अध्याप्य वेदाञ्छास्त्राणि ततो ऽस्त्रं प्रत्यपादयत्
त्याला वेद आणि शास्त्र शिकवून, मग त्याला अस्त्र दिले.
पह्लवांश्चैव निःशेषान्कर्तुं व्यवसितो नृपः
राजाने पल्लवांचा पूर्ण नाश करण्याचा निर्धार केला.
वसिष्ठं शरणं सर्वे संप्राप्ताः शरणैषिणः
शरण मागणारे सर्वजण वसिष्ठांकडे आश्रयासाठी गेले.
सगरं वारयामास तेषां दत्त्वाभयं तथा
वसिष्ठांनी त्यांना अभय देऊन, सगराला थांबवले.
जघान धर्मं वै तेषां वेषान्यत्वं चकार ह
त्यांनी त्यांच्या धर्माचा नाश केला आणि त्यांना वेगळ्या रूपात बदलून टाकले.
यवनानां शिरः सर्वं कांबोजानां तथैव च
त्याने सर्व यवनांचे आणि काम्बोजांचेही मस्तक घेतले.
निःस्वाध्यायवषट्काराः कृतास्तेन महात्मना
त्या महान आत्म्याने त्यांना वेदाध्ययन आणि 'वषट्' उच्चारणापासून वंचित केले.
कलिस्पर्शा महिषिका दार्वस्छोलाः खशास्तथा
कलियुगाच्या स्पर्शाने महीषिक, दार्व, शोल आणि खश हेही बदलले गेले.
वसिष्ठवचनात्पूर्वं सगरेण महात्मना
वसिष्ठांच्या वचनांपूर्वी, त्या महात्मा सगराने—
अश्वं वै चारयामास वाजिमेधाय दीक्षितः
अश्वमेधासाठी दीक्षा घेतल्यानंतर, त्याने घोडा चरण्यास सोडला.
वेलासमीपे ऽपहृतो भूमिं चैव प्रवेशितः
किनाऱ्याजवळ तो घोडा पकडला गेला आणि पृथ्वीमध्ये नेण्यात आला.
आसेदुश्च ततस्तस्मिन्खनन्तस्ते महार्मवे
मग ते सर्वजण तिथे पोहोचले आणि त्या मोठ्या खड्ड्यात खोदू लागले.
विष्णुं कपिलरूपेण हंसं नारायणं प्रभुम्
त्यांना कपिल रूपातील विष्णू, हंस ऋषिरूपातील नारायण प्रभू दिसले.
दग्धाः पुत्रास्तदा सर्वेचत्वारस्त्ववशेषिताः
त्या वेळी सर्व पुत्र भस्म झाले, फक्त चारच उरले.
शूरः पञ्चजनश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः
शूर आणि पञ्चजन हे त्या प्रभूच्या वंशाचे कर्ते झाले.
अक्षयत्वं स्ववंशस्य वाजिमेधशतं तथा
त्याला आपल्या वंशाचे अक्षयत्व आणि शंभर अश्वमेध यज्ञ मिळाले.
तं समुद्रो ऽश्वमादाय ववन्दे सरितांपतिः
समुद्राने घोडा घेतला आणि नद्यांचा स्वामी असलेल्या राजाला वंदन केले.
तं चाश्वमेधिकं सो ऽश्वं समुद्रात्प्राप्य पार्थिवः
राजाने तो अश्वमेधाचा घोडा समुद्रातून परत मिळवला.
षष्टिं पुत्रसहस्राणि दग्धान्यस्य रुषा विभो
त्याच्या रागामुळे साठ हजार पुत्र भस्म झाले, हे प्रभो.
पुत्राणां तु सहस्राणि षष्टिस्तु इति नः श्रुतम्
आम्ही ऐकले आहे की, त्याचे खरेच साठ हजार पुत्र होते.
विक्रान्ताः षष्टिसाहस्रा विधिना केन वा वद
हे साठ हजार पराक्रमी पुत्र कोणत्या उपायाने किंवा कोणाच्या कृतीने असे वागले, ते सांग.
ज्येष्ठा विदर्भदुहिता केशिनी नाम नामतः
सर्वात मोठी कन्या विदर्भाची मुलगी होती, तिचे नाव केशिनी होते.
अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि
अरिष्टनेमिची कन्या सुंदरतेत पृथ्वीवर बेजोड होती.
एका जनिष्यते पुत्रं वंशकर्त्तारमीप्सितम्
तीच आपल्या इच्छेप्रमाणे वंश वाढवणारा एक मुलगा जन्माला घालणार होती.
मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी पुत्रमेककम्
मुनींचे शब्द ऐकून केशिनीने एकच मुलगा जन्माला घातला.
षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तथा
आणि सुपर्णा, गरुडाची बहीण, तिने साठ हजार मुले जन्माला घातली.
अथ काले गते ज्येष्ठा ज्येष्ठं पुत्रं व्यजायत
काळ गेला आणि मोठ्या पत्नीने आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला जन्म दिला.
सुमतिस्त्वपि जज्ञे वै गर्भतुंबं यशस्विनी
सुमती ह्या यशस्विनीनेही कुंभासारखा गर्भ जन्माला घातला.
घृतपूर्णेषु कुंभेषु तान्गर्भान्यदधात्ततः
तिने ते गर्भ तुपाने भरलेल्या मडक्यांत ठेवले.
ततो नवसु मासेषु समुत्तस्थुर्यथासुखम्
नऊ महिने गेल्यावर ती मुले सुखरूप बाहेर आली.