पूजयित्वा जगन्नाथं विधिना तेन पार्थिवः
राजाने विधिपूर्वक जगन्नाथाची पूजा केली.
प्रतिज्ञामकरोद्राजा व्रतमेतदनुत्तमम्
त्याने हा श्रेष्ठ व्रत स्वीकारून दृढ संकल्प केला.
अथानुज्ञाप्य राजानं वसिष्ठो भगवानृषिः
मग वसिष्ठ ऋषींनी राजाची परवानगी घेऊन—
सन्निवर्त्यानुगच्छन्तं प्रजगाम निजाश्रमम्
त्याला मागे न येऊ देता, स्वतःच्या आश्रमात परत गेले.
अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्
तो अयोध्येत राहून संपूर्ण भूमीचे राज्य करू लागला.
वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः
वयाने तो अजून लहान असला, तरी कृत्यांमुळे सर्वांचा मान्य झाला.
सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्
रात्रंदिवस त्याचे मन अस्वस्थ राहायचे, तो खोल आणि गरम श्वास सोडायचा.
शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः
शोक आणि रागाने ग्रासलेला, सर्व शत्रूंचा नाश करण्याचा निर्धार केलेला, इक्ष्वाकुवंशीय राजाने आपल्या प्रतिज्ञेचा अपमान सहन केला.
रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्
शत्रूवर विजय मिळवायचा निर्धार त्याने केला आणि हळूहळू सर्व दिशांकडे लक्ष दिले.
सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्
सर्व बाजूंनी वेढलेला राजा त्या महान नगरीतून बाहेर पडला.
मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्
मत्त हत्तींच्या फौजेसह, पर्वतांसारख्या आपल्या सैन्याबरोबर आणि चंद्रासारख्या शुभ्र छत्र-ध्वजांच्या झुंडींसह तो निघाला.
प्रत्येकं चतुरङ्गसैन्यनिकरप्रक्षोदसंभूतभूरेणुप्रावृतिरुत्स्थली समभवद्भूमिस्तु तत्रानिशम्
चारही अंगांनी चालणाऱ्या सैन्यामुळे निर्माण झालेल्या धुळीच्या ढगांनी भूमी नेहमी झाकलेली होती.
दूरादेवाभिशंसन्नरिनगरनिरोधेषु कर्माभिषङ्गे तेषां शीघ्रापयानक्षणमभिदिशति प्राणिधैर्यं विधत्ते
दूरवरूनच तो शत्रूंच्या नगरांभोवती घातलेली कोंडी आणि त्यांच्या हालचाली ओळखायचा; झपाट्याने हल्ला करायच्या क्षणी तो आपल्या गुप्तहेरांना आदेश देत धैर्य दाखवायचा.
विजिगीषुर्दिशो राजा राज्ञो यस्याभियास्यति
राजाने विजयाची इच्छा धरून, ज्या राजांवर स्वारी करायची होती त्यांच्या प्रदेशांकडे कूच केली.
विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्
सर्व राजांना जिंकून त्यांना आपल्या अधीन केले.
एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः
अशा प्रकारे, सर्व दिशांना विजय मिळवत तो राजा दक्षिणेकडे निघाला.
ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः
मग त्या राजांसह, त्यांच्या सर्व रथ-हत्तींसह—
राज्ञां यत्र सहस्राणि स बलानि महाहवे
जिथे हजारो राजे आणि त्यांची सैन्ये त्या महान युद्धासाठी एकत्र आली होती.
जित्वा हैहयभूपालान्भङ्क्त्वा दग्ध्वा च तत्पुरीम्
हैहय राजांना जिंकून, त्यांचे शहर उद्ध्वस्त करून जाळले.
समग्रबलसंमर्द्दप्रमृष्टाशेषभूतलः
त्याच्या सैन्याच्या जोरावर साऱ्या पृथ्वीवर तुडवण आणि धुमाकूळ घातला गेला.
राज्यं पुरीं चापहाय भ्रष्टैश्वर्या हतत्विषः
राज्य आणि नगर सोडून, सत्ता आणि तेज गमावलेले ते राजा निराश झाले.
अभिद्रुत्य नृपांस्तांस्तु द्रवमाणान्महीपतिः
पलायन करणाऱ्या त्या राजांचा पाठलाग तो महिपती करू लागला.
ततस्तान्प्रति सक्रोधः सगरः समरे ऽरिहा
मग शत्रूंचा संहार करणारा सगर रागाने युद्धात त्यांच्या समोर उभा राहिला.
वाय्वस्त्रावृत्तधूमोद्गमपटलतमोमुष्टदृष्टिप्रसारा भ्रेमुर्भूपृष्टलोठद्बहुलतमरजोगूढमात्रा मुहूर्त्तम्
वाऱ्याच्या अस्त्रामुळे उठलेल्या दाट धुरामुळे त्यांची दृष्टी अंधुक झाली; आणि काही क्षणांसाठी पृथ्वीवर घनदाट धुळीचे वादळ पसरले.
भीताः संत्युक्तवस्त्रायुधकवचविभूषादिका मुक्तकेशा विस्पष्टोन्मत्तभावान्भृश तरमनुकुर्वन्त्यग्रतः शात्रवाणाम्
भीतीने, वस्त्र, शस्त्र, कवच, दागिने फेकून, विस्कटलेले केस आणि वेडसर चेहरा करून, ते शत्रूंसमोर घाईने पळू लागले.
संक्षुब्धसागराकारः कांबोजानभ्यवर्त्तत
सागरासारखा प्रचंड आणि अस्वस्थ दिसत, तो काम्बोजांवर चालून गेला.
कांबोजास्तालजङ्घाः शकयवनकिरातादयः साकमेते भ्रेमुर्भूर्यस्त्रभीत्या दिशि दिशि रिपवो यस्य पूर्वापराधाः
काम्बोज, ताल, शक, यवन, किरात आणि इतर सर्वजण, आपल्या स्त्रियांना घेऊन, त्याच्या भीतीने, जुने अपराध आठवत, सर्व दिशांना पळाले.
द्विट्सैन्यैः समभिद्रुता वनभुवं संप्राप्य तत्रापि ते ऽस्तैमित्यं समुपागता गिरिगुहासुप्तोत्थितेन द्विषः
शत्रूंच्या सैन्याने पाठलाग करताच, ते वनात पोहोचले; पण तिथेही त्यांना विश्रांती मिळाली नाही, कारण डोंगरातील गुहांमधून जागे झालेले शत्रू त्यांना पुन्हा गाठू लागले.
क्रमेण नाशयामास तद्राज्यमरिकर्षणः
हळूहळू, शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने त्यांचे राज्य नष्ट केले.
निजघान रुषाविष्टः पल्हवान्पारदानपि
रागाने भरून, त्याने पल्हव आणि पारद यांनाही ठार केले.