वालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः
वालेय आणि ब्राह्मण हे त्याच्या वंशाचे पुढील पिढीचे झाले.
महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्
त्याला मोठे योगबल आणि कल्पाएवढे आयुष्य मिळाले.
त्रैलोक्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा
त्याला तीनही लोकांचे दर्शन आणि सृष्टीमध्ये श्रेष्ठत्व मिळाले.
चतुरो नियतान्वर्णांस्त्वं वै स्थापयितेति वै
तूच चार निश्चित वर्णांची स्थापना केलीस.
कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः
मोठ्या काळानंतर, हे ज्ञानी, त्याने स्वतःचे स्थान प्राप्त केले.
पुण्ड्राः कलिङ्गश्च तथा तेषां वंशं निबोधत
आता पुंड्र आणि कलिंग यांच्या वंशाबद्दल ऐक.
संभूता दीर्घतमसः सुदेष्णायां महौजसः
ते दीर्घतमस या तेजस्वी ऋषीपासून सुदेष्णा यांच्या पोटी जन्मले.
ऋषिणा दीर्घतमसा ह्येतत्प्रब्रूहि पृच्छताम्
हे विचारणाऱ्या, हे सर्व दीर्घतमस ऋषींनी सांगितले आहे.
भार्या वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः
त्या महात्म्याची पत्नी ममता नावाची होती.
बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतां सो ऽभ्यपद्यत
बृहस्पती, ज्याचा तेज मोठा होता, त्याने ममताजवळ जाण्याचा प्रयत्न केला.
अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी
ती आपल्या मोठ्या भावाच्या गर्भाने गरोदर होती, हे सुंदर स्त्री.
अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्
तो अखंड ब्रह्म आणि सहा अंग असलेला वेद उच्चारू लागला.
अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो
याच वेळी, जसे तुला वाटेल तसे, हे महाबळवान.
कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्
महात्मा असूनही, कामाने ग्रासल्यामुळे त्याने स्वतःला आवरले नाही.
उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत
तो वीर्य सोडत असताना, गर्भात असलेल्याने त्याच्याशी बोलले.
अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः
तुझे वीर्य निष्फळ होत नाही, पण मी तुझ्याआधी इथे आलो आहे.
उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः
उशिजाचा भाऊ असताना, भगवंत ऋषी गर्भात असतानाच त्याचा पुत्र झाला.
मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि
त्याने मला मोहामुळे असे सांगितले, 'तू कबरीत दीर्घ काळ अंधार पाहशील.'
अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा
नंतर प्रसिद्ध आणि सामर्थ्यशाली उशिजाने आपल्या बळावर बृहस्पतीपद मिळवले.
गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः
त्याने सौरभेय नावाच्या वृषभाकडून गाईंचा धर्म मिळवला, हे प्रभो.
तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः
त्या ठिकाणी, योगायोगाने तो वृषभ आला आणि तेथे राहिला.
जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः
त्याने त्या वृषभाच्या शिंगांमध्ये चमकणारा तो दीर्घ अंधार पकडला.
ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर
मग वृषभाने त्याला सांगितले, 'माझी सुटका कर, बलवानांमध्ये श्रेष्ठा.'
त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले
'त्र्यंबक देवाला वाहून नेल्यामुळे मी पृथ्वीवर जन्म घेतला.'
एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि
असे ऐकून त्याने विचारले, 'तू जिवंत आहेस; माझ्यापासून कुठे जाणार?'
ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह
मग त्या वृषभाने त्या दीर्घ अंधाराला उत्तर दिले.
भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः
'खाण्याजोगे काय आणि न खाण्याजोगे काय, पिण्याजोगे काय आणि न पिण्याजोगे काय, आम्हाला काहीच माहीत नाही.'
न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः
'हे ब्राह्मण, आम्ही पापी नाही; गाईंचा हा धर्म आहे, असे ऐकले आहे.'
भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्
भक्तीने आणि परंपरेने, त्याने गाईच्या पुत्राला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला.
मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः
तेव्हा त्याने मनानेच निश्चय केला आणि त्या ज्ञानात एकनिष्ठ राहिला.