वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः
वसिष्ठ निघून गेल्यावर सगर राजाच्या मनात आनंद भरून राहिला.
भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः
रूप, स्वभाव आणि गुणांनी युक्त अशा दोन पत्नींसह तो होता.
सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे
सुमती आणि केशिनी, दोघीही उमललेल्या कमळासारख्या सुंदर चेहऱ्याच्या होत्या.
नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते
गडद, वळवलेल्या केसांनी आणि सर्व प्रकारच्या दागिन्यांनी त्या सजलेल्या होत्या.
प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते
त्याची प्रिय पत्नी नेहमी त्याच्या जवळ राहून, त्याच्या आनंदासाठी आणि कल्याणासाठी तत्पर असे.
स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः
आणि तो राजा आपल्या विपुल संपत्तीवर पूर्ण विश्वास ठेवून होता.
अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्
इतर राजांच्या मध्ये 'राजा' हा शब्द अस्तित्वातच नव्हता.
अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे
जसा मनात नेहमी धर्माचा थोडा भागही उत्पन्न होतो.
अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्
लोभ नसलेल्या मनाने त्याने संपत्ती मिळवली, पण धर्माला कधीही त्रास दिला नाही.
तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः
त्याच हेतूसाठी, राजन, त्याने दोघींच्या इच्छा पूर्ण केल्या, पण त्यांना कधीही त्रास दिला नाही.
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरदिग्विजयो नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या मध्यभागातील तिसऱ्या उपोद्घात विभागातील 'सगराचा दिग्विजय' नावाचा एकोणसाठावा अध्याय समाप्त झाला.
सप्तद्वीपवतीं सम्यक्साक्षाद्धर्म इवापरः
त्याने सात द्वीपांनी युक्त भूमी धर्मासारखीच योग्य रीतीने राज्य केली.
स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः
योग्य न्यायाने सर्व काही स्थिर करून, त्याने आपल्या इंद्रियांना वश ठेवून राज्याचे रक्षण केले.
वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्
सर्व वर्ण आपापल्या स्वभावानुसार आणि कर्तव्याप्रमाणे योग्य क्रमाने वागत होते.
सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति
त्या राजाच्या राज्यात सर्व वर्ण सुखाने नांदत होते.
तेष्वसंख्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यजनावृताः
त्यात असंख्य जनपद होते, जे चारही वर्णांच्या लोकांनी भरलेले होते.
देशाश्चावासभुयिष्टा नृपे तस्मिन्प्रशासति
त्या राजाच्या राज्यात सर्व प्रदेशांत घरांची समृद्धी होती.
प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः
सर्व जातींच्या लोकांची कामे फळदायी ठरत होती.
पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्
त्या काळी लोकांची कृत्ये मानवाच्या चारही पुरुषार्थांनी युक्त होती.
अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः
ते एकमेकांवर प्रेम करत आणि राजाप्रती निष्ठावान होते.
प्रजासु कश्चिल्लुब्धो वा कृपणो वापि नाभवत्
लोकांमध्ये कोणीही लोभी किंवा दु:खी नव्हता.
गुरुषु प्रणता नित्यं सद्विद्याव्यसनादृताः
ते नेहमी गुरूंना वंदन करत आणि खरी विद्या मिळविण्यात मन लावत.
निसर्गात्खलसंसर्गविरता धर्मतत्पराः
स्वभावतःच ते वाईट लोकांचा संग टाळत आणि धर्मात मन लावत.
एवं सुबाहुतन्ये स्वप्रतापार्जितां महीम्
अशा रीतीने सुबाहु आणि इतरांनी स्वतःच्या पराक्रमाने पृथ्वी मिळवली.
शालिभूयिष्ठसस्याढ्या सदैव सकला मही
संपूर्ण भूमी नेहमी धान्यांनी, विशेषतः तांदळाने, समृद्ध होती.
बभूव नृपशार्दूले तस्मिन् राज्यानि शासति
त्या राजसिंहाच्या राज्यात असेच सुखाचे राज्य होते.
संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता
देवतांनी वेढलेल्या, रत्नांनी मढवलेल्या आसनांवर बसलेली ती सभा, आकाशातील इंद्राच्या सभेसारखी तेजस्वी दिसत होती.
द्रष्टुं काङ्क्षितराजकाः सतनयाविज्ञापयन्तो मुहुर्द्वास्थैरेव नरेश्वराय सुचिरं वत्स्यन्तमन्तःपुरे
राजाला पाहण्याची इच्छा असलेले राजे आणि त्यांची मुले पुन्हा पुन्हा द्वारपालांना विनंती करत, कारण नराधिप अंतःपुरात बराच वेळ थांबत असे.
किणीकृतौ विराजेते चरणौ तस्य भूभुजः
त्या राजाच्या पायांना पैंजणांनी शोभा आली होती.
रत्नैर्भाति सभा तस्य गुहा सोमे रवी यथा
त्याची सभा रत्नांच्या तेजाने उजळून निघाली होती, जशी गुहेत चंद्रसूर्य चमकतात.