प्रक्षिप्तमेव कलयाचोपादानारयो भवेत्
कलेने जे काही पुढे टाकले जाते, आरोह आणि स्वीकार यांसह, तेच ग्राह्य धरावे.
उच्चराद्विश्वरारूढातथायाष्टस्वरातथा
उच्चारातून, सर्वत्र आरोहातून आणि तसेच आठ स्वरांतूनही.
एकान्तरं च ह्येतेवैतमेवस्वरसत्तमः
हे श्रेष्ठ ज्ञानी, हे सर्व एकाएक बदलून मांडलेले आहेत.
अलङ्कारा भवन्त्येते त्रिंशद्देवैः प्रकीर्त्तिताः
हे अलंकार देवांनी तीस म्हणून वर्णन केले आहेत.
संस्थानं च प्रमाणं च विकारो लक्षणस्तथा
त्यांची रचना, माप, बदल आणि लक्षणे अशीच आहेत.
यथात्मनो ह्यलङ्कारो विपयस्तो विगर्हितः
जसे स्वतःसाठी न शोभणारा अलंकार निंदनीय मानला जातो,
नानाभरणसंयोगा यथा नार्या विभूषणम्
तसेच वेगवेगळ्या दागिन्यांचा संग जसा स्त्रीच्या शोभेला असतो.
न पादे कुण्डलं दृष्टं न कण्ठे रसना तथा
पायात कधीच कुंडल नसते, आणि गळ्यात कधीच कंठी नसते.
क्रियमाणो ऽप्यलङ्कारो नागं यश्चैव दर्शयत्
अलंकार तयार करताना त्यात सर्प दाखवला गेला, तर तो योग्य नाही.
लक्षणंपर्यवस्यापिवर्त्तिका मपिवर्त्तते
लक्षण पूर्ण झाले तरी नियम तसाच राहतो.
त्रयोविंशतिशीतिस्तु विज्ञातपवदैवतम्
तेवीस थंड स्वर ओळखले जातात आणि त्यांना दैवी म्हणतात.
तयोर्विभागो देवानां लावण्ये मार्गसंस्थितः
देवतांमध्ये त्यांचा भेद सौंदर्याच्या मार्गात ठरवला आहे.
विपर्ययः संवर्त्तो च सप्तस्वरपदक्रमम्
सात स्वरांच्या क्रमात उलटफेर आणि संहार घडतो.
पञ्चमंमध्यमञ्चैवधैवतं तु निषादतः
पंचम, मध्यम आणि धैवत हे निषादातून उत्पन्न होतात.
द्वेव्द्यपरतुकिंविद्याद्द्वयमुष्णन्तिकस्यतु
दोन स्वर दुसऱ्याचे समजावे, आणि दोन उष्ण स्वरांचे आहेत असे जाणावे.
पदस्यात्ययरूपन्तुसप्तरूपन्तुकौशिकीम्
स्वराच्या सात टोकाच्या रूपांबरोबर कौशिकी देखील आहे.
एषचैवक्रमोद्दिष्टोमध्यमांशस्य मध्यमः
हा क्रम मध्यमाचा मध्यभागासाठी सांगितला आहे.
ततः सप्तस्वरङ्कार्यंसप्तरूपञ्चकौशिकी
मग सात स्वरांची अलंकरणे म्हणजे पाच प्रकारची कौशिकी.
द्वितीयामासमात्राणाभिः सर्वाः प्रतिष्ठिताः
दुसऱ्या आणि सम मापांनी सर्व स्वर स्थिर होतात.
तथाहतानोपिडकेयत्रमायांनिवर्त्तते
त्याचप्रमाणे, जे वाजवले गेले ते सुद्धा माया सर्वत्र मुक्त करते.
संख्यापनोपहूतांवैतत्रपानमिति स्मृतम्
संख्या करून बोलावलेले हे पेय 'संख्या-पान' म्हणून ओळखले जाते.
पूर्वमष्ठतीटती नद्वितीयं चापरान्तिकैः
सर्वात आधी अष्टतीटती नावाची नदी आहे, आणि दुसरी टोकांवर राहणाऱ्यांनी ओळखली जाते.
चतुर्थमुत्तरं चैवमद्रवत्पावमद्रकौ
चौथं उत्तर दिशेला आहे; अशा रीतीने न वितळलेले आणि शुद्ध असे पाहिले गेले.
सर्वमेवानुयोगं तु द्वितीयं बुद्धिमिष्यते
सर्व चौकशीबद्दल दुसरं बुद्धीचं मानलं जातं.
एकत्वं मुनुयोगस्य द्वयोर्यद्यद्द्विजोत्तम
द्विजश्रेष्ठा, दोन्ही गोष्टींमध्ये मुनियोगाचं एकत्व आहे, ज्या दोन गोष्टींना जे लागू पडतं.
तिसृणां चैव वृत्तीनां वृत्तौ वृत्ते च दक्षिणः
तीन वृत्तींपैकी, वृत्तीत आणि वर्तुळात, उजवी बाजू दर्शवली जाते.
कस्यनासुतराचैव स्वरशाखा प्रकीर्त्तिता
आणि अशा रीतीने, स्वराची शाखा कोणत्याहीपेक्षा कमी नाही असं सांगितलं गेलं आहे.
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते गान्धर्वलक्षणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः
या प्रकारे, वायूने सांगितलेल्या श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या मध्यभागातील तिसऱ्या उपोद्घातपादात भृगुचरित्रातील 'गंधर्वांचे लक्षण' नावाचा बासष्टावा अध्याय समाप्त झाला.
त्दृता पुण्यजनैः सर्वा राक्षसैः साकुशस्थली
त्या सर्व पुण्यवान लोकांसह राक्षस आणि कुशस्थळीची भूमी अशा प्रकारे स्थापन झाली.
निबध्यमानं नाराचैर्विदिशः प्राद्रवद्भयात्
बाणांनी बांधले जात असताना, दिशा घाबरून पळून गेल्या.