कक्षान्तराणि नृपतिः शनकैरतीत्य त्रीणि क्रमेण च ससंभ्रमकञ्चुकीनि
राजा हळूहळू एकामागून एक, तीन आतल्या अंगणांतून, काळजीने उभ्या असलेल्या सेवकांच्या मधून पुढे गेला.
तत्र प्रदीपदधिदर्पणगन्धपुष्पदूर्वाक्षतादिभिरलं पुरकामिनीभिः
तेथे नगरवधूंनी दिवे, आरसे, सुगंधी फुले, दुर्वा, अक्षता आणि इतर मंगल वस्तूंनी जागा सजवली.
ताभिः समाभिविनिवेशितमाशु नानारत्नप्रवेकरुचिजालविराजमानम्
त्या स्त्रियांनी ते ठिकाण वेगाने सजवले, विविध रत्नांच्या आणि मौल्यवान दगडांच्या जाळ्यांनी ते झळाळून गेले.
तस्मिन्गृहे नृप तदीयपुरन्ध्रिवर्गः स्वासीनमाशु नृपतिर्विविधार्हणाभिः
त्या घरात, राजा आणि त्याच्या राणीसमूहाला त्वरित बसवून, विविध स्वागतार्ह वस्तूंनी त्यांचा सन्मान केला गेला.
तस्मिन्नशेषदिवसोचितकर्म सर्वं निर्वर्त्य हैहयपतिः स्वमतानुसारम्
तेथे, हैहयराजाने आपल्या परंपरेनुसार सर्व दिवसभरातील नेहमीची कृत्ये पूर्ण करून, आपल्या इच्छेप्रमाणे वागले.
कृत्वा दिनान्तसमयोचितकर्म चैव राजा स्वमन्त्रिसचिवानुगतः समन्तात्
दिवसाच्या शेवटी योग्य ते विधी करून, राजा आपल्या मंत्र्यांसह सर्व बाजूंनी निघून गेला.
तत्रासने समुपविश्य पुरोधमन्त्रिसामन्तनायकशतैः समुपास्यमानः
तेथे, सिंहासनावर बसून, राजाला शेकडो मुख्य पुरोहित, मंत्री आणि राज्यातील प्रमुख लोकांनी आदराने वेढले होते.
ततश्चिरं विविधवाद्यविनोदनृत्तप्रेक्षाप्रवृत्तहसनादिकथाप्रसंगः
नंतर, बराच वेळ, विविध वाद्यांचे सूर, करमणुकीचे कार्यक्रम, नृत्य, देखावे, हास्य आणि गप्पा रंगल्या.
इत्थं विशामधिपतिर्भृशमानिशार्द्धं नानाविहारविभवानुभवैरनेकैः
अशा प्रकारे, सभेचा अधिपती अर्ध्या रात्रीपर्यंत अनेक प्रकारच्या आनंद आणि सुखांचा मनमुराद आस्वाद घेत होता.
तद्राजसैन्यमखिलं निजवीर्यशौर्यसंपत्प्रभावमहिमानुगुणं गृहेषु
त्या राजाच्या सैन्याने, आपल्या सामर्थ्य, शौर्य आणि कीर्तीला साजेसा असा मोठेपणा राखत, आपापल्या निवासस्थानी विश्रांती घेतली.
सैन्यानि तानि नृपतेर्विविधान्नपानसद्भक्ष्यभोज्यमधुमांसपयोघृताद्यैः
राजाच्या त्या सैन्याला विविध प्रकारचे अन्न, पेय, उत्तम पक्वान्ने, मध, मांस, दही, तूप आणि इतर पदार्थ दिले गेले.
एवं तदा नरपतेरनुयायिनस्ते नानाविधोचितसुखानुभवप्रतीताः
त्या काळी, राजाचे अनुयायी विविध प्रकारच्या योग्य सुखांचा अनुभव घेत समाधानाने राहिले.
अध्यास्य रत्ननिकरैरति शैभि भद्रं निद्रामसेवत नरेद्र चिरं प्रतीतः
रत्नांच्या राशीने सजवलेल्या उत्तम पलंगावर विसावून, राजाने निर्धास्तपणे आणि आनंदाने दीर्घकाळ गाढ झोप घेतली.
उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने सप्तविंशतितमो ऽध्यायः
उपोद्घात आणि पाद या विभागातील अर्जुनाच्या कथेत सत्ताविसावे अध्याय.
प्रवोधयितुमव्यग्रा जगुरुच्चैर्निशात्यये
त्याला उठवण्यासाठी, रात्रीच्या शेवटी त्यांनी कोणतीही भीती न बाळगता मोठ्याने गाणे गायले.
समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्
त्यांचे सूर सर्वांना ऐकायला अतिशय मधुर, गोड आणि कौतुकास्पद वाटले.
जगुर्गेयं मनोहारि तारमन्द्रलयान्वितम्
त्यांनी उंच आणि मंद सूर, तसेच ताल याने युक्त असे मनमोहक गीत गायले.
स्वपन्तं विविधा वाचो बुबोधयिषवः शनेः
जो झोपलेला होता त्याला जागे करण्यासाठी, त्यांनी हळूहळू विविध शब्द बोलले.
विवर्द्धमानया नूनं तव वक्त्रांबुजश्रिया
खरंच, तुझ्या कमळासारख्या चेहऱ्याच्या वाढत्या तेजामुळे—
तमांसि भिन्दन्नादित्यः संप्राप्तो ह्युदयं विभो
हे प्रभो, सूर्य आता उगवला असून, तो अंधार दूर करतो.
निद्रया लं महाबुद्धे प्रतिवुध्यस्व सांप्रतम्
हे महाबुद्धी, आता झोप सोड आणि या क्षणी जागा हो.
क्षीराब्दौ शेषशयनाद्यथापङ्कजलोचनः
जसा कमळासारख्या डोळ्यांचा तो क्षीरसागरातील शेषनागावरून उठतो—
चकारावहितः सम्यग्जयादिकमशेषतः
त्याने पूर्ण लक्षपूर्वक विजय आणि शुभतेची सर्व कृत्ये केली.
कृत्वा दूर्वाञ्जनादर्शमङ्गल्यालम्बनानि च
त्याने दुर्वा, काळा काजळ, आरसा आणि इतर शुभ वस्तू अर्पण केल्या.
निष्क्रम्य च पुरात्तस्मादुपतस्थे च भास्करम्
तो त्या नगरातून बाहेर पडला आणि सूर्याजवळ गेला.
रचिताञ्जलयो राजन्नेमुश्च नृपसत्तमम्
राजा, त्यांनी दोन्ही हात जोडून त्या श्रेष्ठ राजाला वंदन केले.
ननाम पादयोस्तस्य किरीटेनार्कवर्चसा
त्याने त्याच्या पायांवर वाकून नमस्कार केला, त्याचे मुकुट सूर्याच्या तेजाने चमकत होते.
प्रश्रयावनतं साम्ना तमुवाचास्यतामिति
तो नम्रतेने वाकला आणि गोड शब्दात म्हणाला, 'कृपया बसा.'
उवाच रजनी व्युष्टा सुखेन तव किं नृप
तो म्हणाला, 'रात्र संपली आहे; राजा, तुला सर्व काही ठीक आहे ना?'
शक्यं मृगसधर्माणां येन केनापि वर्त्तितुम्
ज्यांचे जीवन जनावरांसारखे आहे, त्यांना कोणत्याही प्रकारे जगता येते.