कालान्तकयमप्रख्यं योद्धुं समुपचक्रमे
तो काळाच्या शेवटी येणाऱ्या मृत्यूसारखा, लढायला सज्ज झाला.
जग्रा ह भार्गवेन्द्रस्य समरे जेतुमुद्यतः
त्याने युद्धात भार्गवांचा स्वामी जिंकायचं ठरवलं.
यथा बलाहको वीर पर्वतोपरि वर्षति
वीरांनो, जसा ढग पर्वतावर पाऊस पाडतो,
जग्राह स्वघनुर्दिव्यं बाणवर्षं तथाकरोत्
त्याने आपले दिव्य धनुष्य उचलले आणि तशाच प्रकारे बाणांचा वर्षाव केला.
चक्रतुर्यद्धमतुलं तुमुलं लोमहर्षणम्
त्यांनी एक अद्वितीय, प्रचंड आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध केले.
वधाय भार्गवेन्द्रस्य सर्वशस्त्रास्त्रधृगबली
भृगुवंशीयाचा नाश करण्यासाठी सर्व सामर्थ्यशाली शस्त्रधारी एकत्र आले.
ततो व्योम्नि सदा सक्ते द्वे चाप्य स्त्रे नराधिप
मग, राजन, आकाशात नेहमीच दोन धनुष्ये आणि दोन अस्त्रे भिडलेली होती.
त्रयो लोकाः सपाताला दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम्
ती महान आणि अद्भुत घटना पाहण्यासाठी तीनही लोकांसह पाताळातील लोकही उपस्थित होते.
रामस्तदा वीक्ष्य जगत्प्रणाशं जगन्निवासोक्तमथास्मरत्तदा
तेव्हा रामाने, जगाचा विनाश पाहून, विश्वाच्या अधिपतीचे शब्द आठवले.
इति व्यवस्य प्रभुरुग्रतेजा नेत्रद्वयेनाथ तदस्त्रयुगमम्
असा निश्चय करून, तेजस्वी प्रभूने दोन्ही डोळ्यांनी त्या दोन अस्त्रांना पाहिले.
ध्यानप्रभावेण ततस्तु तस्य ब्रह्मास्त्रयुग्मं विगतप्रभावम्
मग ध्यानाच्या सामर्थ्याने, त्या ब्रह्मास्त्रांच्या जोडीचे सामर्थ्य नाहीसे झाले.
स जामदग्न्यो महातां महीयान्स्रष्टुं तथा पालयितुं निहन्तुम्
तो जमदग्नीपुत्र, महान वीरांमध्ये श्रेष्ठ, निर्माण करणे, रक्षण करणे आणि नाश करणे यास समर्थ होता.
धनुर्द्धरः शूरतमो महस्वान्सदग्रणीः संसदि तथ्यवक्ता
धनुष्यधारी, सर्वात शूर, तेजस्वी, सभेत अग्रगण्य आणि नेहमी सत्य बोलणारा.
एवं नृलोके प्रथयन्स्वभावं सर्वाणि कल्यानि करोति नित्यम्
अशा प्रकारे, मानवजातीमध्ये आपला स्वभाव दाखवत, तो नेहमी सर्व शुभ कार्ये करतो.
एवं स रामः प्रथितप्रभावः प्रशामयित्वा तु तदस्त्रयुग्मम्
अशा रीतीने, कीर्तीमान रामाने ती अस्त्रांची जोडी शांत केली.
तुणीरतः पत्रियुगं गृहीत्वा पुङ्खे निधायाथ धनुर्ज्यकायाम्
त्याने आपल्या तरकशातून दोन पिसांनी मढवलेले बाण काढले, त्यांना बाणाच्या शेफ्टीवर ठेवले आणि धनुष्याच्या दोरीवर चढवले.
स कृत्तकर्णो नृपतिर्महात्मा विनिर्जिताशेषजगत्प्रवीरः
तो कृत्कर्ण राजा, महात्मा, संपूर्ण जगातील वीरांना जिंकणारा होता.
क्षणं धराधीशतनुर्विवर्णा गतानुभावा नृपतेर्बभूव
क्षणभर त्या पृथ्वीच्या अधिपतीचे शरीर फिकट आणि शक्तिहीन झाले.
ततः स राजा निजवीर्यवैभवं समस्तलोकाधिकतां प्रयातम्
मग त्या राजाने, आपले शौर्य आणि कीर्ती सर्व लोकांपेक्षा मोठी करून, या जगातून प्रस्थान केले.
दध्यौ पुनर्मीलितलोचनो नृपौ दत्तं तमात्रेयकुलप्रदीपम्
पुन्हा, डोळे मिटून, त्या राजाने ध्यानात मग्न होऊन, आत्रेय वंशाचा दीपक म्हणून मिळालेल्या दानाचा स्मरण केला.
यदास्य हृद्येष महानुभावो दत्तः प्रयातो न हि दर्शनं तदा
जेव्हा त्या महानुभाव दत्तानं त्याच्या हृदयातून निघून गेला, तेव्हा तो पुन्हा दिसला नाही.
स ध्यायमानो ऽपि न चाजगाम दत्तो मनोगोचरमस्य राजन्
राजा, जरी त्यानं ध्यान केलं तरी दत्त त्याच्या मनात आला नाही, तो त्याच्या मनात प्रकट झाला नाही.
एवं यदात्रेस्तनयो महात्मा दृष्टो न च ध्यानपथे नृपेण
अशी स्थिती झाली की अत्रींचा तो महात्मा पुत्र राजाच्या ध्यानातही दिसला नाही.
तं शोकमग्नं नृपतिं महात्मा रामो जगादाखिलचित्तदर्शी
तेव्हा सर्वांच्या मनाचा जाणणारा राम त्या शोकमग्न राजाला म्हणाला.
यस्ते वरायाभवमादिसर्गे स एव चाहं तंव सादनाय
सृष्टीच्या आरंभी जो वर देणारा मी होतो, तोच मी आता तुझ्या नाशासाठी आलो आहे.
सर्वो हि लोकः स्वकृतं भुनक्ति शुभाशुभं दैवकृतं विपाके
सर्व लोकांना आपल्या कर्मांचे शुभ किंवा अशुभ फळ, जेव्हा काळ येतो तेव्हा, भोगावे लागते.
यत्ते सुपुण्यं बहुजन्मसंचितं तेनेह दत्तस्य वरार्हपात्रम्
तू अनेक जन्मांत साठवलेले जे पुण्य आहेस, त्यामुळेच इथे तुला दत्ताचा वर मिळण्यास पात्रता मिळाली.
गुरुर्विमत्यापकृतस्त्वया मे यतस्ततः कर्णनिकृन्तनं ते
तू माझ्या गुरूचा अपमान केला आहेस, म्हणून तुझे कान कापले जातील.
इत्येवमुक्त्वा स भृगुर्महात्मा नियोज्य बाणं च विकृष्य चापम्
असं म्हणून त्या महात्मा भृगूनं बाण तयार केला आणि धनुष्य ओढलं.
तद्वीक्ष्य कर्मास्य मुनेः सुतस्य स चार्जुनो हैहयवंशधर्त्ता
मुनिपुत्राचं ते कृत्य पाहून, हैहय वंशाचा राजा अर्जुन