सप्तद्वीपाब्धिनगरग्रामायतनमालिनीम्
सप्तद्वीपांच्या समुद्रावर व गाव, शहरं आणि देवस्थानांनी सजलेली ती भूमी,
एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः
अशा प्रकारे काळ सरत असताना, पूज्य वसिष्ठ ऋषी तेथे आले.
तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः
तो श्रेष्ठ ऋषी येताना पाहून, तो थोडा घाबरला.
अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः
त्याने मोठ्या आदराने पायधुण्याचे पाणी व इतर विधी करून त्यांचे योग्य स्वागत केले.
आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा
मग वसिष्ठांनी सगर राजाला आशीर्वाद देऊन शुभेच्छा दिल्या.
उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने
त्यांनंतर राजा उत्तम सोन्याच्या आसनावर बसला.
आपवस्तुनृपश्रेष्ठमुपासीनमुपह्वरे
राजांचा श्रेष्ठ, स्नान करून, एकांत जागेत बसला.
कुशलं ननु ते राजन्वाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च
राजा, तुझ्या राज्यात आणि घरात सर्व काही ठीक आहे ना?
दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः
सुदैवाने, सर्व शत्रू आणि त्यांची सैन्यं जिंकली गेली आहेत.
दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः
सुदैवाने, तू तुझी प्रतिज्ञा पूर्ण केलीस आणि माझ्या शब्दांचा मान राखलास.
तान्विजित्येतराञ्जेतुं पुनर्दिग्विजयेच्छया
त्यांना जिंकून, तुला पुन्हा सर्व दिशांना विजय मिळवायची इच्छा आहे.
जितदिङ्मण्डलं भूयः श्रुत्वा त्वां नगरस्थितम्
सर्व दिशांना जिंकून, तू पुन्हा शहरात राहतोस, हे ऐकून—
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्
वसिष्ठांनी असे म्हटल्यावर, ताल आणि जंघा यांना जिंकणारा सगर म्हणाला:
कुशलं ननु सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः
महार्षे, सर्वत्र सर्व काही ठीक आहे, यात शंका नाही.
भवान्ध्यायति कल्याणं मनसा यस्य संततम्
आपण नेहमी माझ्या कल्याणाचा विचार मनात करता.
भवतानुगृहीतो ऽस्मि कृतार्थश्चाधुना कृतः
आपल्या कृपेने मी लाभलेलो आहे आणि माझे कार्य पूर्ण झाले आहे.
यन्मह्यमाह भगवान्विपक्षविजयादिकम्
भगवंतांनी मला शत्रूंच्या विजयाबद्दल जे काही सांगितले—
भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्
आपल्या कृपेने हे सर्व, म्हणजे पृथ्वीचे राज्य, मी मिळवले असे मी मानतो.
अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्
माझ्या मनाशी ठरवलेली गोष्ट, जी फार मोठ्या फळाची आहे, ती तू सहज साध्य करून दाखवलीस.
एवं संभावितः सम्यक्सगेरण महामुनिः
अशा प्रकारे सगर ऋषींना योग्य तो मान मिळाला.
वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः
वसिष्ठ निघून गेल्यावर सगर राजाच्या मनात आनंद भरून राहिला.
भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः
रूप, स्वभाव आणि गुणांनी युक्त अशा दोन पत्नींसह तो होता.
सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे
सुमती आणि केशिनी, दोघीही उमललेल्या कमळासारख्या सुंदर चेहऱ्याच्या होत्या.
नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते
गडद, वळवलेल्या केसांनी आणि सर्व प्रकारच्या दागिन्यांनी त्या सजलेल्या होत्या.
प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते
त्याची प्रिय पत्नी नेहमी त्याच्या जवळ राहून, त्याच्या आनंदासाठी आणि कल्याणासाठी तत्पर असे.
स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः
आणि तो राजा आपल्या विपुल संपत्तीवर पूर्ण विश्वास ठेवून होता.
अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्
इतर राजांच्या मध्ये 'राजा' हा शब्द अस्तित्वातच नव्हता.
अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे
जसा मनात नेहमी धर्माचा थोडा भागही उत्पन्न होतो.
अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्
लोभ नसलेल्या मनाने त्याने संपत्ती मिळवली, पण धर्माला कधीही त्रास दिला नाही.
तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः
त्याच हेतूसाठी, राजन, त्याने दोघींच्या इच्छा पूर्ण केल्या, पण त्यांना कधीही त्रास दिला नाही.