यःसर्वेषां विमानानि देवतानां चकार ह
त्याने सर्व देवतांची विमानं तयार केली.
प्रह्रादी विश्रुता तस्य पत्नी त्वष्टुर्विरोचना
प्रह्लादी ही त्वष्टाची, म्हणजेच विरोचनाची, प्रसिद्ध पत्नी होती.
देवाचार्यस्य महतो विश्वरूपस्य धीमतः
महान आणि बुद्धिमान देवाचार्य विश्वरूप यांच्या
सुरेणुरिति विख्याता स्वसा तस्य यवीयसी
त्यांची धाकटी बहीण सुरेणू म्हणून प्रसिद्ध होती.
प्रासूत सा महाभागं मनुं ज्येष्ठं विवस्वतः
तीने विवस्वताचा ज्येष्ठ आणि भाग्यवान असा मनू जन्माला घातला.
सा तु गत्वा कुरून्देवी वडवा रूपधारिणी
ती देवी घोडीचे रूप घेऊन कुरूंकडे गेली.
प्रासूत सा महाभाग त्वन्तरिक्षे ऽश्विनौ किल
तेथे, त्या भाग्यवतीने आकाशात अश्विनींना जन्म दिला.
कस्मान्मार्त्तण्ड इत्येष विवस्वानुदितो बुधैः
विवस्वान न उगवलेला असताना, ज्ञानी लोक त्याला मार्तंड का म्हणतात?
एतद्वेदितुमिच्छामो सर्वं नो ब्रूहि पृच्छताम्
हे सर्व आम्हाला जाणून घ्यायचं आहे; आम्ही विचारतो तसं सर्व काही सांग.
गर्भवधं भ्रान्तः कश्यपो विद्रुतो भवेत्
कश्यपाने गर्भवध केल्यावर तो गोंधळून इथे-तिथे भटकू लागला.
नैतन्न्यूनं भवादण्डं मार्त्तण्डस्त्वं भवानघ
हे तुमचं सामर्थ्य कमी नाही; तुम्हीच सूर्य आहात, पापरहित असा.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नामान्वर्थमुदाहरन्
ती वचने ऐकून, त्याने त्या अर्थानुसार नाव सांगितले.
तस्माद्विवस्वान्मार्त्तण्डः पुराणज्ञैर्विभाव्यते
म्हणून पुराणज्ञ लोक विवस्वान यांना 'मार्तण्ड' म्हणून ओळखतात.
विजज्ञे सवितुर्भार्या संज्ञा पुत्रांस्तु त्रीन्पुनः
सवितृची पत्नी संज्ञा हिने पुन्हा तीन मुलांना जन्म दिला.
शनैश्चरं तथैवैते मार्त्तण्डस्यात्मजाः स्मृताः
शनैश्चर आणि इतर सर्वजण मार्तण्डाचे पुत्र म्हणून ओळखले जातात.
तस्य संज्ञाभवद्भार्या त्वाष्ट्री देवी विवस्वतः
संज्ञा ही त्वष्ट्याची कन्या आणि विवस्वानाची पत्नी झाली.
सा तु भार्या भगवतो मार्त्तण्डस्यातितेजसः
ती अत्यंत तेजस्वी भगवंत मार्तण्डाची पत्नी होती.
अजानन्कश्यपः स्नेहात् मार्त्तण्ड इति चोच्यते
कश्यपांनी प्रेमाने त्यांना 'मार्तण्ड' असे नाव दिले.
येनापि तापयामास त्रील्लोङ्कान्कश्यपात्मजः
कश्यपपुत्राने आपल्या तेजाने तीनही लोकांना तापवले.
द्वौ सुतौ तु महावीर्यौं कन्यैका विदितैव च
त्यांना दोन पराक्रमी पुत्र आणि एक प्रसिद्ध कन्या झाली.
ततो यमो यमी चैव यमजौ संबभूवतुः
नंतर यम आणि यमी हे जुळी भावंडे जन्माला आली.
असहन्ती स्वकां छायां सवर्णां निर्ममे पुनः
ती स्वतःची सावली सहन करू शकली नाही, म्हणून तिने तशीच दुसरी एक सावली निर्माण केली.
प्राञ्जलिः प्रयता भूत्वा पुनः संज्ञामभाषत
हात जोडून, भक्तीभावाने तिने पुन्हा संज्ञेशी बोलली.
अहं यास्यापि भद्रं ते स्वमेव भवनं पितुः
मी आता माझ्या वडिलांच्या घरी जाते; तुझं भलं होवो.
इमौ च बालकौ मह्यं कन्या च वरवर्णिनी
हे दोन मुले माझीच आहेत, आणि ही सुंदर वर्णाची कन्या देखील.
इमौ च बालकौ मह्यं तथेत्युक्ता तथा च सा
हे दोन मुले माझीच आहेत, असं तिने सांगितलं आणि तसंच घडलं.
पिता तामागतां दृष्ट्वा क्रुद्धः संज्ञामथाब्रवीत्
ती घरी आली तेव्हा वडिलांनी रागाने संज्ञेला विचारले.
अगमद्वडवा भूत्वाच्छाद्य रूपमनिन्दिता
ती निष्कलंक रूप लपवून, घोडीचे रूप घेऊन निघून गेली.
द्वितीयायां तु संज्ञायां संज्ञेयमिति चिन्त्य ताम्
दुसऱ्या गर्भात तिला 'संज्ञा' असे नाव ठेवावे, असे ठरवले गेले.
पूर्वजस्य मनोस्तुल्यौ सादृश्येन तु तौ प्रभू
ते दोघेही पहिल्या जन्मलेल्या मनूसारखेच दिसत होते, अगदी तसलेच होते.