भगवन् किं कृतं तेन राज्ञा दुष्टेन पातकम्
भगवंत, त्या दुष्ट राजाने कोणते पाप केले?
साधुबुद्ध्यास दुष्टात्मा किं चकार महामते
त्या वाईट मनाच्या माणसाने, सज्जनतेच्या नावाखाली, काय केले, हे ज्ञानी?
चिरं ध्यात्वा समालोच्य कारणं प्राह भूपते
बराच वेळ विचार करून, त्याने राजाला कारण सांगितले.
यश्च वै कृतवान्पापं सर्वज्ञस्य तवानघ
जो तुझ्यावर पाप केला, हे निष्पाप आणि सर्वज्ञ राजा—
द्विजापराधतो मूढ वीर्यं ते विनशिष्यते
ब्राह्मणाचा अपमान केल्यामुळे, अज्ञानी, तुझे बळ नष्ट होईल.
अयं रामो महावीर्यं प्रसह्यनृपपुङ्गवम्
हा राम, मोठ्या पराक्रमाचा, राजांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्यांनाही सहज जिंकून घेईल.
यस्मादुरः प्रतिहतं त्वया मातर्ममाग्रतः
आई, तू माझ्या पुढे आडवी आलीस म्हणून मी थांबलो.
त्रिः सप्तकृत्वो निःक्षत्रां करिष्ये पृथिवीमिमाम्
मी या पृथ्वीवरून एकवीस वेळा क्षत्रियांचा नाश करीन.
भाविनोर्ऽथस्य च बलात्करिष्यत्येव मानद
मानद, जे घडायचे ते जोराने घडणारच.
दत्तात्रेयाद्धरेरंशाल्लब्धबोधो महामतिः
दत्तात्रेय, जो हरिचा अंश आहे, त्याच्याकडून ज्ञान मिळवून तो महात्मा झाला.
यथागतं ययौ विद्वान्भविष्यत्कालपर्ययात्
जसा आला तसा तो ज्ञानी भविष्यातील काळानुसार निघून गेला.
उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिंशत्तमो ऽध्यायः
उपोद्घात भागातील भार्गव चरित्राचा तिसावा अध्याय.
यच्चकार महावीर्य्यो राज्ञः क्रुद्धो हि कर्मणा
राजाच्या कृतीमुळे रागावलेल्या त्या पराक्रमी पुरुषाने जे केले, ते.
रामः प्रोवाच संक्रुद्धो मुञ्चञ्छ्वासान्मुहर्मुहुः
राम रागाने संतप्त होऊन वारंवार श्वास सोडत बोलू लागला.
कार्त्तवीर्यस्य यो विद्वांश्चक्रे ब्रह्मवधोद्यमम्
जो विद्वान कार्तवीर्याचा, जो ब्राह्मणहंता होता, वध करण्याचा संकल्प केला.
शुभं वाप्यशुभं सर्वे प्रकुर्वन्ति विमोहिताः
मोहित झालेले सर्वजण चांगली-वाईट दोन्ही कृत्ये करतात.
कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ पितुर्वैरं प्रसाधये
युद्धात कार्तवीर्याचा वध करून मी वडिलांचा सूड पूर्ण करीन.
रक्षिष्यते तथाप्येनं संहरिष्यामि नान्यथा
तो जरी कुणीही वाचवला तरी मी त्याचा नाश करणारच; दुसरा मार्ग नाही.
जमदग्निरुवाचेदं पुत्रं साहसभाषिणम्
जमदग्नीने आपल्या धाडसी बोलणाऱ्या पुत्राला हे शब्द सांगितले.
यच्छ्रुत्वा मानवाः सर्वे जायन्ते धर्मकारिणः
हे ऐकून सर्व माणसे धर्माचरण करणारी होतात.
न कस्मैचित्प्रकुप्यन्ति निन्दितास्ताडिता अपि
त्यांना कोणीही निंदा केली किंवा मारले तरी ते कुणावरही रागावत नाहीत.
तेषां चैवाक्षया लोकाः सततं साधुकारिणाम्
सतत चांगली कृत्ये करणाऱ्यांचे लोक कधीही संपत नाहीत.
न च क्षोभमवाप्नोति स साधुः परिकीर्त्थते
तो सज्जन कधीही अस्वस्थ होत नाही; त्याचे नेहमी कौतुक होते.
क्षमयार्ऽहणतां प्राप्ताः साधवो ब्राह्मणा वयम्
क्षमेमुळे आम्ही ब्राह्मण सज्जनपणाच्या योग्यतेला पोहोचलो आहोत.
तस्मान्निवारये त्वाद्य क्षमां कुरु तपश्चर
म्हणून आज तू स्वतःला आवर, संयम ठेव आणि तप कर.
रामः प्रोवाच पितरं क्षमाशीलमरिन्दमम्
रामाने आपल्या शत्रूंवर विजय मिळवणाऱ्या, अत्यंत संयमी वडिलांशी बोलले.
भवता शम उद्दिष्टः साधूनां सुमहात्मनाम्
तुम्ही आम्हाला खऱ्या महात्म्यांच्या सहनशीलतेचे महत्त्व शिकवले आहे.
कर्त्तव्यो दुष्टचेष्टेषु न शमः सुखदो भवेत्
दुष्ट वर्तन करणाऱ्यांबद्दल मात्र सहनशीलता ठेवू नये, कारण त्यातून सुख मिळत नाही.
देह्याज्ञां माननीयाद्य साधये वैरमात्मनः
आता, मला तुमचा आदरणीय आदेश द्या, म्हणजे मी माझ्या वैराची पूर्तता करू शकेन.
करिष्यसि यथा भावि तथा नैवान्यथा भवेत्
तू जसे ठरले आहेस तसेच वागशील; त्यात काही बदल होणार नाही.