ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्
त्यावेळीपासून जगात त्याला 'सागर' हे नाव मिळाले.
रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः
राम, कार्तवीर्य आणि सगर या पृथ्वीच्या राजांचे.
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्त मध्यमभागे तृतीय उपाद्धातपादे ऽष्टपञ्चशत्तमो ऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या मध्यभागातील तिसऱ्या उपाध्यायातील पंचावन्नाव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
परं शुश्रूषया भूयः पप्रच्छुस्तदनन्तरम्
नंतर, अधिक जाणून घेण्याच्या उत्कंठेने त्यांनी पुन्हा विचारले.
स्थितिं चैषां प्रभावं च ब्रूहि नः परिपृच्छताम्
आम्ही विचारतो, त्यांची स्थिती आणि सामर्थ्य सांग.
शृण्वतामुत्तराख्याने ऋषीणां वाक्य कोविदः
उत्तर दिशेच्या कथेला ऐकणाऱ्या ऋषींना, वाक्पटू उत्तर देतो—
ब्रुवतो मे निबोधंश्च ऋषिराह यथा मम
मी सांगतो तसा लक्ष देऊन ऐका, कारण ऋषींनी मला जसे सांगितले तसे मी सांगतो.
स्थितिं चैषां प्रभावं च क्रमतो मे निबोधत
आता त्यांच्या स्थिती आणि सामर्थ्याचे तपशीलवार वर्णन मी सांगतो, ते ऐका.
तस्याः पुत्रौ कलिर्वैद्यः स्तुता च सुरसुंदरी
तिचे पुत्र होते कलि, वैद्य आणि स्तुतीस पात्र असलेली सुरसुंदरी.
वैद्यपुत्रौ घृणिश्चैव मुनिश्चैव महाबलौ
वैद्याचे दोन पुत्र होते—घृणि आणि मुनि, दोघेही अत्यंत बलवान.
भक्ष्यित्वा तावन्योन्यं विनाशं समवाप्नुतः
त्यांनी एकमेकांना संपवून आपला अंत गाठला.
स्मृता हिंसा कलेर्भार्या श्रेष्ठा या निकृतस्मृतिः
हिंसा ही कलिची पत्नी म्हणून ओळखली जाते, ती श्रेष्ठ असून कपटी स्वभावाची आहे.
नाके विघ्नश्च विख्यातो भद्रमोविधमस्तथा
स्वर्गात विघ्न प्रसिद्ध आहे, तसेच भद्रमोविधम आणि इतरही आहेत.
भद्रमश्चैकहस्तो ऽभूद्विधमश्चैकपात्स्मृतः
भद्रमस हा एक हाताचा होता, आणि विधम एक पायाचा म्हणून ओळखला जातो.
रेवती विधमस्यापि तयोः पुत्राः सहस्रशः
रेवती ही विधमाची पत्नी होती, आणि त्यांना हजारो मुले झाली.
राक्षसास्तु महावीर्याः संध्याद्वयविचारिमः
राक्षस हे फार बलवान होते, आणि ते दोन संध्यांचे संतती मानले जातात.
ग्रहस्ते राक्षसाः सर्वे बालानां तु विशेषतः
सर्व राक्षस ग्रहांच्या अधीन आहेत, विशेषतः मुलांवर त्यांचा प्रभाव असतो.
बृहस्पतेर्या भगिनी वरस्त्री ब्रह्मचारिणी
बृहस्पतीची बहीण ही एक उत्तम आणि ब्रह्मचारिणी स्त्री होती.
प्रभासस्य तु सा भार्या वसूनामष्टमस्य च
ती प्रभास या वसुंच्या आठव्या भावाची पत्नी झाली.
त्वष्टा विराजो रूपाणि धर्मपौत्र उदारधीः
त्वष्टा हा धर्माच्या नातवाचा, विराजाचा मुलगा होता; तो रूपांत निपुण आणि उदार मनाचा होता.
यःसर्वेषां विमानानि देवतानां चकार ह
त्याने सर्व देवतांची विमानं तयार केली.
प्रह्रादी विश्रुता तस्य पत्नी त्वष्टुर्विरोचना
प्रह्लादी ही त्वष्टाची, म्हणजेच विरोचनाची, प्रसिद्ध पत्नी होती.
देवाचार्यस्य महतो विश्वरूपस्य धीमतः
महान आणि बुद्धिमान देवाचार्य विश्वरूप यांच्या
सुरेणुरिति विख्याता स्वसा तस्य यवीयसी
त्यांची धाकटी बहीण सुरेणू म्हणून प्रसिद्ध होती.
प्रासूत सा महाभागं मनुं ज्येष्ठं विवस्वतः
तीने विवस्वताचा ज्येष्ठ आणि भाग्यवान असा मनू जन्माला घातला.
सा तु गत्वा कुरून्देवी वडवा रूपधारिणी
ती देवी घोडीचे रूप घेऊन कुरूंकडे गेली.
प्रासूत सा महाभाग त्वन्तरिक्षे ऽश्विनौ किल
तेथे, त्या भाग्यवतीने आकाशात अश्विनींना जन्म दिला.
कस्मान्मार्त्तण्ड इत्येष विवस्वानुदितो बुधैः
विवस्वान न उगवलेला असताना, ज्ञानी लोक त्याला मार्तंड का म्हणतात?
एतद्वेदितुमिच्छामो सर्वं नो ब्रूहि पृच्छताम्
हे सर्व आम्हाला जाणून घ्यायचं आहे; आम्ही विचारतो तसं सर्व काही सांग.
गर्भवधं भ्रान्तः कश्यपो विद्रुतो भवेत्
कश्यपाने गर्भवध केल्यावर तो गोंधळून इथे-तिथे भटकू लागला.