ब्राह्मणापसदस्त्वत्त इत्युक्तो मुनिमब्रवीत्
'मग माझा मुलगा ब्राह्मण जातीचा नसून नीच होईल.'
उग्रकर्मा भवेत्पुत्रः पितुर्मातुश्च कारणात्
'वडील आणि आईच्या कृतीमुळे माझा मुलगा उग्र कर्म करणारा होईल.'
इच्छंल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनः सुतम्
'मुनी, तुला इच्छा असेल तर तू जगही निर्माण करू शकतोस, मग मुलगा काय?'
काममेवंविधः पौत्रो मम स्यात्तव सुव्रत
'ठीक आहे, सुव्रत, माझा नातू असा असो.'
ततः प्रसादमकरोत्स तस्यास्तपसो बलात्
मग तिच्या तपश्चर्येच्या बळावर तिने ऋषींचे समाधान मिळवले.
त्वया यथोक्तं वचनं तथा भद्रेभविष्यति
'भाग्यवती, जसे तू बोललीस तसेच होईल.'
तपस्यभिरतं दान्तं जमदग्निं शमात्मकम्
जमदग्नी तपश्चर्येला आसक्त, संयमी आणि शांत स्वभावाचा होता.
जमनाद्वैष्णवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत
जमदग्नी हा वैष्णव अग्नीच्या पत्नी जमना हिच्या पोटी जन्माला आला.
कौशिकी तु समाख्याता प्रवृत्तेयं महानदी
तीच ही कौशिकी नावाने प्रसिद्ध असलेली महानदी आहे.
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रेणुको नाम पार्थिवः
इक्ष्वाकू वंशातील रेणुका नावाचा एक राजा प्रसिद्ध आहे.
रेणुकायां कमल्यां तु तपोधृतिसमाधिना
रेणुका आणि कमला या दोघींमध्ये, कठोर तप, दृढ निश्चय आणि ध्यान यांच्या जोरावर,
सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदस्य पारगम्
त्यांनी सर्व विद्या आणि धनुर्वेदातील सर्वोच्च कौशल्य मिळवले.
और्वस्यैवमृचीकस्य सत्यवत्यां महामनाः
और्व आणि ऋचीका या दोघांचे, सत्यवतीमध्ये, मोठ्या मनाचे पुत्र,
मध्यमश्च शुनःशेफः शुनः पुच्छः कनिष्ठकः
मधला मुलगा शुनःशेफ आणि धाकटा शुनःपुच्छ होता.
जज्ञे भृगुप्रसादेन कौशिकान्वयवर्द्धनः
भृगूंच्या कृपेने जन्मलेला, त्याने कौशिक वंश वाढवला.
हरिश्चन्द्रस्य यज्ञे तु पशुत्वे नियतः स वै
हरिश्चंद्राच्या यज्ञात त्याला पशू म्हणून निवडले गेले.
देवैर्दत्तः स वै यस्माद्देवरातस्ततो ऽभवत्
देवतांनी दिल्यामुळे तो देवरात म्हणून ओळखला जाऊ लागला.
मधुच्छन्दादयश्चैव कृतदेवौ ध्रुवाष्टकौ
मधुच्छंद, कृतदेव, ध्रुव आणि अष्टक हे सर्व,
तेषाङ्गोत्राणि बहुधा कौशिकानां महात्मनाम्
या महान कौशिकांच्या अनेक शाखा आहेत.
उदुंबराश्च वातड्यास्तलकायनचान्द्रवाः
उदुंबर, वातड्य, तलकायन आणि चंद्रव,
बभ्रवः पणिनस्छैव ध्यानजप्यास्तथैव च
बभ्रव, पणिन, तसेच ध्यान आणि जप करणारे,
देवला यामदूताश्च शालङ्कायनबाष्कलाः
देवल, यमदूत, शालंकायन आणि बाष्कल,
ऋष्यन्तरविवाह्यास्ते बहबः कौशिकाः स्मृताः
इतर ऋषींशी विवाह केलेले हे अनेक कौशिक म्हणून ओळखले जातात.
विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः
विश्वामित्राच्या पुत्रांमध्ये शुनःशेफ मोठा मानला जातो.
अष्टकस्य सुतो लौहिः प्रोक्तो जह्नुगणो मया
अष्टकाचा मुलगा लौहि म्हणतात, आणि जह्नु वंश मी सांगितला आहे.
किंलक्षणेन धर्मेण तपसेह श्रुतेन वा
कशा गुणांनी, कशा धर्माने, कशा तपाने किंवा विद्वत्तेने,
येनयेनाभिधानेन ब्राह्मण्यं क्षत्रिया गताः
कुठल्याही नावाने, क्षत्रिय ब्राह्मणत्व प्राप्त करतात.
एवमुक्तस्ततो वाक्यमब्रवीदिदमर्थवत्
असं विचारल्यावर, त्याने अर्थपूर्ण असे शब्द सांगितले.
धर्माभिकाङ्क्षी यजते न धर्मफलमश्नुते
जो धर्माची इच्छा धरून यज्ञ करतो, त्याला धर्माचे फळ मिळत नाही.
रागमोहान्वितो ह्यन्ते पावनार्थं ददाति यः
जो माणूस आसक्ती आणि भ्रमाने भरलेला असून, शेवटी केवळ शुद्धीच्या हेतूने दान देतो—