तं निवार्य तदाब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम्
तेव्हा ब्रह्मदेवाने त्यांना थांबवले आणि ताराला त्या शंकेबद्दल विचारले.
सा प्राञ्जलिरुवाचेदं ब्रह्माणं वरदं प्रभुम्
तिने हात जोडून वरदायी ब्रह्मदेवाला असे उत्तर दिले.
ततः सुतमुपाघ्राय सोमो राजा प्रजापतिः
मग प्रजापती सोमराजाने आपल्या मुलाला जवळ घेऊन त्याचा सुगंध घेतला.
प्रतिघस्रं च गगने समभ्युत्तिष्ठते बुधः
बुध आकाशात तेजाने झळकत वर उगवला.
तस्य पुत्रो महातेजा बभूवैलः पुरूरवाः
त्याचा पुत्र, तेजस्वी आणि बलवान पुरूरवा, जन्माला आला.
प्रसह्य धर्षितस्तत्र विवशो राजयक्ष्मणा
तेथे त्याला जबरदस्तीने राजयक्ष्म्याने त्रास दिला आणि तो असहाय झाला.
जगाम शरणायाथ पितरं सो ऽत्रिमेव तु
मग तो आपल्या वडिल अत्रींकडे आश्रय घेण्यासाठी गेला.
स राजयक्ष्मणा मुक्तः श्रीया जजवाल सर्वशः
राजयक्ष्म्यापासून मुक्त झाल्यावर तो सर्वत्र तेजाने उजळून निघाला.
वंशं तस्य द्विजश्रेष्ठा कीर्त्यमानं निबोधत
द्विजश्रेष्ठांनो, त्याच्या वंशाची ही कथा ऐका.
सौम्यस्य चन्म श्रुत्वैवं सर्वपापैः प्रमुच्यते
सौम्याचा जन्म ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सोमसौम्ययोर्जन्मकथनं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः
श्रीब्रह्मांड महापुराणातील वायुप्रणीत, मध्यम भागातील तिसऱ्या उपोद्घात पादातील 'सोम आणि सौम्य यांच्या जन्मकथेचा' पाचसष्ठ अध्याय इथे संपला.
तेजस्वी दानशीलश्च यज्वा विपुलदक्षिणः
तो तेजस्वी, दानशूर, यज्ञ करणारा आणि भरपूर दक्षिणा देणारा होता.
आहर्त्ता जाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च महीपतिः
तो अग्निहोत्र आणि इतर यज्ञ करणारा, पृथ्वीचा राजा होता.
अतीव त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमो ऽभवत्
तीनही लोकांत सौंदर्यात त्याचा तोड नव्हता.
उर्वशी वरयामास हित्वा मानं यशस्विनी
यशस्विनी उर्वशीने आपला अभिमान बाजूला ठेवून त्याला निवडले.
सप्त षट्सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च वीर्यवान्
त्याला सात, सहा, सात, आठ, दहा आणि आठ असे वीर्यवान पुत्र झाले.
अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे
अलकापुरी या विशाल नगरीत आणि नंदन या उत्तम वनात,
उत्तरांश्च कुरून्प्राप्य कलापग्राममेव च
उत्तरेकडील कुरू देश गाठून, तसेच कलाप नावाच्या गावात,
उर्वश्या महितो राजा रेमे परमया मुदा
उर्वशीकडून मोठ्या सन्मानाने वागवला गेलेला राजा, अत्यंत आनंदात रमला.
उत्सृज्य तं च संप्राप्ता तन्नो ब्रूहि च दुष्कृतम्
पण तिने त्याला सोडून दिले आणि निघून गेली; मग आम्हाला सांगा, कोणते पाप घडले होते.
आत्मनः शापमोक्षार्थं नियमं सा चकार तु
स्वतःच्या शापातून मुक्त होण्यासाठी तिने एक व्रत घेतले.
द्वौ मेषौ शयनाभ्याशे सा तावद्ध्यवतिष्ठते
तिच्या शय्येच्या जवळ दोन मेंढे उभे होते आणि ती तिथेच राहिली.
यद्येष समयो राजन्यावत्कालश्च ते दृढः
राजा, हा करार आणि त्याचा काळ तुझ्यासाठी ठाम आहे का?
तस्यास्तं समयं सर्वं स राजा पर्यपालयत्
राजाने तिच्या सर्व अटी पूर्णपणे पाळल्या.
वर्षाण्यथ चतुःषष्टिं तद्भक्त्या शापमोहिता
मग चवसष्ट वर्षे, शापामुळे मोहात पडून, त्याने भक्तीने तिची सेवा केली.
चिन्तयध्वं महाभागा यथा सा तु वराङ्गना
भाग्यवान मंडळींनो, त्या श्रेष्ठ स्त्रीने कसे वागले, हे विचार करा.
ततो विश्वापसुर्नाम गन्धर्वः सुमहामतिः
नंतर विश्वावसु नावाचा, अत्यंत बुद्धिमान असा एक गंधर्व,
तस्यास्तु विरहेणासौ भ्रममाणस्त्वथोर्वशीम्
तिच्या विरहाने व्याकुळ होऊन, उर्वशीला शोधत भटकत राहिला.
गन्धर्वानुपधावेति स तच्चक्रे ऽथ ते ददुः
त्याने गंधर्वांचा पाठलाग केला आणि तसेच केले; मग त्यांनी त्याला मार्गदर्शन दिले.
एको ऽग्निः पूर्वमासीद्वै ऐलस्तं त्रीनकल्पयत्
पूर्वी एकच अग्नी होता; ऐलाने तो तीन भाग केला.