ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यं पुरुषेण विजानता
जाणत्या माणसाने ब्राह्मणाचे धन कधीच घेऊ नये.
आयुर्जाने परिक्षीणं न चेदेतत्करिष्यति
जर तसे केले नाही, तर त्याचे आयुष्य कमी होते.
स्वयं वा यदि सायुच्येद्विनशिष्यति पार्थिवः
स्वतः परत दिल्यास देखील तो राजा नष्ट होईल.
शतायुषोर्ऽजुनादन्यः को न्विच्छति जिजीविषुः
शंभर वर्षे जगणाऱ्या अर्जुनाशिवाय दुसरा कोण जगण्याची इच्छा करतो?
बद्ध्वा तां गां दृढैः पाशैर्विचकर्ष बलान्वितः
त्याने त्या गायीला मजबूत दोऱ्यांनी बांधले आणि जोरात ओढू लागला.
रुरोध तं यथाशक्ति विकर्षन्तं पायस्विनीम्
तो दूध देणाऱ्या गायीला ओढणाऱ्याला आपल्या शक्तीनुसार थांबवू लागला.
जग्राह सुदृढं कण्ठे वाहुभ्यां तां महामुनिः
महामुनीने दोन्ही हातांनी तिच्या गळ्यात घट्ट पकड घेतला.
उत्सारयध्वमित्येनमादिदेश स्वसैनिकान्
त्याने आपल्या सैनिकांना सांगितले, "तिला हाकलून लावा!"
भर्त्राज्ञया प्रसह्यैनं परिवव्रुः समन्ततः
राजाच्या आज्ञेने त्यांनी त्याला जबरदस्तीने सर्व बाजूंनी वेढले.
ते समुत्सारयन् धेनोः सुदूरतरमन्तिकात्
त्यांनी त्या गायीला त्या जागेपासून खूप दूर हाकलले.
न चुक्रोधाक्रोधनत्वं सतो हि परमं धनम्
तो रागावला नाही, कारण राग न येणे हे सत्पुरुषांचे मोठे धन आहे.
जगत्सर्वं क्षयं तस्य चिन्तयन्न प्रचुक्रुधे
आपल्यामुळे साऱ्या जगाचा नाश होईल असे विचारून तो रागावला नाही.
रामेणाभूत्ततो नित्यं शान्त एव महातपाः
रामामुळे तो महान तपस्वी नेहमी शांत राहू लागला.
निपपात महातेजा धरण्यां गतचेतनः
महातेजस्वी तो भान हरपून जमिनीवर कोसळला.
किङ्करानादिशच्छीघ्रं धेनोरानयने बलात्
त्याने गायीला जबरदस्तीने आणा अशी आज्ञा सेवकांना पटकन दिली.
कशाभिरभिहन्यन्त चकृषुश्च निनीषया
त्यांनी तिला चाबकाने मारले आणि चाकांनी ओढून नेण्याचा प्रयत्न केला.
हन्यमाना भृशं तैश्च चुक्रुधे च पयस्विनी
त्यांनी तिला जोरात मारल्यामुळे ती दूध देणारी गाय खूप संतापली.
आकृष्य पाशान् सुदृढान् कृत्वात्मानममोचयत्
मजबूत दोर खेचून तिने स्वतःला सोडवले.
हुंहारवं प्रकुर्वाणा सर्वतो ऽह्यपतद्रुषा
ती मोठ्याने 'हुं' असा आवाज करत सर्व बाजूंना वेगाने धावली.
राजमन्त्रिबलं सर्वं व्यद्रावयदमर्षिता
रागाच्या भरात तिने राजाचे मंत्री आणि सैन्य सगळे पांगवले.
पश्यतां सर्वभूतानां गगनं प्रत्यपद्यत
सर्व जीव बघत असताना ती आकाशात गेली.
प्रसह्य बद्ध्वा तद्वत्सं जग्मुरेवातिनिर्घृणाः
त्याचप्रमाणे त्या निर्दयी लोकांनी वासरालाही जबरदस्तीने बांधून नेले.
स पापस्तरसा राज्ञः सन्निधिं समुपागमत्
तो पापी माणूस पटकन राजाच्या समोर गेला.
तद्व्रत्तान्तमशेषेण व्याचचक्षे ससाध्वसः
तो घाबरलेला संपूर्ण प्रकार सविस्तर सांगू लागला.
उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने एकोनत्रिंशत्तमो ऽध्यायः
उपोद्घात विभागातील अर्जुनाच्या कथेत एकोणतीसावे अध्याय
उद्विग्नचेताः सुभृशं चिन्तयामास नैकधा
त्याचे मन फारच अस्वस्थ झाले आणि तो अनेक प्रकारे विचार करू लागला.
ब्रह्मस्वहरणे वाञ्छा तद्धत्या चातिगर्हिता
ब्राह्मणाचे धन घेण्याची इच्छा आणि त्याचा वध — हे दोन्ही अत्यंत निंदनीय आहेत.
वचनं तर्हि तां जह्यां विमूढात्मा गतत्रपः
मग मी तिचे बोलणे न ऐकावे का, विवेक हरपून आणि लाज न ठेवता?
स्वपुरं प्रतिचक्राम सबलः सानुगस्ततः
मग तो आपल्या सैन्यासह आणि अनुयायांसह स्वतःच्या नगरात परत गेला.
आश्रमात्सहसा राजन्विनिश्चक्राम रेणुका
राजा, तेव्हा रेणुका अचानक आश्रमातून बाहेर पडली.