मेधावित्वं च शौर्यं च शास्त्रस्येव च पारणम्
बुद्धिमत्ता, शौर्य आणि शास्त्राचे संपूर्ण ज्ञान.
त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि तिस्रो मात्रा गुणास्त्रयः
त्रिकाळ, तीन प्रकारची कर्मे, तीन प्रमाणे आणि तीन गुण.
सर्वभूतगणाः सृष्टाः सर्वभूतगणात्मना
सर्व जीवसमूह त्याच्याच स्वरूपातून निर्माण झाले.
गतागतानां यो नेता सर्वत्र विविधेश्वरः
येण्या-जाण्याचा मार्गदर्शक आणि सर्व विविधतेचा स्वामी.
चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता
चतुर्वर्ण्याचा उद्गम आणि चतुर्वर्ण्याचा रक्षक.
दिगन्तरं नभो भूमिरापो वायुर्विभावसुः
दिशा, आकाश, पृथ्वी, पाणी, वारा आणि अग्नि.
यः परं श्रुयते देवो यः परं श्रूयते तपः
जो परमेश्वर म्हणून ओळखला जातो, जो श्रेष्ठ तप म्हणूनही ओळखला जातो.
आदित्यादिस्तु यो देवो यश्च दैत्यान्तको विभुः
आदित्यांमध्ये जो देव आहे आणि दैत्यांचा संहार करणारा पराक्रमी.
सेतुर्यो लोकसेतूनां मेधो यो मध्यकर्मणाम्
सर्व लोकांचे सेतु, आणि मधल्या कर्मांमध्ये ज्ञान.
सोमभूतस्तु भूतानामग्निभूतो ऽग्निवर्चसाम्
सर्व प्राण्यांमध्ये जो चंद्र आहे, आणि तेजस्वींमध्ये जो अग्नि आहे.
विनयो नयतृप्तानां तेजस्तेजस्विनामपि
मार्गदर्शनाने संतुष्ट झालेल्यांमध्ये शिस्त, आणि तेजस्वींमध्येही तेज.
आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः
आकाशातून उत्पन्न झालेला वारा, वार्यातून प्राण, आणि हवनातून अग्नि.
रसाच्छोणितसंभूतिः शोणितान्मासमुच्यते
रसापासून रक्त निर्माण होते आणि रक्तापासून 'मास' तयार होतो.
अस्य्नो मज्जा समभवन्मज्जातः शुक्रसंभवः
अस्थिमज्जेतून मज्जा होते आणि मज्जेतून शुक्र निर्माण होते.
तत्रापां प्रथमावापः स सौम्यो राशिरुच्यते
तेथे पाण्याचा पहिला संयोग 'चंद्रराशी' म्हणून ओळखला जातो.
शुक्रं सोमात्मकं विद्यादार्त्तवं पावकात्मकम्
शुक्र हे सोमस्वरूप आहे, तर ऋतुकाळातील रक्त हे अग्निस्वरूप आहे, असे समजावे.
कफवर्गे भवेच्छुक्रं पित्तवर्गे च शोणितम्
कफवर्गात शुक्र असते आणि पित्तवर्गात रक्त असते.
देहस्य मध्ये त्दृदयं स्थानं तु मनसः स्मृतम्
शरीराच्या मध्यभागी असलेले हृदय हे मनाचे स्थान मानले जाते.
मनः प्रजापतिर्ज्ञेयः कफः सोमो विभाव्यते
मन हे प्रजापती आहे आणि कफ हा सोम मानला जातो.
एवं प्रवर्त्तिते गर्भे वृत्ते कर्कन्धुसंनिभे
अशा प्रकारे वाढणाऱ्या गर्भात, जो कर्कंदू फळासारखा झालेला असतो, वाढ सुरू राहते.
स पञ्चधा शरीरस्थो विद्यते वर्द्धयेत्पुनः
तो शरीरात पाच प्रकारे स्थित राहून पुन्हा वाढतो.
प्राणो ऽस्य परमात्मानं वर्द्धयन्परिवर्त्तते
त्याचा प्राण, परमात्म्याचे पोषण करत, सर्वत्र फिरतो.
व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
ज्यामुळे व्यान सर्वत्र पसरतो आणि समान सर्व सांध्यांमध्ये असतो.
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
पृथ्वी, वायु, आकाश, पाणी आणि तेज हे पाच महाभूत आहेत.
पार्थिवं देहमाहुस्तु प्राणात्मानं च मारुतम्
शरीर हे पृथ्वीस्वरूप आहे आणि प्राणात्मा हा वायूस्वरूप आहे, असे सांगितले जाते.
ज्योतिश्चक्षुषि कोष्ठो ऽस्मात्तेषां यन्नामतः स्मृतम्
डोळ्यांत तेज असते, शरीरात पोकळी असते; त्यांना त्यांच्या नावांनी ओळखले जाते.
इत्येतान्पुरुषः सर्वान्सृजत्येकः सनातनः
हा एक सनातन पुरुष सर्व गोष्टींची निर्मिती करतो.
एष नः संशयो धीमन्नेष वै विस्मयो महान्
हेच आमचे शंका आहे, हे बुद्धिमान, आणि हेच मोठे आश्चर्य आहे.
श्रोतुमिच्छामहे विष्णोः कर्माणि च यथाक्रमम्
आम्हाला विष्णूची कृत्ये योग्य क्रमाने ऐकायची आहेत.
विष्णोरुत्पत्तिमाश्चय कथयस्व महामते
हे महाज्ञानी, आम्हाला विष्णूच्या उत्पत्तीची कथा सांग.