उवाच शनकैर्व्याधं वचनं सूनृताक्षरम्
त्याने हळूवारपणे त्या शिकाऱ्याला सत्य आणि मधुर शब्दांनी संबोधले.
तपश्चर्तुमिहायातः सांप्रतं गुरुशासनात्
माझ्या गुरूंच्या आज्ञेने मी इथे तप करण्यासाठी आलो आहे.
आराधयितुमस्मिंस्तु चिरायाहं समुद्यतः
इथेच मी खूप काळापासून भक्ती करण्याचा निर्धार केला आहे.
त्रिनेत्रं पापदमनं शङ्करं भक्तवत्सलम्
मी त्रिनेत्री, पापांचा नाश करणारा, भक्तांवर प्रेम करणारा शंकर यांची पूजा करण्याचा संकल्प केला आहे.
आश्रमे ऽस्मिनसरस्तीरे नियमं समुपाश्रितः
या आश्रमात, सरोवराच्या काठावर, मी नियमाचे पालन करत आहे.
उपैति तावदत्रैव स्थास्यामीति मतिर्मम
तो इथे येईपर्यंत मी याच ठिकाणी राहण्याचा विचार केला आहे.
न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च
जोपर्यंत माझ्या साधनेत किंवा नियमात काही बाधा येत नाही, तोपर्यंत.
स्वनिवासमुपायातस्तपस्वी च तथा मुनिः
तपस्वी आणि ऋषी दोघेही आपल्या निवासस्थानी परतले.
तव चाप्यसुखोदर्कं मत्समीपनिषेवणम्
आणि तुझ्यासाठीही, माझ्या जवळ सेवा केल्याने त्रासच होईल.
परित्यज्य सुखीभूया लोकयोरुभयोरपि
हे सोडून दे आणि दोन्ही लोकांत सुखी हो.
उवाच रोषताम्राक्षस्ताम्राक्षमिदमुत्तरम्
रागाने डोळे लाल झालेले ताम्राक्षाने ताम्राक्षाला हे उत्तर दिले.
परिगर्हयसे येन कृतघ्नस्येव कांप्रतम्
कांप्रत, तू मला कृतघ्न असल्यासारखे का दोष देतोस?
अनागस्कारिणं दान्तं को ऽवमन्येत नामतः
जो माणूस कधीही चुकीचं वागत नाही आणि आपला संयम राखतो, त्याला नावानं सुद्धा कमी लेखणार कोण आहे?
दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च
एकत्र राहणं, बोलणं, आणि अगदी संवाद साधणं—
स्वसंश्रयं परित्यज्य क्वाहं यास्ये बुभुक्षितः
माझ्या स्वतःच्या आश्रयाला सोडून, मी उपाशी असताना कुठे जाऊ?
इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः
इथून दुसरीकडे मी जाईन; मी इथे राहणार नाही, विशेषतः दूर नाहीच.
नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन
मला कोणत्याही प्रकारे या जागेवरून हलवता येणार नाही.
तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः
तेव्हा भृगूंच्या श्रेष्ठाने राजाला पुन्हा असे शब्द सांगितले:
खलकर्मरता नित्यं धिक्कृता सर्वजन्तुभिः
जो नेहमी वाईट कृत्यांत मग्न असतो, त्याला सर्व प्राणी तुच्छ समजतात.
स कथं न परित्याज्यः सुजनैः स्यात्तु दुर्मते
अशा माणसाला सज्जनांनी सोडून द्यावं नाही का, अरे मूर्खा?
शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा
लवकर इथून दुसरीकडे निघून जा; विचार करण्याची काहीच गरज नाही.
यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्
जसं काटे वगैरे तुला सहन होत नाहीत म्हणून तुला वेदना होतात—
व्यथा चाभिहतानां तु विद्यते भवतो ऽन्यथा
ज्यांना मार लागतो त्यांना वेदना होतातच, पण तुझं मात्र वेगळंच आहे.
एतद्विरुद्धाचरणान्नित्यं सद्भिर्विगर्हितः
अशा विरुद्ध वागण्यामुळे तू नेहमी सज्जनांकडून निंदेला पात्र होतोस.
हनिष्यसि कथं सत्सुनाप्नोषि वचनीयताम्
तू सज्जनांना कसा त्रास देणार? तुला बोलण्याचा अधिकारही नाही.
त्वया मे कृत्यदोषस्य हानिश्च न भविष्यति
माझ्या कृत्यांच्या पुण्याला तुझ्यामुळे काहीही हानी होणार नाही.
अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्
मी स्पष्टपणे मागे हटण्याचा निश्चय करतो.
विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्
जो नेहमी धर्माच्या विरुद्ध वागतो, त्याला कधीच शांती मिळू शकते का?
उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्
मग पिनाकधारी, व्याघ्राच्या रूपात, रागावल्यासारखा बोलला:
कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः
तू कसा पहिल्या क्रमांकाचा ज्ञानी? शंभू कसा? तुझे तप कुठून आले?