तस्मादतीतमखिलं त्यक्त्वा कृत्यं विचिन्तय
म्हणून, जे काही घडून गेले ते सोडून दे आणि आता काय करावे हे विचार कर.
रामः संस्तंभयामास शनैरात्मानमात्मना
रामाने हळूहळू स्वतःच्या प्रयत्नाने आपले मन स्थिर केले.
त्रिःसप्तकृत्वो हस्ताभ्यामुदरं समताडयत्
त्याने एकवीस वेळा दोन्ही हातांनी आपले पोट मारले.
रुदतीमलमंबेति सांत्वयामास मातरम्
तो म्हणाला, 'आता पुरे रडू नको,' असे म्हणून त्याने आईचे सांत्वन केले.
त्रिःसप्तकृत्वो यदिदं त्वया वक्षः समाहतम्
तू ज्या प्रकारे एकवीस वेळा आपले छाती मारलीस—
हनिष्ये भुवि सर्वत्र सत्यमेतद्ब्रविमि ते
मी पृथ्वीवर सर्वत्र मार करीन—हे मी तुला खरे सांगतो.
नास्त्येव नूनमायातमतिक्रान्तस्य वस्तुनः
खरंच, जे घडून गेले ते पुन्हा परत येत नाही.
कृच्छ्राद्धैर्यं समालंब्य तथेति प्रत्यभाषत
ती मोठ्या कष्टाने मन स्थिर करून म्हणाली, 'तसेच होवो.'
अग्नौ सत्कर्त्तुमारेभे देहं राजन्यथविधि
त्याने राजाच्या देहाचे अग्नीत योग्य रीतीने संस्कार करण्यास सुरुवात केली.
पुत्रान्सर्वान्समाहूय त्विदं वचनमब्रवीत्
त्याने सर्व पुत्रांना बोलावून हे शब्द सांगितले:
अनुगन्तुमिहेच्छामि तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हथ
मी त्याच्या मागे इथे जावे अशी माझी इच्छा आहे; कृपया मला यासाठी परवानगी द्या.
भर्त्रा विरहिता तेन प्रवर्त्तिष्ये विनिन्दिता
पतीपासून वेगळी झाल्यावर, लोक निंदा करतील तरी मी असेच पुढे जाईन.
यथा तेन प्रवर्त्तिष्ये परत्रापि सहानिशम्
जसे मी या जगात त्याच्या सोबत वागेन, तसेच पुढच्या जन्मातही नेहमीच त्याच्यासोबत राहीन.
भर्तुर्मम भविष्यामि पितृलोकप्रियातिथिः
मी पतीच्या पितृलोकात त्याची प्रिय पाहुणी होईन.
प्रतिभूय न वक्तव्यं यदि मत्प्रियमिच्छथ
जर तुम्हाला माझे सुख हवे असेल, तर याविषयी विरोध करू नका.
अग्निं प्रविश्य भर्त्तारमनुगन्तुं मनोदधे
पतीच्या मागे जाण्याचा निश्चय करून मी अग्नित प्रवेश केला.
समाभाष्यातिगंभीरा वागुवाचाशरीरीणी
मग एक गूढ, देह नसलेली, पण स्पष्ट अशी वाणी ऐकू आली.
मा कार्षीः साहसं भद्रे प्रवक्ष्यामि प्रियं तव
हे सोज्ज्वळे, असा उतावळेपणा करू नकोस; मी तुला तुझे प्रिय असलेले सांगतो.
न मर्त्तव्यन्त्वया सर्वो जीवन्भद्राणि पश्यति
तुला मरायचे नाही; कारण जो जिवंत असतो तोच शुभ गोष्टी पाहतो.
निमित्तमन्तरीकृत्य किञ्चिदेव शुचिस्मिते
हे निर्मळ हास्य असलेल्या, एखाद्या कारणाचा बहाणा करून,
भवित्री चिररात्राय बहुकल्याण भाजनम्
तू दीर्घकाळ जगशील आणि अनेक कल्याणाचा लाभ तुला होईल.
तद्वाक्यगौरवाद्धर्षमवापुस्तनयाश्च ते
त्या वचनांचा आदर म्हणून तुझ्या मुलांना पुन्हा धैर्य आले.
शाययित्वा निवाते तु परितः समुपाविशन्
तिला वाऱ्यापासून सुरक्षित जागी झोपवून, सर्वजण तिच्या आजूबाजूला बसले.
निमत्तानि शुभान्यासन्ननेकानि महान्ति च
अनेक शुभ आणि मोठ्या प्रकारच्या शकुनांचा उदय झाला.
निषेदुः सहिता मात्रा काङ्क्षन्तो जीवितं पितुः
आईसोबत सर्वजण बसले आणि पित्याच्या जीवनाची आस धरू लागले.
विधेर्बलेन मतिमांस्तत्रागच्छद्यदृच्छया
नियतीच्या बळावर, तो बुद्धिमान माणूस तिथे अचानक आला.
सर्वशास्त्रार्थवित्प्राज्ञः सकलासुरवन्दितः
तो सर्व शास्त्रांचे अर्थ जाणणारा, बुद्धिमान आणि सर्व देव-दानवांनी सन्मानलेला होता.
यथाहतान्मृतान्देवैरुत्थापयति दानवान्
जसे देवांनी मारलेले आणि मृत झालेले दानव तो पुन्हा जिवंत करतो.
प्रणीतमनुजीवन्ति सर्वे ऽद्यापीह पार्थिवाः
आजही इथले सर्व राजे दिलेल्या साधनांवरच आपले जीवन जगतात.
ददर्श तदवस्थांस्तान्सर्वान्दुःखपरिप्लुतान्
त्याने त्यांची अवस्था पाहिली, ते सगळे दुःखाने ग्रासलेले होते.