भूयः प्रपच्छ तं कान्तं ज्ञानतत्त्वार्थमादरात्
तीने आपला प्रियकराला ज्ञानाच्या खऱ्या अर्थाबद्दल पुन्हा मनापासून विचारले.
यदस्य दर्शनात्ते ऽद्य जातं ज्ञानमतीद्रियम्
आज त्याला पाहिल्यामुळे तिच्या मनात अमाप ज्ञान उत्पन्न झाले.
कर्मणा येन संप्राप्तावावां तिर्यग्जनिं प्रभो
प्रभो, कोणत्या कर्मामुळे आपण दोघेही प्राण्यांच्या जन्माला आलो?
वर्णयामास चरितं मृग्यश्चैवात्मनस्तदा
त्याने त्या वेळी स्वतःचे आणि हरीणाचे चरित्र सांगितले.
संसारे ऽस्मिन्नमहाभागे भावो ऽस्य भवकारणम्
या संसारात, हे भाग्यवती, त्याची अवस्था हाच त्याच्या पुनर्जन्माचा कारण आहे.
पुरा द्रविडदेशे तु नानाऋद्धिसमाकुले
पूर्वी द्रविड देशात, जिथे अनेक अद्भुत शक्ती होत्या,
पिता मे शिवदत्तो ऽभून्नाम्ना शास्त्रविशारदः
माझे वडील शिवदत्त नावाचे, शास्त्रज्ञ होते.
ज्येष्ठो रामो ऽनुजस्तस्य धमस्तस्यानु जः पृथुः
त्यांचा मोठा मुलगा राम, धम्मा हा त्याचा धाकटा भाऊ, आणि त्यानंतर पृथु.
उपनीय क्रमात्सर्वाञ्छिवदत्तो महायशाः
महाप्रसिद्ध शिवदत्तांनी आम्हा सर्वांना योग्य क्रमाने उपनयन केले.
चत्वारो ऽपि वयं तत्र वेदाध्ययनतत्पराः
आम्ही चौघेही तिथे वेदाध्ययनात मन लावून होतो.
गत्वारण्यं फलान्यंबुसमित्कुशमृदो ऽन्वहम्
आम्ही रोज जंगलात जाऊन फळे, पाणी, लाकूड, कुशा आणि माती आणायचो.
एकदा तु वयं सर्वे संप्राप्ता पर्वते वने
एकदा आम्ही सगळे पर्वतावरील जंगलात पोहोचलो.
सर्वे स्नात्वा महानद्यामुषसि प्रीतमानसाः
सर्वांनी पहाटे मोठ्या नदीत स्नान करून मनापासून आनंद मिळवला.
शालस्तमालैः प्रियकैः पनसैः कोविदारकैः
ती जागा साल, तमाळ, प्रिय, फणस आणि कोविदार या झाडांनी भरलेली होती.
जंबूभिः सहकारैश्च कट्फलैर्बृहतीद्रुमैः
जांभूळ, सहकार, कटफळ आणि मोठमोठ्या झाडांनी ती जागा गच्च भरली होती.
स्निग्धच्छायैः समाहृष्टनानापक्षिनिनादितैः
दाट सावली, आनंदी वातावरण आणि वेगवेगळ्या पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने ती जागा गूंजत होती.
गचैन्द्रैः शारभाद्यैश्च सेवितं कन्दरागतैः
हत्ती, शरभ आणि इतर गुहेत राहणारे प्राणी तिथे नेहमी येत असत.
सुगन्धिभिर्वृतं चान्यैर्वातोद्धूतपरगिभिः
सुगंधी फुलांनी आणि वाऱ्याने उडणाऱ्या परागांनी ती जागा व्यापली होती.
शृङ्गैः समुल्लिखन्तं च व्योम कौतुकसं युतम्
शिखरांनी आकाशाला खरडणारी, आश्चर्याने भरलेली ती जागा होती.
गर्ज्जतमिव संसक्तं व्यालाद्यैर्मृगपक्षिभिः
गरजेसारखा आवाज, आणि वन्य प्राणी व पक्ष्यांच्या संगतीने ती जागा गूंजत होती.
नास्मार्ष्म चात्मनात्मानं वियुक्ताश्च परस्परम्
आम्ही स्वतःला आठवत नव्हतो आणि एकमेकांपासून वेगळे पडलो होतो.
निर्झरापात शिरसि पातुकामा जलं प्रिये
प्रिय, धबधब्याच्या पाण्याने डोक्यावर पाणी पडावे अशी इच्छा होती.
तत्र प्राप्तो यदृच्छातो जगृहे तां भयर्दिताम्
तेथे, योगायोगाने तो आला आणि भीतीने व्याकुळ झालेल्या तिला धरले.
अत्युच्चवत्त्वात्पतितो मृतश्चैणीमनुस्मरन्
खूप उंचावरून पडल्याने तो मेला, तिची आठवण मनात ठेवून.
जातो भद्रे न जाने वै क्व गाता भ्रातरो ऽग्रजाः
भद्रे, मी जन्मलो पण मोठे भाऊ कुठे गेले हे मला माहीत नाही.
भूतं भविष्यं च तथा शृणु भद्रे वदाम्यहम्
भद्रे, मी तुला भूतकाळ आणि भविष्यकाळ सांगतो, ऐक.
रामस्यास्य भयात्सो ऽपि भक्षितो हरिणा धुना
या रामाच्या भीतीने तोही पूर्वी हरिणाने खाल्ला गेला.
अवाभ्यां तु जलं पीतं मध्यमे पुष्करे त्विह
आम्ही दोघांनी इथे मधल्या कमळाच्या तलावात पाणी प्यायलं.
तेनानेकभवोत्पन्नं पातकं नाशमागतम्
त्यामुळे अनेक जन्म झाले; पापाचा नाश झाला.
गमिष्यावः शुभांल्लोकान्येषु गत्वा न शोचति
आपण शुभ लोकांमध्ये जाऊ; तिथे गेल्यावर दुःख राहत नाही.