आदाय गोरत्नभूतां धेनुं मे दातुमर्हसि
तू ती रत्नासारखी गाय माझ्याकडे दे, असे तुला योग्य आहे.
राजा वदान्यः स कथं ब्रह्मस्वमभिवाञ्छति
तो उदार राजा ब्राह्मणाचे धन कसे काय इच्छू शकतो?
गवायुतेन तस्मात्त्वं तस्मै तां दातुमर्हसि
म्हणून तू त्याला दहा हजार गायींच्या बदल्यात ती गाय द्यावी.
हविर्धानीं च वै तस्मान्नोत्सहे दातुमञ्जसा
मी ती यज्ञासाठीची गाय सरळपणे देऊ शकत नाही.
देहि धेनुमिमामेकां तत्ते श्रेयो भविष्यति
ही एक गाय दे, त्यामुळे तुझेच भले होईल.
गुरुणा याचितं किं ते वचसा नृपतेः पुनः
गुरूने मागितले असताना तुला पुन्हा राजाच्या शब्दांची काय गरज?
यथा बलेन नीतायां तस्यां त्वं किं करिष्यसि
ती गाय बळजबरीने नेली गेली तर तू काय करशील?
विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना
मी ब्राह्मण आहे; माझ्या इच्छेविना मी काय करू शकतो?
प्रसह्य नेतुमारेभे मुनेस्तस्य पयस्विनीम्
त्याने त्या ऋषीच्या दूध देणाऱ्या गायीला जबरदस्तीने नेण्यास सुरुवात केली.
उपोद्धातपादे ऽष्टाविंशतितमो ऽध्यायः
उपोद्घातपादातील अठ्ठाविसावे अध्याय.
ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यं पुरुषेण विजानता
जाणत्या माणसाने ब्राह्मणाचे धन कधीच घेऊ नये.
आयुर्जाने परिक्षीणं न चेदेतत्करिष्यति
जर तसे केले नाही, तर त्याचे आयुष्य कमी होते.
स्वयं वा यदि सायुच्येद्विनशिष्यति पार्थिवः
स्वतः परत दिल्यास देखील तो राजा नष्ट होईल.
शतायुषोर्ऽजुनादन्यः को न्विच्छति जिजीविषुः
शंभर वर्षे जगणाऱ्या अर्जुनाशिवाय दुसरा कोण जगण्याची इच्छा करतो?
बद्ध्वा तां गां दृढैः पाशैर्विचकर्ष बलान्वितः
त्याने त्या गायीला मजबूत दोऱ्यांनी बांधले आणि जोरात ओढू लागला.
रुरोध तं यथाशक्ति विकर्षन्तं पायस्विनीम्
तो दूध देणाऱ्या गायीला ओढणाऱ्याला आपल्या शक्तीनुसार थांबवू लागला.
जग्राह सुदृढं कण्ठे वाहुभ्यां तां महामुनिः
महामुनीने दोन्ही हातांनी तिच्या गळ्यात घट्ट पकड घेतला.
उत्सारयध्वमित्येनमादिदेश स्वसैनिकान्
त्याने आपल्या सैनिकांना सांगितले, "तिला हाकलून लावा!"
भर्त्राज्ञया प्रसह्यैनं परिवव्रुः समन्ततः
राजाच्या आज्ञेने त्यांनी त्याला जबरदस्तीने सर्व बाजूंनी वेढले.
ते समुत्सारयन् धेनोः सुदूरतरमन्तिकात्
त्यांनी त्या गायीला त्या जागेपासून खूप दूर हाकलले.
न चुक्रोधाक्रोधनत्वं सतो हि परमं धनम्
तो रागावला नाही, कारण राग न येणे हे सत्पुरुषांचे मोठे धन आहे.
जगत्सर्वं क्षयं तस्य चिन्तयन्न प्रचुक्रुधे
आपल्यामुळे साऱ्या जगाचा नाश होईल असे विचारून तो रागावला नाही.
रामेणाभूत्ततो नित्यं शान्त एव महातपाः
रामामुळे तो महान तपस्वी नेहमी शांत राहू लागला.
निपपात महातेजा धरण्यां गतचेतनः
महातेजस्वी तो भान हरपून जमिनीवर कोसळला.
किङ्करानादिशच्छीघ्रं धेनोरानयने बलात्
त्याने गायीला जबरदस्तीने आणा अशी आज्ञा सेवकांना पटकन दिली.
कशाभिरभिहन्यन्त चकृषुश्च निनीषया
त्यांनी तिला चाबकाने मारले आणि चाकांनी ओढून नेण्याचा प्रयत्न केला.
हन्यमाना भृशं तैश्च चुक्रुधे च पयस्विनी
त्यांनी तिला जोरात मारल्यामुळे ती दूध देणारी गाय खूप संतापली.
आकृष्य पाशान् सुदृढान् कृत्वात्मानममोचयत्
मजबूत दोर खेचून तिने स्वतःला सोडवले.
हुंहारवं प्रकुर्वाणा सर्वतो ऽह्यपतद्रुषा
ती मोठ्याने 'हुं' असा आवाज करत सर्व बाजूंना वेगाने धावली.
राजमन्त्रिबलं सर्वं व्यद्रावयदमर्षिता
रागाच्या भरात तिने राजाचे मंत्री आणि सैन्य सगळे पांगवले.