रेष्ठ शक्ती, सर्वश्रेष्ठ धर्म, सर्वश्रेष्ठ विद्या आणि सर्वश्रेष्ठ धैर्य असं आहे.
तस्मात्परतरं भूतं ब्रह्मणो यन्न विद्यते
म्हणून ब्रह्माच्या श्रेष्ठतेपेक्षा पुढे काहीच नाही.
संख्यातस्तु परो ब्रह्मा तस्यार्द्धस्य परार्द्धता
गणनेत ब्रह्मा श्रेष्ठ आहे; त्याच्या अर्ध्या भागाला 'परार्ध' म्हणतात.
संख्येयं संख्यया दृष्टमपरार्द्धाद्विभाष्यते
ही संख्या गणनेने समजते आणि परार्धाच्या पलीकडे सांगितली जाते.
आनन्त्यं सिकता द्येषु हृष्टं चान्यं त्वलक्षणम्
अनंतता म्हणजे आकाशातील वाळूच्या कणांसारखी; दुसरी एक अमर्याद आहे.
एवं ज्ञानप्रतिष्ठत्वात्सर्वं ब्रह्मानुपश्यति
ज्ञानात स्थिर झाल्यावर सर्व काही ब्रह्म म्हणून दिसते.
बाष्पपर्याकुलाक्षास्तु प्रहर्षाद्गद्गदस्वराः
आनंदाने डोळ्यांतून अश्रू येतात, आणि आवाज आनंदाने थरथरतो.
ब्रह्मलोकस्तु भगवन्यावन्मात्रान्तरे प्रभो
भगवंत, ब्रह्मलोक एका क्षणाच्या अंतरात आहे, प्रभो.
क्रोशस्य च परीमाणं श्रोतुमीच्छाम तत्त्वतः
क्रोशाचं खरं माप मला ऐकायचं आहे.
उवाच मधुरं वाक्यं यथादृष्टं यथाक्रमम्
त्यांनी गोड शब्दात, जसं पाहिलं तसं आणि योग्य क्रमाने सांगितलं.
अव्यक्ताद्व्यक्तभागो वै महान्स्थूलो विभाष्यते
अव्यक्तातून व्यक्त भाग निर्माण होतो, तो मोठा आणि स्थूल मानला जातो.
दशभागाधिकं चापि भूतादिपरिमाणकम्
भूतादींच्या प्रमाणापेक्षा दहा भाग अधिक प्रमाण आहे.
यदभेद्यतमं लोके विज्ञेयं परमाणुवत्
या जगात जे सर्वात अविभाज्य आहे, ते परमाणूसारखे समजावे.
प्रथमं तत्प्रमाणानां परमाणुं प्रचक्षते
त्या सर्व प्रमाणांमध्ये प्रथम म्हणजे परमाणू असे सांगितले आहे.
त्रसरेणुः समाख्यातस्तत्पद्मरज उच्यते
त्रसरेणू असे नाव दिले आहे; हे कमळाच्या परागासारखे मानले जाते.
ते ऽप्यष्टौ समवायस्था बालाग्रं तत्स्मृतं बुधैः
अशा आठ त्रसरेणू एकत्र आल्यावर ते केसाच्या टोकाएवढे होते, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
यूकाष्टकं यवप्राहुरङ्गुलं तु यवाष्टकम्
आठ उवा म्हणजे एक ज्वारीचे दाणे, आणि आठ ज्वारीचे दाणे म्हणजे एक बोटभर.
रत्निश्चागुलिपर्वाणि विज्ञेयो ह्येकविंशतिः
एक रत्नि म्हणजे एकवीस बोटांच्या सांध्याएवढे असते.
किष्कुर्द्विरत्निर्विज्ञेयो द्विचत्वारिंशदङ्गुलः
किष्कुर म्हणजे दोन रत्नि, म्हणजे चाळीस बोटभर.
एतद्गव्यूतिसंख्यायामादानं धनुषः स्मृतम्
गव्युतिच्या या मोजणीत धनुष्याचे प्रमाण ठरवले आहे.
धनुषां त्रिशतं नल्वमाहुः संख्याविदो जनाः
संख्या जाणणारे लोक सांगतात की, तीनशे धनुष्य म्हणजे एक नळ.