तालजङ्घाभिधा येषां वीतिहोत्रो ऽग्रजो ऽभवत्
तालजंघ नावाच्या लोकांमध्ये, वीतिहोत्र हा मोठा भाऊ होता.
कालं महान्तमवसद्धिमाद्रिवानगह्वरे
तो बराच काळ डोंगरातील गुहेत राहिला.
तालजङ्घो ऽपतद्भूमौ मूर्छितो गाढवेदनः
तालजंघ जमिनीवर कोसळला, शुद्ध हरपून आणि तीव्र वेदनेत होता.
रथमारोप्य वेगेन पलायनपरो ऽभवत्
त्याने रथावर बसून वेगाने पळ काढण्याचा प्रयत्न केला.
कृच्छ्रं महान्तमासाद्य शाकमूलफलाशनः
मोठ्या अडचणींना सामोरे जाऊन, तो फक्त भाज्या, कंद आणि फळे खाऊन जगला.
जालजङ्घः स्वकं राज्यं सपुत्रः प्रत्यपद्यत
जालजंघाने आपल्या मुलासह आपले राज्य पुन्हा मिळवले.
वसंस्तदा निजं राज्यमापालयदरिन्दमः
तेव्हा त्या शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने स्वतःचे राज्य सांभाळले.
अभ्याययौ महाराज तालजङ्घः पुरं तव
महान राजन, तालजंघ तुझ्या नगराकडे आला.
रुरोदाभ्येत्य नगरीमयोध्यां स महीपतिः
तो राजा अयोध्या नगरीत पोहोचल्यावर रडू लागला.
युयुधे तैर्नृपैः सर्वैर्वृद्धो ऽपि तरुणो यथा
तो वृद्ध असूनही, सर्व राजांशी जणू तरुणासारखा लढला.
शत्रुभिर्निर्जितो वृद्धः पलायनपरो ऽ भवत्
शत्रूंनी पराभूत केल्यावर तो वृद्ध पळून जाण्याचा विचार करू लागला.
अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्
तुझ्या आईसोबत, जी त्या वेळी गरोदर होती, तो वनात गेला.
शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्
त्याला दुःख आणि राग यांनी पूर्णपणे ग्रासले होते, आणि तो स्वतःच वयस्कर दिसू लागला.
अनाथ इव राजेन्द्र स्वर्गलोकमितो गतः
राजन, तो आधार नसलेल्या माणसासारखा या जगातून स्वर्गात गेला.
चितामारोपयद्भर्तू रुदती सा कलेवरम्
ती रडत रडत आपल्या पतीचे शरीर चितेवर ठेवू लागली.
चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः
तीने आपल्या मनाशी ठाम निश्चय केला की, आपण अग्निप्रवेश करायचा.
निर्गत्य चाश्रमात्तां च वारयन्निदमब्रवीत्
आश्रमातून बाहेर येऊन, त्याने तिला थांबवत असे सांगितले.
पुत्रस्तिष्ठति सर्वेषां प्रवरश्चवर्त्तिनाम्
सर्व प्रमुखांमध्ये श्रेष्ठ असा एक मुलगा अजूनही आहे.
ततः सा सर्वदुःखानि नियम्य त्वन्मुखांबुजम्
मग तिने आपले सर्व दुःख आवरून, तुझे कमळासारखे मुख पाहिले.
सुषाव च ततः काले सा त्वामौर्वाश्रमे तदा
मग योग्य वेळी, तिने और्वाच्या आश्रमात तुझा जन्म दिला.
और्वाश्रमे विवृद्धश्च भवांस्तेनानुकंपितः
तू और्वाच्या आश्रमात वाढलास, आणि त्याने तुझ्यावर दया केली.
एवं प्रभावो नृपतिः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि
अशा प्रकारे, राजा कार्तवीर्य पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाला.
यद्वंशजैर्जितो युद्धे पिता ते वनमादिशत्
त्या वंशजांनी युद्धात तुझ्या वडिलांना हरवल्यावर, त्यांनी तुला वनात जाण्यास सांगितले.
एतच्च सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं तव
हे सर्व तुझ्या श्रेष्ठ व्रताचे वर्णन मी तुला सांगितले आहे.
न ह्यस्य कर्त्तुर्नृपतेः पुरुषार्थचतुष्टये
राजन, या व्रत करणाऱ्याला पुरुषार्थाच्या चारही गोष्टींमध्ये काहीच कमी राहत नाही.
जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते
मुनी, जमदग्नीबद्दल मी तुला आणखी काय सांगू?
ततः स सगरो राजा कृताञ्जलिपुटो मुनिम्
मग राजा सगराने हात जोडून त्या मुनीजवळ गेला.
सम्यक्तमुपदेशेन तत्रानुज्ञां प्रयच्छ मे
योग्य उपदेश करून, मला येथे परवानगी दे.
इत्युक्तस्तेन राज्ञातु तथेत्युक्त्वा महामुनिः
राजाने असे म्हटल्यावर, त्या महर्षीने 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले.
स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः
राजसत्तांमध्ये श्रेष्ठ असलेला सगर, वसिष्ठांनी त्याला दीक्षा दिली.