अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी
ती आपल्या मोठ्या भावाच्या गर्भाने गरोदर होती, हे सुंदर स्त्री.
अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्
तो अखंड ब्रह्म आणि सहा अंग असलेला वेद उच्चारू लागला.
अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो
याच वेळी, जसे तुला वाटेल तसे, हे महाबळवान.
कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्
महात्मा असूनही, कामाने ग्रासल्यामुळे त्याने स्वतःला आवरले नाही.
उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत
तो वीर्य सोडत असताना, गर्भात असलेल्याने त्याच्याशी बोलले.
अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः
तुझे वीर्य निष्फळ होत नाही, पण मी तुझ्याआधी इथे आलो आहे.
उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः
उशिजाचा भाऊ असताना, भगवंत ऋषी गर्भात असतानाच त्याचा पुत्र झाला.
मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि
त्याने मला मोहामुळे असे सांगितले, 'तू कबरीत दीर्घ काळ अंधार पाहशील.'
अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा
नंतर प्रसिद्ध आणि सामर्थ्यशाली उशिजाने आपल्या बळावर बृहस्पतीपद मिळवले.
गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः
त्याने सौरभेय नावाच्या वृषभाकडून गाईंचा धर्म मिळवला, हे प्रभो.
तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः
त्या ठिकाणी, योगायोगाने तो वृषभ आला आणि तेथे राहिला.
जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः
त्याने त्या वृषभाच्या शिंगांमध्ये चमकणारा तो दीर्घ अंधार पकडला.
ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर
मग वृषभाने त्याला सांगितले, 'माझी सुटका कर, बलवानांमध्ये श्रेष्ठा.'
त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले
'त्र्यंबक देवाला वाहून नेल्यामुळे मी पृथ्वीवर जन्म घेतला.'
एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि
असे ऐकून त्याने विचारले, 'तू जिवंत आहेस; माझ्यापासून कुठे जाणार?'
ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह
मग त्या वृषभाने त्या दीर्घ अंधाराला उत्तर दिले.
भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः
'खाण्याजोगे काय आणि न खाण्याजोगे काय, पिण्याजोगे काय आणि न पिण्याजोगे काय, आम्हाला काहीच माहीत नाही.'
न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः
'हे ब्राह्मण, आम्ही पापी नाही; गाईंचा हा धर्म आहे, असे ऐकले आहे.'
भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्
भक्तीने आणि परंपरेने, त्याने गाईच्या पुत्राला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला.
मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः
तेव्हा त्याने मनानेच निश्चय केला आणि त्या ज्ञानात एकनिष्ठ राहिला.
विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः
ती रडत आणि इथे-तिथे फिरत होती; दैवामुळे तिचे मन गोंधळले होते.
गोधर्म वै बलं कृत्वा स्नुषां स ह्यभ्यमन्यत
त्याने गाईंचा धर्म आपले बळ मानून, आपल्या सूनजवळ गेला.
भविष्यमर्थं ज्ञात्वा च महात्मा त्ववमत्य तम्
भविष्यातील गोष्ट समजून, त्या महात्म्याने तिला दुर्लक्ष केले.
गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्
'काय योग्य आणि काय अयोग्य, तुला माहीत नाही; गाईंच्या धर्मातून सून मागतोस.'
यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्त्तव्यो दुरनुष्ठितः
तू आंधळा आहेस, वयस्क आहेस, तुला सांभाळणं कठीण आहे आणि तुझं वर्तनही योग्य नाही,
कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत
म्हणून या परिस्थितीत त्याच्या मनात कठोर विचार आला.
कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्
त्याने त्याला एका खोलीत ठेवून समुद्रात, गंगाजलात सोडून दिलं.
तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्
तो पुरुष आणि त्याची पत्नी, बली नावाचा राजा, जो धर्म आणि संपत्तीचं तत्त्व जाणणारा होता.
तं गृहीत्वा स धर्मात्मा बलिर्वैरोचनस्तदा
त्या वेळी, विरोचनपुत्र बली, जो धर्मनिष्ठ होता, त्याने त्याला आपल्याकडे घेतलं.
प्रीतः स वै वरेणाथ च्छन्दयामास वै बलिम्
तो प्रसन्न होऊन बलीला वर दिला आणि त्याला इच्छेनुसार मागण्याची मुभा दिली.