कथं सीता समुत्पन्न कृष्यमाण यशस्विनी
सीता, ही यशस्विनी, नांगरताना कशी जन्माला आली?
अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः
महात्मा राजाच्या अश्वमेध यज्ञात, अग्निक्षेत्र नांगरले जात होते.
सीरध्वजानुजातस्तु भानुमान्नाम मैथिलः
सीरध्वजाचा लहान भाऊ म्हणून, भानुमान हा मिथिलाचा राजा झाला.
तस्य भानुमतः पुत्रः प्रद्युम्नश्च पतापवान्
भानुमानाचा पुत्र प्रतापी प्रद्युम्न होता.
ऊर्जवहात्सनद्वाजः शकुनिस्तस्य चात्मजः
ऊर्जवहापासून सनद्वाज जन्मला, आणि त्याचा मुलगा शकुनी होता.
सुतोपस्तस्य दायादः सुश्रुतस्तस्य चात्मजः
शकुनीचा वारस सुतोपस, आणि सुतोपसाचा मुलगा सुश्रुत होता.
विजयस्य क्रतुः पुत्र- क्रतोश्च सुनयः स्मतः
विजयाचा मुलगा क्रतू, आणि क्रतूचा मुलगा सुनय असे म्हटले जाते.
धृतेस्तु बहुलाश्वो ऽभूद्बहुलाश्वसुतः कृतिः
धृति पासून बहुलाश्व झाला, आणि बहुलाश्वाचा मुलगा कृति होता.
इत्येते मैथिलाः प्रोक्ताः सोमस्यापि निबोधत
अशी ही मिथिलावंशाची नावे सांगितली. आता सोमाच्या वंशाबद्दल ऐका.
एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे निमिवंशानुकीर्तनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः
या प्रकारे, श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या वायूप्रणीत, मध्यम भागातील तिसऱ्या उपोद्धात विभागातील 'निमी वंशाचे वर्णन' नावाचा चौसष्टावा अध्याय संपला.
तत्रात्रिः सर्वलोकानां तस्थौ स्वेनौजसा वृतः
तेथे अत्री आपल्या तेजाने सर्व लोकांमध्ये स्थिर राहिला.
काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः
त्याचे हात वर उचललेले, तेजस्वी, आणि जणू लाकूड, भिंती, दगड यांनी बनलेला होता.
त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम्
आपण ऐकले आहे की तीन हजार दिव्य वर्षे होती.
सोमत्वं तनुरापेदे महाबुद्धिः स वै द्विजः
त्या महान बुद्धिमान द्विजाने सोमाचे रूप धारण केले.
नेत्राभ्या मस्रवत्सोमो दशधा द्योतयन् दिशः
त्याच्या डोळ्यांतून सोम वाहू लागला आणि दहा दिशांना प्रकाशमान केला.
समेत्य धारयामासुर्न च ताः समशक्नुवन्
ते सर्वजण एकत्र आले आणि ते धरायचा प्रयत्न केला, पण त्यांना ते शक्य झाले नाही.
पपात भासयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः
तो शीतल किरणांनी सर्व लोकांना उजळवत खाली पडला, सर्वांचा पालनकर्ता.
ततः सहाभिः शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्
मग शीतल किरणांचा तो आपल्या सहकाऱ्यांसह पृथ्वीवर उतरला.
रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया
त्याने लोकांच्या कल्याणासाठी रथावर आरूढ झाला.
युक्ते वाजिसहस्रेण रथे ऽध्यास्तेति नःश्रुतम्
आपण ऐकले आहे की तो हजार घोड्यांनी जोडलेल्या रथावर बसला.
तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त विश्रुताः
ब्रह्माचे सात प्रसिद्ध मानसपुत्र त्याचे स्तुती करू लागले.
ऋग्भिर्यजुर्भिर्बहुभिरथर्वाङ्गिरसैरपि
ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि अथर्वाङ्गिरस यांच्या अनेक ऋचांनी त्यांनी त्याचे गुणगान केले.
आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भावयामास सर्वशः
त्याने तीनही लोकांचे पूर्णपणे पोषण केले आणि त्यांना समृद्ध केले.
त्रिःसप्तकृत्वो ऽतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्
त्याने सात तीनदा म्हणजे एकूण एकवीस वेळा त्यांची प्रदक्षिणा केली आणि मोठी कीर्ती मिळवली.
ओषध्यस्ताः समुद्भूतास्तेजसा खं ज्वलत्युत
त्याच्या तेजामुळे उत्पन्न झालेल्या औषधी आकाशात झळकू लागल्या.
पोष्टा हि भगवान्सोमो जगतो हि द्विजोत्तमाः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, भगवंत सोम हा खरोखर जगाचा पोषक आहे.
तवस्तेपे महाभागः समानां नवतीर्दश
त्या अत्यंत पुण्यवानाने त्यांच्या मध्ये नव्वद दिवस तप केले.
विभुस्तासां मुदा सोमः प्रख्यातःस्वेन कर्मणा
सर्वत्र व्यापून असलेला सोम आपल्या कृत्यांमुळे आनंदाने प्रसिद्ध झाला.
बीजौषधीनां विप्राणामपां च द्विजसत्तमाः
तोच औषधी, द्विज आणि पाण्यांचे बीज आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
लोकान्वै भावयामास तेजस्वी तपतां वरः
तेजस्वी आणि तपस्वी श्रेष्ठ असलेल्या त्याने सर्व लोकांचे पोषण केले.