शत्रुभिर्निर्जितो वृद्धः पलायनपरो ऽ भवत्
शत्रूंनी पराभूत केल्यावर तो वृद्ध पळून जाण्याचा विचार करू लागला.
अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्
तुझ्या आईसोबत, जी त्या वेळी गरोदर होती, तो वनात गेला.
शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्
त्याला दुःख आणि राग यांनी पूर्णपणे ग्रासले होते, आणि तो स्वतःच वयस्कर दिसू लागला.
अनाथ इव राजेन्द्र स्वर्गलोकमितो गतः
राजन, तो आधार नसलेल्या माणसासारखा या जगातून स्वर्गात गेला.
चितामारोपयद्भर्तू रुदती सा कलेवरम्
ती रडत रडत आपल्या पतीचे शरीर चितेवर ठेवू लागली.
चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः
तीने आपल्या मनाशी ठाम निश्चय केला की, आपण अग्निप्रवेश करायचा.
निर्गत्य चाश्रमात्तां च वारयन्निदमब्रवीत्
आश्रमातून बाहेर येऊन, त्याने तिला थांबवत असे सांगितले.
पुत्रस्तिष्ठति सर्वेषां प्रवरश्चवर्त्तिनाम्
सर्व प्रमुखांमध्ये श्रेष्ठ असा एक मुलगा अजूनही आहे.
ततः सा सर्वदुःखानि नियम्य त्वन्मुखांबुजम्
मग तिने आपले सर्व दुःख आवरून, तुझे कमळासारखे मुख पाहिले.
सुषाव च ततः काले सा त्वामौर्वाश्रमे तदा
मग योग्य वेळी, तिने और्वाच्या आश्रमात तुझा जन्म दिला.
और्वाश्रमे विवृद्धश्च भवांस्तेनानुकंपितः
तू और्वाच्या आश्रमात वाढलास, आणि त्याने तुझ्यावर दया केली.
एवं प्रभावो नृपतिः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि
अशा प्रकारे, राजा कार्तवीर्य पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाला.
यद्वंशजैर्जितो युद्धे पिता ते वनमादिशत्
त्या वंशजांनी युद्धात तुझ्या वडिलांना हरवल्यावर, त्यांनी तुला वनात जाण्यास सांगितले.
एतच्च सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं तव
हे सर्व तुझ्या श्रेष्ठ व्रताचे वर्णन मी तुला सांगितले आहे.
न ह्यस्य कर्त्तुर्नृपतेः पुरुषार्थचतुष्टये
राजन, या व्रत करणाऱ्याला पुरुषार्थाच्या चारही गोष्टींमध्ये काहीच कमी राहत नाही.
जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते
मुनी, जमदग्नीबद्दल मी तुला आणखी काय सांगू?
ततः स सगरो राजा कृताञ्जलिपुटो मुनिम्
मग राजा सगराने हात जोडून त्या मुनीजवळ गेला.
सम्यक्तमुपदेशेन तत्रानुज्ञां प्रयच्छ मे
योग्य उपदेश करून, मला येथे परवानगी दे.
इत्युक्तस्तेन राज्ञातु तथेत्युक्त्वा महामुनिः
राजाने असे म्हटल्यावर, त्या महर्षीने 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले.
स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः
राजसत्तांमध्ये श्रेष्ठ असलेला सगर, वसिष्ठांनी त्याला दीक्षा दिली.
पूजयित्वा जगन्नाथं विधिना तेन पार्थिवः
राजाने विधिपूर्वक जगन्नाथाची पूजा केली.
प्रतिज्ञामकरोद्राजा व्रतमेतदनुत्तमम्
त्याने हा श्रेष्ठ व्रत स्वीकारून दृढ संकल्प केला.
अथानुज्ञाप्य राजानं वसिष्ठो भगवानृषिः
मग वसिष्ठ ऋषींनी राजाची परवानगी घेऊन—
सन्निवर्त्यानुगच्छन्तं प्रजगाम निजाश्रमम्
त्याला मागे न येऊ देता, स्वतःच्या आश्रमात परत गेले.
अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्
तो अयोध्येत राहून संपूर्ण भूमीचे राज्य करू लागला.
वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः
वयाने तो अजून लहान असला, तरी कृत्यांमुळे सर्वांचा मान्य झाला.
सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्
रात्रंदिवस त्याचे मन अस्वस्थ राहायचे, तो खोल आणि गरम श्वास सोडायचा.
शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः
शोक आणि रागाने ग्रासलेला, सर्व शत्रूंचा नाश करण्याचा निर्धार केलेला, इक्ष्वाकुवंशीय राजाने आपल्या प्रतिज्ञेचा अपमान सहन केला.
रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्
शत्रूवर विजय मिळवायचा निर्धार त्याने केला आणि हळूहळू सर्व दिशांकडे लक्ष दिले.
सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्
सर्व बाजूंनी वेढलेला राजा त्या महान नगरीतून बाहेर पडला.