मन्वन्तराणां सप्तानां संतानश्च श्रुतश्च ते
सात मन्वंतरांच्या वंशाची कथा तू ऐकली आहेस.
यथा प्रवृत्तिस्तेषां वै प्रवृत्तानां तथा क्षयः
जशी त्यांच्या कृतीची सुरुवात होते, तशीच त्यांचा क्षयही होतो.
एतेन क्रमयोगेन ऐलेक्ष्वाक्वन्वया द्विजाः
या क्रमाने, द्विजांनो, ऐल आणि इक्ष्वाकू यांच्या वंशांची परंपरा पुढे चालू राहते.
अनुयान्ति युगाख्यां तु यावन्मन्वन्तरक्षयः
ही वंशपरंपरा युगांची मोजणी करत मन्वंतराच्या शेवटपर्यंत चालू राहते.
कृतेयं संकुला सर्वा क्षत्रियैर्वसुधाधिपैः
कृतयुगात संपूर्ण पृथ्वी क्षत्रिय राजांनी भरून गेली होती.
ऐलस्येक्ष्वाकुनन्दस्य प्रकृतिः परिवर्त्तते
ऐल, इक्ष्वाकू आणि नंद यांच्या वंशांची स्थिती काळानुसार बदलत जाते.
एलवंशस्य ये ख्यातास्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः
इलाच्या वंशातील प्रसिद्ध राजे आणि तसेच इक्ष्वाकू वंशातील राजे,
तावदेव तु भोजानां विस्तरो द्विगुणः स्मृतः
त्यांच्या तुलनेत भोजांचा विस्तार दुप्पट असल्याचे सांगितले गेले आहे.
तेष्वतीताः समाना ये ब्रुवतस्तान्निबोधत
आता त्यांच्यातील जे गेले आहेत, त्यांचा मी उल्लेख करतो, ते नीट ऐका.
धृत राष्ट्रश्चैकशतमशीतिर्जनमेजयाः
धृतराष्ट्र आणि एकशे ऐंशी जनमेजय,
ततः शतं तु पौलानां श्वेतकाश्य कुशादयः
त्यानंतर एकशे पौल, श्वेतकाश्य, कुश आणि इतर.
ईजिरे चाश्वमेधैस्ते सर्वे नियुतदक्षिणैः
त्यांनी सर्वांनी अश्वमेध यज्ञ केले आणि भरपूर दान दिले.
मनोर्वैवस्वतस्यास्मिन्वर्त्तमानेंऽतरे तु ये
या वर्तमान वैवस्वत मन्वंतरात,
न शक्येविस्तरस्तासां संततीनां परस्परम्
त्यांच्या वंशांची एकामागून एक इतकी मोठी परंपरा आहे की ती पूर्णपणे सांगता येत नाही.
अष्टाविंशद्युगाख्यास्तु गता वैवस्वतेन्तरे
वैवस्वत मन्वंतरात आठवीस युगे संपली आहेत.
चत्वारिंशत्त्रयश्चैव भविष्याः सह राजभिः
आणि त्रेचाळीस युगे आणि त्यांचे राजे अजून येणार आहेत.
एतद्वः कथितं सर्वे समासव्यासयोगतः
हे सर्व मी तुम्हाला थोडक्यात आणि विस्ताराने सांगितले आहे.
एते ययातिपुत्राणां पञ्च वंशा विशां हिताः
हे ययातिपुत्रांच्या पाच वंशांचे वर्णन आहे, जे लोकांसाठी हितकारक आहेत.
लभते च वरान्पञ्च दुर्लभा निह लौकिकान्
आणि या पाच वंशांच्या कथनाचे श्रवण आणि स्मरण केल्याने पाच दुर्मिळ सांसारिक वर मिळतात.
धारणाच्छ्रवणाच्चैव पञ्चवंशस्य धीमतः
पंचवंशाच्या या बुद्धिमान वंशकथेला ऐकून आणि लक्षात ठेवून हे पाच दुर्मिळ वर मिळतात.
विस्तरेणानुपूर्व्या च किं भूयो वर्णयाम्यहम्
आता मी आणखी काय सविस्तर आणि क्रमाने सांगू?
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे वंशानुवर्णनं नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः
अशी वायूने सांगितलेल्या श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या मधल्या भागातील तिसऱ्या उपोद्धात पादातील 'वंशांचे वर्णन' नावाचा चौहत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.
ततश्चतुर्थं पप्रच्छुः पादं वै ऋषिसत्तमाः
मग श्रेष्ठ ऋषींनी चौथ्या पादाबद्दल विचारले.
चतुर्थं विस्तरात्पादं संहारं पारिकीर्त्तय
तू चौथा पाद, म्हणजे संहार, सविस्तर सांग.
सप्तर्षीणामथैतेषां सांप्रतस्यान्तरे मनोः
आता या सध्याच्या मन्वंतरातील सप्तर्षींबद्दल—
विस्तरेणानुपूर्व्या च सर्वमेव ब्रवीहि नः
सर्व काही सविस्तर आणि योग्य क्रमाने आम्हाला सांग.
पादं त्विमं ससंहारं चतुर्थं मुनिसत्तमाः
मुनिश्रेष्ठांनो, हा चौथा पाद आणि त्यातील संहार—
विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः
द्विजांनो, सृष्टीविषयी सविस्तर आणि क्रमाने ऐका.
प्रलयं चैव लोकानां ब्रुवतो मे निबोधत
मी जगांचा संहार सांगतो, ते लक्षपूर्वक ऐका.
मन्वन्तराणि संक्षेपाच्छृणुता नागतानि मे
आगामी मन्वंतरांची थोडक्यात माहिती माझ्याकडून ऐका.