विस्तरेणानुपूर्व्या च किं भूयो वर्णयाम्यहम्
आता मी आणखी काय सविस्तर आणि क्रमाने सांगू?
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे वंशानुवर्णनं नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः
अशी वायूने सांगितलेल्या श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या मधल्या भागातील तिसऱ्या उपोद्धात पादातील 'वंशांचे वर्णन' नावाचा चौहत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.
ततश्चतुर्थं पप्रच्छुः पादं वै ऋषिसत्तमाः
मग श्रेष्ठ ऋषींनी चौथ्या पादाबद्दल विचारले.
चतुर्थं विस्तरात्पादं संहारं पारिकीर्त्तय
तू चौथा पाद, म्हणजे संहार, सविस्तर सांग.
सप्तर्षीणामथैतेषां सांप्रतस्यान्तरे मनोः
आता या सध्याच्या मन्वंतरातील सप्तर्षींबद्दल—
विस्तरेणानुपूर्व्या च सर्वमेव ब्रवीहि नः
सर्व काही सविस्तर आणि योग्य क्रमाने आम्हाला सांग.
पादं त्विमं ससंहारं चतुर्थं मुनिसत्तमाः
मुनिश्रेष्ठांनो, हा चौथा पाद आणि त्यातील संहार—
विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः
द्विजांनो, सृष्टीविषयी सविस्तर आणि क्रमाने ऐका.
प्रलयं चैव लोकानां ब्रुवतो मे निबोधत
मी जगांचा संहार सांगतो, ते लक्षपूर्वक ऐका.
मन्वन्तराणि संक्षेपाच्छृणुता नागतानि मे
आगामी मन्वंतरांची थोडक्यात माहिती माझ्याकडून ऐका.
भविष्यस्य भविष्यं तु समासात्तन्निबोधत
भविष्यात काय घडेल, ते मी संक्षिप्तपणे सांगतो, ते ऐका.
कौशिको गालवश्चैव जामदग्न्यश्च भार्गवः
कौशिक, गालव, जामदग्न्य आणि भार्गव—
आत्रेयो दीप्तिमांश्चैव ऋषयशृङ्गस्तु काश्यपः
आत्रेय, दीप्तिमान, ऋष्यशृंग आणि कश्यप—
सुतपाश्चामिताभाश्च सुखाश्चैव गणास्त्रयः
सुतप, अमिताभा आणि सुखा—हे तीन गण आहेत.
नामतस्तु प्रवक्ष्यामि निबोधध्वं समाहिताः
आता मी त्यांची नावे सांगतो, तुम्ही एकाग्रतेने ऐका.
प्रभासो मासकृद्धर्मस्तेजोरश्मिः क्रतुर्विराट्
प्रभास, मासकृत, धर्म, तेजोरश्मी, क्रतु, विराट—
अर्चिष्मान् द्योतनो भानुर्यशः कीर्त्तिर्बुधो धृतिः
अर्चिष्मान, द्योतन, भानु, यश, कीर्ती, बुध, धृती—
प्रभुर्विभुर्विभासश्च जेता हन्ता रिहा ऋतुः
प्रभु, विभु, विभास, जेता, हंता, रिहा, ऋतू—
देही मुनिरिनः पोष्टा समः सत्यश्च विश्रुतः
शरीरधारी ऋषी आमचे पालन करणारे, सर्वांना सारखे वागवणारे, सत्य बोलणारे आणि प्रसिद्ध आहेत.
दामो दानी ऋतः सोमो वित्तं वैद्यो यमो निधिः
दाम, दानी, ऋत, सोम, संपत्ती, वैद्य, यम आणि धनसंपत्ती.
ध्रुवं स्थानं विधानं च नियमश्चेति विंशतिः
ध्रुव, स्थान, व्यवस्था आणि नियम — असे एकूण वीस.
मारीचस्यैव ते पुत्राः कश्यपस्य महात्मनः
हे सर्व मारीच आणि महान आत्मा कश्यप यांचे पुत्र आहेत.
सावर्णस्य मनोः पुत्रा भविष्यन्ति नवैव तु
सावर्णी मनूंचे नऊ पुत्र नक्कीच जन्माला येतील.
नव चान्येषु वक्ष्यामि सावर्णेष्वन्तरेषु वै
मी सावर्णींच्या इतर काळात आणखी नऊ जण सांगणार आहे.
मेरुसावर्णितस्ते वै चत्वारो दिव्यदृष्टयः
मेरुसावर्णी आणि दिव्य दृष्टी असलेले ते चारजण.
महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे महौ जसः
महान तपश्चर्या करणारे, मेरूच्या शिखरावर, मोठ्या कीर्तीचे धनी.
महर्लोकं गता वृत्ता भविष्या मेरुमाश्रिताः
महर्लोक गाठलेले, कर्तृत्ववान, आणि भविष्यात मेरूवर राहणारे.
जज्ञिरे मनवस्ते हि भविष्यानागतान्तरे
हे मनू भविष्यातील आणि येणाऱ्या काळासाठी जन्माला आले आहेत.
सावर्णा नामतः पञ्च चत्वारः परमर्षिजाः
सावर्णी नावाचे पाच आणि चार परम ऋषींपासून जन्मलेले.
ज्येष्ठः संज्ञासुतो नाम मुर्वैवस्वतः प्रभुः
ज्येष्ठाचा नाव संज्ञासुत आहे, तो मुरवैवस्वताचा पुत्र आणि प्रभू आहे.