स प्रायाच्छौनकमृषिं शरणं व्यथितस्तदा
तेव्हा तो दुःखी होऊन, शौनक ऋषींच्या आश्रयाला गेला.
योजयामास चैन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्
शौनकांनी जनमेजयाचे इंद्रोत यज्ञाशी संयोग घडवून आणला.
स लोहगन्धो व्यनशत्त स्यावभृथमेत्य ह
तो लोखंडाचा वास असलेला पदार्थ, स्नानाच्या जागी पोहोचल्यावर नाहीसा झाला.
दत्तः शक्रेन तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः
इंद्राने आनंदाने दिल्यामुळे बृहद्रथाने ते त्याच्याकडून मिळवले.
प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः
कौरवांचा आनंद करणारा, प्रेमापोटी, ते वासुदेवाला दिले.
पुत्रं श्रेष्टं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः
त्याने सांगितले, 'हा मुलगा श्रेष्ठ आणि उत्तम आहे, त्याचे नाव यदु आहे.'
काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मि यौवने
काव्य उशनस यांच्या शापामुळे मला तारुण्यात समाधान मिळत नाही.
जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह
‘माझे वार्धक्य स्वीकार,’ असे त्याने सांगितले; आणि यदुने त्याला उत्तर दिले.
सा तु व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम्
‘हे वार्धक्य केवळ परिश्रमाने मिळते, मी तुझे वार्धक्य स्वीकारणार नाही.’
तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे
‘म्हणून, राजन, मी तुझे वार्धक्य स्वीकारू शकत नाही.’
वलीसंततगात्रश्च निराशो दुर्बलाकृतिः
ज्याच्या अंगावर खोल सुरकुत्या आहेत, निराश आहे आणि शरीराने दुर्बल दिसतो,
सहोपवीतिभिश्चैव तां जरां नाभिकामये
पवित्र धागा घालणाऱ्यांसोबतसुद्धा, मी ते वार्धक्य इच्छित नाही.
प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै
‘धर्म जाणणाऱ्यांनी ते स्वीकारावे; तू दुसरा मुलगा निवड.’
उवाच वदतां श्रेष्टो ज्येष्ठं तं गर्हयन्सुतम्
बोलणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्याने, त्या ज्येष्ठ मुलाला दोष देत असे सांगितले.
मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदहं तव देशिकः
‘मूर्खा, मी तुझा गुरु असूनही, तू माझा अपमान करतोस —’
यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
‘तू माझ्या हृदयातून जन्मलेला असूनही, मला आपले तारुण्य देत नाहीस.’
तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह
‘तुर्वसू, तू पाप आणि वार्धक्य दोन्ही स्वीकार.’
जरायां बहवो दोषाः पानभोजन कारिताः
वार्धक्यात अनेक दोष असतात, जे खाण्या-पिण्यामुळे होतात.
यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
‘तू माझ्या हृदयातून जन्मलेला असूनही, मला आपले तारुण्य देत नाहीस.’
संकीर्णेषु च धर्मेण प्रतिलोमनरेषु च
मिश्र जातींमध्ये आणि उलट वंशातील लोकांमध्ये, अधर्मामुळे —
वासस्ते पाप म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः
तुझं वास्तव्य पापी परधर्मीय लोकांत होईल, यात काहीच शंका नाही.
एवं तु तुर्वसुंशप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः
अशा रीतीने ययातीनं आपल्या पुत्राला, म्हणजे तुर्यसूला, शाप दिला.
द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम्
द्रुह्यू, तू असा रूप घे की ज्यामुळे वर्ण आणि सौंदर्य नष्ट होईल.
पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्
एक हजार वर्षे पूर्ण झाली की, मी तुला पुन्हा तारुण्य परत देईन.
न सुखं चास्य भवति न जरां तेन कामये
त्याला सुख मिळणार नाही, आणि मला त्याच्यासाठी ती वार्धक्यही नको आहे.
यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
तू, जो माझ्या हृदयातून जन्मलास, आपलं तारुण्य मला देत नाहीस.
नौप्लवोत्तरसंचारस्तव नित्यं भविष्यति
तुला कधीच नौकेने नदी ओलांडता येणार नाही.
अनो त्वं प्रतिपाद्यस्व पाप्मानं जरया सह
अनु, तू पाप आणि वार्धक्य एकत्र स्वीकारावं लागेल.
न जुहोति स काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये
तो योग्य वेळी अग्नीला होम देत नाही; मला त्याच्यासाठी ते वार्धक्य नको आहे.
यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
तू, जो माझ्या हृदयातून जन्मलास, आपलं तारुण्य मला देत नाहीस.