प्रतिसर्गे तु भूतानां प्राकृतः करणक्षयः
जीवांची पुन्हा निर्मिती होताना, त्यांच्या नैसर्गिक इंद्रियांचा नाश होतो.
ततः संहृत्य तान्ब्रह्मा देवांस्त्रैलोक्यवासिनः
मग ब्रह्मा त्रैलोक्यातील त्या देवतांना मागे घेतो.
सुषुप्सुर्भगवान्ब्रह्मा प्रजाः संहरते तदा
भगवान ब्रह्मा झोपेची इच्छा धरून त्या वेळी सर्व प्रजांना आपल्यात सामावून घेतो.
तत्रात्मस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रपेदे स प्रजापतिः
तेथे प्रजापतीने, स्वतःमध्ये स्थिर झालेल्या प्रजांची निर्मिती करायचे ठरवले.
तया यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि वृथिवीतले
त्यामुळे पृथ्वीवर जी सत्त्वे फारशी सामर्थ्य नसलेली आहेत—
सप्तरश्मिरथो भूत्वा उदत्तिष्ठद्विभावसुः
तो तेजस्वी, सात किरणांचा रथ होऊन वर उगवला.
हरीतारश्मयस्तस्यदीप्यमानास्तु सप्ततिः
त्याचे हिरवे किरण, सत्तर असून, ते तेजाने झळाळतात.
भौमं काष्ठेन्धनं तेजो भृशमद्भिस्तु दीप्यते
पृथ्वीवरील लाकूड, पाण्याच्या प्रखर तेजाने पेटते.
नावृष्ट्या तपते सूर्य्यो नावृष्ट्या परिषिच्यते
पाऊस न पडता सूर्य तापतो, आणि पाऊस न पडता तो भिजतोही.
तस्मादपः पिबन्यो वै दीप्यते रविरंबरे
म्हणून सूर्य पाणी प्यायल्यानंतर आकाशात प्रखरतेने उजळतो.
तेनाहारेण संदीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत
त्या अन्नामुळे, सातही सूर्य प्रज्वलित होतात.
चतुर्लोकमिमं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तदा
त्या वेळी, ज्वालामय तेज सर्व चारही लोकांचा संहार करतात.
दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः
युगाच्या शेवटी प्रज्वलित झालेल्या सातही सूर्य प्रखरतेने तेज देतात.
स्वं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्
ते स्वतःभोवती तेजाचा कवच घेऊन राहतात आणि पृथ्वीला जाळतात.
साद्रिनद्यर्णवा पृथ्वी निस्नेहा समपद्यत
डोंगर, नद्या आणि समुद्रांसह पृथ्वी सगळी ओल नाहीशी होऊन कोरडी पडली.
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च संरूद्धा सूर्यरश्मिभिः
खाली, वर आणि आडवे सर्वत्र सूर्याच्या किरणांनी अडथळा निर्माण झाला.
एकत्वमुपयातानामेकज्वाला भवत्युत
सर्व एकरूप झाल्यावर, एकच ज्वाळा प्रकट झाली.
चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्याशु तेजसा
त्या तेजाने हे चारी लोक सर्व लवकर जळून गेले.
निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठसमा भवेत्
पृथ्वीवर झाडे आणि गवत काहीच राहिले नाही, ती कासवाच्या पाठीसारखी सपाट झाली.
सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते घनः
त्या ज्वाळांनी सगळं काही पूर्णपणे व्यापून, एकसंध ज्वाळामय दिसू लागलं.
ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च
मग ती सर्व वस्तू विरघळून पुन्हा पृथ्वीच्या अवस्थेत गेल्या.
सर्वं तद्भस्मसाच्चक्रे सर्वात्मा पावकस्तु सः
तो सर्वांचा आत्मा असलेला अग्नी सगळं काही राखेत बदलून टाकतो.
पिबत्यपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्
पृथ्वीवर प्रज्वलित अग्नी पाण्याला गिळून टाकतो.
लोकान्संहरते दीप्तो घोरः संवर्त्तको ऽनलः
तो भयंकर, प्रज्वलित संहारक अग्नी सर्व लोकांचा संहार करतो.
निर्दह्यान्ते तु पातालं वायुलोकमथादहत्
सर्व जाळून झाल्यावर तो पाताळ आणि मग वायुलोकही जाळतो.
योजनानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च
हजारो, दहा हजारो आणि अब्जावधी योजनांची मोजणी होते,
गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च समहोरगराक्षसान्
गंधर्व, पिशाच्च, तसेच महान सर्प आणि राक्षस,
भूर्लोकं च भुवर्ल्लोकं स्वर्लोकं च महस्तथा
भूलोक, भुवर्लोक, स्वर्लोक आणि महर्लोक,
व्याप्तेषु तेषु लोकेषु तिर्यगूर्द्ध्वमथाग्निना
त्या सर्व लोकांमध्ये आडवे आणि वर अग्नी पसरला की,
अयोगुडनिभं सर्वं तदा ह्येवं प्रकाशते
तेव्हा सगळं काही लोखंडाच्या गोळ्यासारखं चमकू लागतं.