युगानुरूपा धर्मेण यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः
ज्यांनी युगानुसार आणि धर्माने या सृष्टीची वाढ केली.
अभिध्याय प्रजा ब्रह्मा नानावीर्याः स्वमानसीः
ब्रह्मदेवाने ध्यान करून आपल्या मनातून विविध प्रकारच्या मानस संतती निर्माण केल्या.
कल्पे ऽतीते पुराण्यासीद्देवाद्यास्तु प्रजा इह
एका मागील कल्पात, येथे देव वगैरे जे पहिले जीव होते, तेच प्रजाजन होते.
मन्वंतरक्रमेणेह कनिष्ठाः प्रथमेन ताः
मन्वंतरांच्या क्रमाने, सुरुवातीला हे जीव सगळ्यात लहान होते.
कुशलाकुशलैः कंदैरक्षीणैस्तैस्तदा युताः
त्या वेळी, हे जीव चांगल्या आणि वाईट अशा दोन्ही प्रकारच्या कृत्यांनी, आणि ती कधीच कमी न होणाऱ्या कृतींनी जोडलेले होते.
देवासुरपितॄंश्चैव यक्षैर्गन्धर्वमानुषैः
देव, असुर, पितर, तसेच यक्ष, गंधर्व आणि माणसे—
आहारार्थं प्रजानां वै विदात्मानो विनिर्ममे
सर्व प्राण्यांच्या पोषणासाठी आत्मज्ञान असलेल्या परमेश्वराने त्यांना निर्माण केले.
तच्छरीरसमुत्पन्नैः कार्यैस्तैः कारणैः सह
त्या शरीरातून निर्माण झालेल्या परिणामांसह आणि त्याच्या कारणांसह—
ततो देवासुरपितॄन्मनुष्यांश्च चतुषृयम्
मग त्यातून देव, असुर, पितर आणि मनुष्य हे चार प्रकार निर्माण झाले—
युक्तात्मनस्ततस्तस्य तमोमात्रासमुद्भवः
नंतर, एकरूप झालेल्या त्याच्या आत्म्यातून अंधकाराचा एक अंश उत्पन्न झाला.
ततो ऽस्य जघ नात्पूर्वमसुरा जज्ञिर सुताः
मग, त्याच्या खालच्या भागातून, असुर त्याचे पुत्र म्हणून जन्मले.
सृष्टा यया सुरास्तन्वा तां तनुं स व्यपोहत
ज्या शरीरातून देव निर्माण झाले होते, ते शरीर त्याने त्यागले.
सा तमोबहुला यस्मात्ततो रात्रिस्त्रियामिका
ते शरीर अंधाराने भरलेले असल्यामुळे, ते त्रिविध कालरात्री म्हणून प्रसिद्ध झाले.
सृष्ट्वासुरांस्ततः सो ऽथ तनुमन्यामपद्यत
असुरांची निर्मिती केल्यानंतर, त्याने दुसरे शरीर धारण केले.
ततस्तां युञ्ज मानस्य प्रियमासीत्प्रभोः किल
मग प्रभूला प्रिय असलेल्या त्या मनातून उत्पन्न झालेल्या रूपाशी त्याने एकरूपता साधली.
यतो ऽस्य दीव्यतो जातास्तेन देवाः प्रकीर्त्तिताः
त्याच्यापासून, जेव्हा तो तेजाने उजळत होता, देव जन्मले म्हणून त्यांना देव असे म्हणतात.
तस्मात्तन्वास्तु दिव्याया जज्ञिरे तेन देवताः
म्हणून त्या दिव्य देहापासून देवता निर्माण झाल्या.
उत्सृष्टा सा तनुस्तेन अहः समभवत्तदा
त्याने ती देह सोडली आणि ती देह दिवस झाला.
देवान्सृष्ट्वा ततः सो ऽथ तनुमन्यामपद्यत
देवता निर्माण केल्यावर त्याने दुसरे रूप धारण केले.
पितेव मन्यमानस्तान्पुत्रान्प्रध्याय स प्रभुः
त्या सर्वांना आपल्या मुलांसारखे समजून, तो प्रभू वडिलांसारखा त्यांच्यावर मनन करू लागला.
तस्मात्ते पितरो देवाः पितृत्वं तेषु तत्स्मृतम्
म्हणून तुमचे पूर्वज देव आहेत, त्यांना पितर म्हणतात आणि त्यांच्यात पितृत्वाची आठवण ठेवली जाते.
सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः संध्या व्यजायत
त्यामुळे तिचे शरीर नष्ट झाले आणि लगेच संध्या उत्पन्न झाली.
तयोर्मध्ये तु वै पैत्री या तनुः सा गरीयसी
त्या दोघांमध्ये जी पितरांची मूर्ती होती, तीच सर्वात श्रेष्ठ आहे.
युक्तास्तनुमुपासंते उषाव्युष्ट्योर्यदन्तरम्
उषः आणि संध्याकाळ यांच्यामधील जी मूर्ती आहे, तिची ते उपासना करतात.
ततो ऽन्यस्यां पुनर्ब्रह्मा स्वतन्वामुपपद्यत
मग दुसऱ्या रूपात ब्रह्मदेव पुन्हा स्वतःच्या देहातून प्रकट झाला.
मनसा तु सुतास्तस्य प्रजनाज्जज्ञिरे प्रजाः
त्याच्या मनातून त्याचे पुत्र जन्मले; त्याच्या सृष्टीतून सर्व प्राणी निर्माण झाले.
सृष्ट्वा पुनः प्रजाः सो ऽथ स्वां तनुं स व्यपोहत
पुन्हा प्रजांची निर्मिती करून, त्याने आपले रूप टाकून दिले.
तस्माद्भवन्ति संहृष्टा ज्योत्स्नाया उद्भवे प्रजाः
म्हणून चंद्रप्रकाश प्रकट झाला की सर्व प्राणी आनंदित होतात.
सद्यो रात्र्यहनी चैवसंध्या ज्योत्स्ना च जज्ञिरे
लगेच रात्र, दिवस, संध्या आणि चंद्रप्रकाश जन्मले.
तमोमात्रात्मिका रात्रिः सा वै तस्मान्नियामिका
रात्र ही अंधाराचे स्वरूप असलेली आहे आणि तीच सर्वांवर राज्य करते.