यदि ते ऽनुमतं कृत्यमाख्येयमनुजीविभिः
जर हे कृत्य तुला मान्य असेल, तर तुझे सेवक ते सांगू शकतात.
ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः
माझ्या मनात शंका येते की, ब्राह्मणाचं धन घेणं योग्य नाही.
गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो गर्हयन्निव भूपते
राजा, बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ असलेले गर्ग, जणू काही तिरस्कार करत असल्यासारखे म्हणाले,
ब्रह्मस्वसदृशं लोके दुर्जरं नेह विद्यते
या जगात ब्राह्मणाच्या धनासारखं सहन करायला कठीण दुसरं काहीच नाही.
कुलं समूलं दहति ब्रह्मस्वारणिपावकः
ब्राह्मणाच्या धनाचा अग्नी संपूर्ण कुटुंबाला मुळासकट जाळून टाकतो.
पुत्रपौत्रान्तफलदं विपाककटु पार्थिव
हे, राजा, हे कृत्य मुलं आणि नातवंडांपर्यंत दुःखद परिणाम देणारं आहे.
किन्नामासन्न कुरुते नेत्रास द्विप्रलोभितम्
दुसऱ्याच्या संपत्तीच्या लोभाने ज्याचे डोळे झाकले जातात, त्याच्याजवळ काय येत नाही?
आदानं चिन्तयानो हि बाह्मणेष्वभिवाञ्छति
घेण्याचा विचार करताच तो ब्राह्मणांच्या संपत्तीची इच्छा धरतो.
मा कृथास्तद्धि लोकेषु यशोहानिकरं तव
असं करू नकोस, कारण त्यामुळे लोकांत तुझं नाव खराब होईल.
यशांशि कर्मणानेन संप्रतं माव्यनीवशः
या कृतीमुळे आता तुझ्या कीर्तीचा वाटा नष्ट करू नकोस.
तत्प्रसादसमुन्नद्धा मज्जयं त्यनयोन्मुखाः
त्या कृपेने उन्नत होऊन, ते नाशाच्या हेतूने बुडत आहेत.
तन्मतानुप्रवृत्तिश्च राजा सद्यो विषीदति
त्याच्या सल्ल्यानुसार वागल्यावर, राजा लगेचच संकटात सापडतो.
आत्मना सह दुर्बुद्धिर्लोहनौरिव मज्जयेत्
वाईट बुद्धी असलेला माणूस स्वतःसकट लोखंडाच्या होडीसारखा बुडतो.
मतमस्य सुदुर्बुद्धेर्नानुवर्त्तितुमर्हसि
अत्यंत वाईट विचार असलेल्या याच्या मताचे अनुसरण करू नकोस.
आक्षिप्य मन्त्री राजानमिदं भूयो ह्यभाषत
मंत्र्याने राजाला दोष देऊन पुन्हा असे बोलला:
महान्ति राजकार्याणि द्विजैर्वेत्तुं न शक्यते
राजाचे मोठे काम ब्राह्मणांना समजणे शक्य नाही.
विना वै भोजनादाने कार्यं विप्रो न विन्दति
जेव्हा पर्यंत जेवण व दान मिळत नाही, तेव्हा ब्राह्मण आपले काम करत नाही.
प्रतिसंग्राहयणीयश्च नाधिकं साधितं क्वचित्
त्याला फक्त जे योग्य आहे तेच द्यावे; त्यापेक्षा जास्त कधीही देऊ नये.
नोचेद्राज्यं परित्यज्य गच्छस्वतपसे वनम्
नाहीतर, राज्य सोडून तपासाठी वनात जा.
प्रसह्य हरणे वापि नाधर्मस्ते भविष्यति
जरी जबरदस्तीने घेतले तरी तुझ्यावर पाप येणार नाही.
दत्त्वा मूल्यं गवाश्वाद्यमृषेर्थेनुः प्रगृह्यताम्
गायी, घोडे किंवा इतर संपत्तीचे मोल देऊन, ऋषीची गाय घे.
तपोधनानां हि कुतो रत्नसंग्रहणादरः
तपश्चर्येने संपन्न असणाऱ्यांना रत्न गोळा करण्याची इच्छा कुठे असते?
तस्मात्ते सर्वथा धेनुं याचितः संप्रदास्यति
म्हणून, मागितल्यावर तो नक्कीच तुला ती गाय देईल.
संगृह्य वित्तं विपुलं धेनुं तां प्रतिदास्यति
खूप संपत्ती मिळाल्यावर, तो ती गाय परत देईल.
इति मे वर्त्तते बुद्धिः कथं वा मन्यते भवान्
माझी अशी समजूत आहे; पण आपले काय मत आहे?
दत्त्वा चाभीप्सितं तस्मै तां गामानय मन्त्रिक
त्याला हवे ते देऊन, ती गाय घेऊन ये, मंत्री.
निवृत्य प्रययौ शीघ्रं जमदग्नेरथाश्रमम्
मग तिथून निघून तो पटकन जमदग्नीच्या आश्रमाकडे गेला.
समिदानयनार्थाय रामो ऽपि प्रययौ वनम्
रामही समिधा आणण्यासाठी वनात गेला.
प्रणम्य मुनिशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्
त्या ऋषीमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या ऋषीला वंदन करून त्याने असे शब्द सांगितले.
रत्नभूता च धेनुः सा भुवि दोग्ध्रीष्वनुत्तमा
ती गाय रत्नासारखी होती आणि पृथ्वीवरील सर्वांत उत्तम दूध देणारी होती.