प्रीत्यर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया
प्रेमासाठी आणि जयंतीच्या कल्याणासाठी दहा वर्षे गेली.
काव्यस्य रूपमास्थाय सो ऽसुरान्समभाषत
काव्याचे रूप घेऊन, त्याने असुरांशी संवाद साधला.
स्वागतं मम याज्यानां संप्राप्तो ऽस्मि हिताय च
माझ्या यजमानांचे स्वागत आहे; मी तुमच्या भल्यासाठी आलो आहे.
ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे
मग आनंदित मनाने, ते विद्या मिळवण्यासाठी पुढे आले.
समयान्ते देवयाजी सद्यो जातमतिस्तदा
समयाच्या शेवटी, देवांचा यजमान अचानक सगळं समजला.
देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं तव याज्याञ्छुचिस्मिते
सुंदर हास्य असणाऱ्या, मी तुझ्या यजमानांना पाहायला जातो.
एष ब्रह्मन्सतां धर्मो न धर्मं लोपयामि ते
ब्रह्मन्, हा सज्जनांचा धर्म आहे; मी तुझा धर्म मोडत नाही.
ततो गत्वा सुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता
मग देवांना पाहून, त्या बुद्धिमान देवाचार्याने—
काव्यं मामनुजानीध्वमेष ह्याङ्गिरसो मुनिः
मला परवानगी द्या, काव्यांनो, कारण हा अंगिरस ऋषी आहे.
श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्ता दितिजास्ततः
त्याने असे बोलल्यावर, दैत्य घाबरले.
संप्रमूढाः स्थिताः सर्वे प्रापद्यन्त न किञ्चन
सर्वजण गोंधळून उभे राहिले आणि काहीच करू शकले नाहीत.
आचार्यो यो ह्ययं काव्यो देवायार्यो ऽयमङ्गिराः
हा काव्य देवांचा आचार्य आहे, आणि हा अंगिरस देखील देवांचा आचार्य आहे.
एवमुक्ते तु ते सर्वे तावुभौ समवेक्ष्य च
असं म्हटल्यावर, तिथे सगळ्यांनी त्या दोघांकडे पाहिलं.
बृहस्पतिरुवाचैनामं भ्रातो ऽयमङ्गिराः
बृहस्पती म्हणाले, "हा माझा भाऊ अंगिरा आहे."
संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः
तो आपल्या रूपाने मला गोंधळवतो; आणि हे असुरांनो, तुम्हांला फसवतो.
अयं नो दशवर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः
हा प्रभू आम्हांला दहा वर्षे सतत राज्य करतोय.
ततस्तेदानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिवाद्य च
मग सर्व दानवांनी वाकून नमस्कार केला.
ऊचुस्तमसुराः सर्वे क्रुद्धाः संरक्तलोचनाः
सगळे असुर, रागाने डोळे लाल करून, असे बोलले:
भार्गवो ऽगिरसो वायं भवत्वेषैव नो गुरुः
हा भार्गव किंवा अंगिरा आमचा गुरु असावा.
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम्
असं बोलून, सर्व देव बृहस्पतींकडे गेले.
चुकोप भार्गवस्ते षामवलेपेन वै तदा
त्या वेळी, त्यांच्या गर्वामुळे भार्गव रागावले.
तस्मात्प्रणष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ
म्हणून, शुद्ध हरपून, तुम्हांला पराभव मिळेल.
शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन तु बृहस्पतिः
काव्यांनी असुरांना शाप दिला हे जाणून, बृहस्पती
बुद्ध्वासुरांस्तदा ब्रष्टान्कृतार्थोंऽतर्द्धिमागमत्
असुर पडले आहेत हे समजून, त्यांना हवे ते साध्य झाले आणि पुन्हा वैभव मिळाले.
अहो धिग्वञ्चिताः स्नेहात्परस्परमथाब्रुवन्
अरे बापरे! आपुलकीमुळे फसवले गेलो, असं एकमेकांना म्हणू लागले.
दग्धाश्चैवोपधायोगात्स्वेस्वे कार्ये तु मायया
फसवणुकीच्या वापरामुळे, प्रत्येकजण आपल्या कामात माया करून जळाले.
प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुगमं पुनः
प्रह्लादाला पुढे करून, त्यांनी पुन्हा काव्यांचा पाठपुरावा केला.
तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह
ते पुन्हा येताना पाहून, काव्यांनी याजकांना सांगितलं.
ततस्तेनावलेपेन गता यूयं पराभवम्
त्या गर्वामुळेच, तुम्ही पराभूत झाला आहात.
स्वान्याज्यान्भजमानांश्च भक्तांश्चैव विशेषतः
आपले याजक आणि विशेष भक्त असणाऱ्यांना