और्वाश्रमे विवृद्धश्च भवांस्तेनानुकंपितः
तू और्वाच्या आश्रमात वाढलास, आणि त्याने तुझ्यावर दया केली.
एवं प्रभावो नृपतिः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि
अशा प्रकारे, राजा कार्तवीर्य पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाला.
यद्वंशजैर्जितो युद्धे पिता ते वनमादिशत्
त्या वंशजांनी युद्धात तुझ्या वडिलांना हरवल्यावर, त्यांनी तुला वनात जाण्यास सांगितले.
एतच्च सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं तव
हे सर्व तुझ्या श्रेष्ठ व्रताचे वर्णन मी तुला सांगितले आहे.
न ह्यस्य कर्त्तुर्नृपतेः पुरुषार्थचतुष्टये
राजन, या व्रत करणाऱ्याला पुरुषार्थाच्या चारही गोष्टींमध्ये काहीच कमी राहत नाही.
जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते
मुनी, जमदग्नीबद्दल मी तुला आणखी काय सांगू?
ततः स सगरो राजा कृताञ्जलिपुटो मुनिम्
मग राजा सगराने हात जोडून त्या मुनीजवळ गेला.
सम्यक्तमुपदेशेन तत्रानुज्ञां प्रयच्छ मे
योग्य उपदेश करून, मला येथे परवानगी दे.
इत्युक्तस्तेन राज्ञातु तथेत्युक्त्वा महामुनिः
राजाने असे म्हटल्यावर, त्या महर्षीने 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले.
स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः
राजसत्तांमध्ये श्रेष्ठ असलेला सगर, वसिष्ठांनी त्याला दीक्षा दिली.
पूजयित्वा जगन्नाथं विधिना तेन पार्थिवः
राजाने विधिपूर्वक जगन्नाथाची पूजा केली.
प्रतिज्ञामकरोद्राजा व्रतमेतदनुत्तमम्
त्याने हा श्रेष्ठ व्रत स्वीकारून दृढ संकल्प केला.
अथानुज्ञाप्य राजानं वसिष्ठो भगवानृषिः
मग वसिष्ठ ऋषींनी राजाची परवानगी घेऊन—
सन्निवर्त्यानुगच्छन्तं प्रजगाम निजाश्रमम्
त्याला मागे न येऊ देता, स्वतःच्या आश्रमात परत गेले.
अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्
तो अयोध्येत राहून संपूर्ण भूमीचे राज्य करू लागला.
वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः
वयाने तो अजून लहान असला, तरी कृत्यांमुळे सर्वांचा मान्य झाला.
सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्
रात्रंदिवस त्याचे मन अस्वस्थ राहायचे, तो खोल आणि गरम श्वास सोडायचा.
शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः
शोक आणि रागाने ग्रासलेला, सर्व शत्रूंचा नाश करण्याचा निर्धार केलेला, इक्ष्वाकुवंशीय राजाने आपल्या प्रतिज्ञेचा अपमान सहन केला.
रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्
शत्रूवर विजय मिळवायचा निर्धार त्याने केला आणि हळूहळू सर्व दिशांकडे लक्ष दिले.
सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्
सर्व बाजूंनी वेढलेला राजा त्या महान नगरीतून बाहेर पडला.
मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्
मत्त हत्तींच्या फौजेसह, पर्वतांसारख्या आपल्या सैन्याबरोबर आणि चंद्रासारख्या शुभ्र छत्र-ध्वजांच्या झुंडींसह तो निघाला.
प्रत्येकं चतुरङ्गसैन्यनिकरप्रक्षोदसंभूतभूरेणुप्रावृतिरुत्स्थली समभवद्भूमिस्तु तत्रानिशम्
चारही अंगांनी चालणाऱ्या सैन्यामुळे निर्माण झालेल्या धुळीच्या ढगांनी भूमी नेहमी झाकलेली होती.
दूरादेवाभिशंसन्नरिनगरनिरोधेषु कर्माभिषङ्गे तेषां शीघ्रापयानक्षणमभिदिशति प्राणिधैर्यं विधत्ते
दूरवरूनच तो शत्रूंच्या नगरांभोवती घातलेली कोंडी आणि त्यांच्या हालचाली ओळखायचा; झपाट्याने हल्ला करायच्या क्षणी तो आपल्या गुप्तहेरांना आदेश देत धैर्य दाखवायचा.
विजिगीषुर्दिशो राजा राज्ञो यस्याभियास्यति
राजाने विजयाची इच्छा धरून, ज्या राजांवर स्वारी करायची होती त्यांच्या प्रदेशांकडे कूच केली.
विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्
सर्व राजांना जिंकून त्यांना आपल्या अधीन केले.
एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः
अशा प्रकारे, सर्व दिशांना विजय मिळवत तो राजा दक्षिणेकडे निघाला.
ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः
मग त्या राजांसह, त्यांच्या सर्व रथ-हत्तींसह—
राज्ञां यत्र सहस्राणि स बलानि महाहवे
जिथे हजारो राजे आणि त्यांची सैन्ये त्या महान युद्धासाठी एकत्र आली होती.
जित्वा हैहयभूपालान्भङ्क्त्वा दग्ध्वा च तत्पुरीम्
हैहय राजांना जिंकून, त्यांचे शहर उद्ध्वस्त करून जाळले.
समग्रबलसंमर्द्दप्रमृष्टाशेषभूतलः
त्याच्या सैन्याच्या जोरावर साऱ्या पृथ्वीवर तुडवण आणि धुमाकूळ घातला गेला.