यथागतं ययौ विद्वान्भविष्यत्कालपर्ययात्
जसा आला तसा तो ज्ञानी भविष्यातील काळानुसार निघून गेला.
उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिंशत्तमो ऽध्यायः
उपोद्घात भागातील भार्गव चरित्राचा तिसावा अध्याय.
यच्चकार महावीर्य्यो राज्ञः क्रुद्धो हि कर्मणा
राजाच्या कृतीमुळे रागावलेल्या त्या पराक्रमी पुरुषाने जे केले, ते.
रामः प्रोवाच संक्रुद्धो मुञ्चञ्छ्वासान्मुहर्मुहुः
राम रागाने संतप्त होऊन वारंवार श्वास सोडत बोलू लागला.
कार्त्तवीर्यस्य यो विद्वांश्चक्रे ब्रह्मवधोद्यमम्
जो विद्वान कार्तवीर्याचा, जो ब्राह्मणहंता होता, वध करण्याचा संकल्प केला.
शुभं वाप्यशुभं सर्वे प्रकुर्वन्ति विमोहिताः
मोहित झालेले सर्वजण चांगली-वाईट दोन्ही कृत्ये करतात.
कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ पितुर्वैरं प्रसाधये
युद्धात कार्तवीर्याचा वध करून मी वडिलांचा सूड पूर्ण करीन.
रक्षिष्यते तथाप्येनं संहरिष्यामि नान्यथा
तो जरी कुणीही वाचवला तरी मी त्याचा नाश करणारच; दुसरा मार्ग नाही.
जमदग्निरुवाचेदं पुत्रं साहसभाषिणम्
जमदग्नीने आपल्या धाडसी बोलणाऱ्या पुत्राला हे शब्द सांगितले.
यच्छ्रुत्वा मानवाः सर्वे जायन्ते धर्मकारिणः
हे ऐकून सर्व माणसे धर्माचरण करणारी होतात.
न कस्मैचित्प्रकुप्यन्ति निन्दितास्ताडिता अपि
त्यांना कोणीही निंदा केली किंवा मारले तरी ते कुणावरही रागावत नाहीत.
तेषां चैवाक्षया लोकाः सततं साधुकारिणाम्
सतत चांगली कृत्ये करणाऱ्यांचे लोक कधीही संपत नाहीत.
न च क्षोभमवाप्नोति स साधुः परिकीर्त्थते
तो सज्जन कधीही अस्वस्थ होत नाही; त्याचे नेहमी कौतुक होते.
क्षमयार्ऽहणतां प्राप्ताः साधवो ब्राह्मणा वयम्
क्षमेमुळे आम्ही ब्राह्मण सज्जनपणाच्या योग्यतेला पोहोचलो आहोत.
तस्मान्निवारये त्वाद्य क्षमां कुरु तपश्चर
म्हणून आज तू स्वतःला आवर, संयम ठेव आणि तप कर.
रामः प्रोवाच पितरं क्षमाशीलमरिन्दमम्
रामाने आपल्या शत्रूंवर विजय मिळवणाऱ्या, अत्यंत संयमी वडिलांशी बोलले.
भवता शम उद्दिष्टः साधूनां सुमहात्मनाम्
तुम्ही आम्हाला खऱ्या महात्म्यांच्या सहनशीलतेचे महत्त्व शिकवले आहे.
कर्त्तव्यो दुष्टचेष्टेषु न शमः सुखदो भवेत्
दुष्ट वर्तन करणाऱ्यांबद्दल मात्र सहनशीलता ठेवू नये, कारण त्यातून सुख मिळत नाही.
देह्याज्ञां माननीयाद्य साधये वैरमात्मनः
आता, मला तुमचा आदरणीय आदेश द्या, म्हणजे मी माझ्या वैराची पूर्तता करू शकेन.
करिष्यसि यथा भावि तथा नैवान्यथा भवेत्
तू जसे ठरले आहेस तसेच वागशील; त्यात काही बदल होणार नाही.
स यद्वदिष्यति विभुस्तत्कर्त्ता नात्र संशयः
भगवंत जे काही सांगतील, तेच घडेल—यात शंका नाही.
जगाम ब्रह्मणो लोकमगम्यं प्राकृतैर्जनैः
तो ब्रह्मदेवांच्या त्या लोकात गेला, जे सामान्य माणसांना गाठता येत नाहीत.
स्वर्णप्राकारसंयुक्तं मणिस्तंभैर्विमूषितम्
तेथे सोन्याच्या भिंती होत्या आणि रत्नांच्या खांबांनी ते सजलेले होते.
रत्नसिंहासने रम्ये रत्नभूषणभूषितम्
रत्नांनी मढवलेल्या सुंदर सिंहासनावर, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेले होते.
विद्याधरीणां नृत्यं च पश्यन्तं सस्मितं मुदा
त्याने हसतमुख ब्रह्मदेवांना, आनंदाने विद्याधरींचे नृत्य पाहताना पाहिले.
परिपूर्णतमं ब्रह्म ध्यायतं यतमानसम्
पूर्णत्वास पोहोचलेले ब्रह्मदेव, एकाग्र मनाने ध्यानात मग्न होते.
दृष्ट्वा तमव्ययं भक्त्या प्रणनाम भृगूद्वहः
तो अविनाशी ब्रह्मदेव पाहून, भृगुवंशातील श्रेष्ठाने भक्तीने वंदन केले.
पप्रच्छ कुशलं वत्स कथमागमनं कृथाः
त्यांनी विचारले, 'बाळा, तू सुखरूप आहेस ना? कोणत्या कारणासाठी आला आहेस?'
वृत्तान्तं कार्त्तवीर्यस्य पितुः स्वस्य महात्मनः
त्याने आपल्या थोर वडिल कार्तवीर्य यांचा वृत्तांत सांगितला.
उवाच रामं धर्मिष्ठं परिणामसुखावहम्
त्यांनी धर्मनिष्ठ रामाशी बोलले, जो परिवर्तनातून सुख देतो.