योगं तपश्च सत्त्वं च समाधाय तदात्मनि
योग, तप आणि शुद्धता त्यांनी स्वतःमध्ये दृढ केली आहे.
सत्यस्तु सप्तमो लोको ह्यपुनर्मार्गगामिनाम्
सत्य हे सातवे लोक आहे, जे पुन्हा मार्गावर परत येत नाहीत त्यांच्यासाठीच आहे.
पर्यासपरिमाणेन भूर्लोकः समभिस्मृतः
त्याच्या विस्ताराने आणि मोजमापाने, भुलोकाची आठवण होते.
सूर्यध्रुवान्तरं यच्च स्वर्गलोको दिवः स्मृतः
सूर्य आणि ध्रुव यांच्या मध्ये असलेला प्रदेश स्वर्गलोक, म्हणजेच आकाश, म्हणून ओळखला जातो.
व्याख्याताः सप्तलोकास्तु तेषां वक्ष्यामि सिद्धयः
हे सात लोक स्पष्ट केले आहेत; आता त्यांच्या सिद्धी सांगतो.
भुवि स्वर्गे च ये सर्वे सोमपा आज्यपाश्च ते
पृथ्वीवर आणि स्वर्गात जे सर्व सोम आणि तुप पितात,
विज्ञेया मानसी तेषां सिद्धिर्वै पञ्चलक्षणा
त्यांच्या सिद्धी पाच प्रकारच्या असून त्या मानसिक स्वरूपाच्या आहेत, हे समजावे.
एते देवा यजन्ते वै यज्ञैः सर्वैः परस्परम्
हे देव एकमेकांसाठी सर्व यज्ञांनी पूजन करतात.
प्रथमानन्तरोद्दिष्टा अन्तराः सांप्रतैः पुनः
पहिल्यांनंतर उल्लेख केलेली मधली जीवसृष्टी पुन्हा सांगितली जाते.
विनिवृत्ताधिकाराणां सिद्धस्तेषां तु मानसी
ज्यांची कर्तव्ये संपली आहेत, त्यांची सिद्धी मनानेच होते.
समासेन मया विप्रा भूयस्तं वर्त्तयामि वः
ब्राह्मणांनो, मी आता त्यांच्याबद्दल थोडक्यात पुढे सांगतो.
मरीचिः कश्यपो दक्षो वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः
मरीची, कश्यप, दक्ष, वसिष्ठ, अंगिरस आणि भृगु—
पूर्वं ते संप्रसूयन्ते ब्रह्मणो मानसा इह
हे सर्व पूर्वी येथे ब्रह्मदेवांनी मनाने निर्माण केले होते.
कल्पदाहेषु तु सदा तथा कालेषु तेषु वै
कल्पाच्या संहाराच्या वेळी आणि त्या काळातही,
शिखाः संवर्त्तकाग्नेर्याः प्राप्नुवन्ति सवासनाः
ज्यांच्यात इच्छा असतात, ते संहाराच्या अग्नीच्या ज्वाळांमध्ये पोहोचतात.
महर्लोकेषु दीप्तेषु जनमेवाश्रयन्ति ते
महरलोकातील तेजस्वी लोकांमध्ये ते फक्त लोकांमध्येच आश्रय घेतात.
तेषां ते तुल्यसामर्थ्या स्तुल्यमूर्त्तिधरास्तथा
त्यांच्यात जे समसामर्थ्याचे आणि सारखेच रूप असलेले आहेत,
व्युष्टायां तु रजन्यां वै ब्रह्मणो ऽव्यक्तयोनितः
रात्र संपल्यावर, अव्यक्त मूळ असलेल्या ब्रह्मदेवांकडून,
स्वायंभुवादयः सर्वे मरीच्यन्तास्तु साधकाः
स्वायंभुव पासून मरीचीपर्यंत सर्व सिद्ध पुरुष,
यामादयः क्रमेणैव कनिष्ठाद्याः प्रजापतेः
यम वगैरे, सर्वात लहानापासून अनुक्रमे, प्रजापतींचेच आहेत.
देवान्वये देवता हि सप्त संभूत यः स्मृताः
देवतांच्या वंशात, सात देवता उत्पन्न झाल्या असे मानले जाते.
आवर्त्तमाना देवास्ते क्रमेणैतेन सर्वशः
हे सर्व देव, या क्रमाने पुन्हा पुन्हा येतात.
ततस्ते वै गणाः सर्वे दृष्ट्वा भावेष्वनित्यताम्
मग सर्व गण, सर्व अवस्थांमध्ये अस्थिरता पाहून,
निवृत्तवृत्त्यः सर्वे ऽत्रस्थाः सुमनसस्तथा
येथे असलेले सर्वजण, आपली कृत्ये सोडून, प्रसन्न मनाचे असतात.
ततो ऽनेनैव कालेन नित्ययुक्तास्तपस्विनः
मग ह्याच काळात, नेहमी तपश्चर्येत मग्न असणारे,
इहोत्पन्नास्ततस्ते वै स्थानान्यापूरयन्त्युत
येथे जन्मलेले ते सर्वजण मग आपापली स्थानं भरून काढतात.
एवं देवगणाः सर्वे दशकृत्वो निवर्त्यवै
या प्रकारे सर्व देवगण दहा वेळा मागे वळवले गेले.
पूर्णोपूर्णो ततः कल्पेस्थित्वा वैराजके पुनः
मग कल्पाची पूर्णता आणि अपूर्णता झाल्यावर, ते पुन्हा वैराज काळात राहिले.
एतस्मिन्ब्रह्मलोके तु कल्पे वैराजके गते
या ब्रह्मलोकात, जेव्हा वैराज कल्प संपला,
एवं पूर्वानुपूर्व्येण ब्रह्मलोकगतेन वै
अशा रीतीने, एकामागोमाग एक, जे ब्रह्मलोकात पोहोचले,