विनयो नयतृप्तानां तेजस्तेजस्विनामपि
मार्गदर्शनाने संतुष्ट झालेल्यांमध्ये शिस्त, आणि तेजस्वींमध्येही तेज.
आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः
आकाशातून उत्पन्न झालेला वारा, वार्यातून प्राण, आणि हवनातून अग्नि.
रसाच्छोणितसंभूतिः शोणितान्मासमुच्यते
रसापासून रक्त निर्माण होते आणि रक्तापासून 'मास' तयार होतो.
अस्य्नो मज्जा समभवन्मज्जातः शुक्रसंभवः
अस्थिमज्जेतून मज्जा होते आणि मज्जेतून शुक्र निर्माण होते.
तत्रापां प्रथमावापः स सौम्यो राशिरुच्यते
तेथे पाण्याचा पहिला संयोग 'चंद्रराशी' म्हणून ओळखला जातो.
शुक्रं सोमात्मकं विद्यादार्त्तवं पावकात्मकम्
शुक्र हे सोमस्वरूप आहे, तर ऋतुकाळातील रक्त हे अग्निस्वरूप आहे, असे समजावे.
कफवर्गे भवेच्छुक्रं पित्तवर्गे च शोणितम्
कफवर्गात शुक्र असते आणि पित्तवर्गात रक्त असते.
देहस्य मध्ये त्दृदयं स्थानं तु मनसः स्मृतम्
शरीराच्या मध्यभागी असलेले हृदय हे मनाचे स्थान मानले जाते.
मनः प्रजापतिर्ज्ञेयः कफः सोमो विभाव्यते
मन हे प्रजापती आहे आणि कफ हा सोम मानला जातो.
एवं प्रवर्त्तिते गर्भे वृत्ते कर्कन्धुसंनिभे
अशा प्रकारे वाढणाऱ्या गर्भात, जो कर्कंदू फळासारखा झालेला असतो, वाढ सुरू राहते.
स पञ्चधा शरीरस्थो विद्यते वर्द्धयेत्पुनः
तो शरीरात पाच प्रकारे स्थित राहून पुन्हा वाढतो.
प्राणो ऽस्य परमात्मानं वर्द्धयन्परिवर्त्तते
त्याचा प्राण, परमात्म्याचे पोषण करत, सर्वत्र फिरतो.
व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
ज्यामुळे व्यान सर्वत्र पसरतो आणि समान सर्व सांध्यांमध्ये असतो.
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
पृथ्वी, वायु, आकाश, पाणी आणि तेज हे पाच महाभूत आहेत.
पार्थिवं देहमाहुस्तु प्राणात्मानं च मारुतम्
शरीर हे पृथ्वीस्वरूप आहे आणि प्राणात्मा हा वायूस्वरूप आहे, असे सांगितले जाते.
ज्योतिश्चक्षुषि कोष्ठो ऽस्मात्तेषां यन्नामतः स्मृतम्
डोळ्यांत तेज असते, शरीरात पोकळी असते; त्यांना त्यांच्या नावांनी ओळखले जाते.
इत्येतान्पुरुषः सर्वान्सृजत्येकः सनातनः
हा एक सनातन पुरुष सर्व गोष्टींची निर्मिती करतो.
एष नः संशयो धीमन्नेष वै विस्मयो महान्
हेच आमचे शंका आहे, हे बुद्धिमान, आणि हेच मोठे आश्चर्य आहे.
श्रोतुमिच्छामहे विष्णोः कर्माणि च यथाक्रमम्
आम्हाला विष्णूची कृत्ये योग्य क्रमाने ऐकायची आहेत.
विष्णोरुत्पत्तिमाश्चय कथयस्व महामते
हे महाज्ञानी, आम्हाला विष्णूच्या उत्पत्तीची कथा सांग.
कर्मणाश्चर्यभूतस्य विष्णोः सत्त्वमिहोच्यते
विष्णूंच्या अद्भुत कर्मांमुळे त्यांचं खरं स्वरूप इथे सांगितलं जातं.
अहं वः कीर्त्तयिष्यामि प्रादुर्भावं महात्मनः
मी तुम्हाला त्या महान आत्म्याचं प्रकट रूप सांगणार आहे.
भृगुस्त्रीवधदोषेण भृगुशापेन मानुषे
स्त्रीहत्येच्या पापामुळे आणि भृगूच्या शापामुळे, माणसांच्या जगात—
तस्य दिव्यां तनुं विष्णोर्गदतो मे निबोधत
त्या वेळी विष्णूंच्या दिव्य रूपाचं वर्णन मी करतो, ते लक्षपूर्वक ऐका.
भृगोः शापनिमित्तेन देवासुरकृतेन च
भृगूच्या शापामुळे आणि देव-दानवांच्या कृत्यांमुळे,
एतद्वेदितुमिच्छामो वृत्तं देवासुरं कथम्
देव आणि दानवांमधील संघर्ष कसा घडला हे आम्हाला जाणून घ्यायचं आहे.
देवासुरं यथावृत्तं ब्रुवतस्तन्निबोधत
मी देव-दानवांच्या खऱ्या घडामोडी सांगतो, त्या नीट ऐका.
बलिनाधिष्ठितं राज्यं पुनर्लोकत्रये क्रमात्
बळीच्या राज्याखालील साम्राज्य हळूहळू तिन्ही लोकांमध्ये पसरलं.
युगाख्या दश संपूर्णा ह्यासीदव्याहतं जगत्
दहा युगं पूर्ण झाली आणि जगात कुठलाही विघ्न नव्हता.
बद्धे बलौ विवादो ऽथ संप्रवृत्तः सुदारुणः
नंतर, बळीला बांधल्यावर, एक भयंकर संघर्ष सुरू झाला.