आकुलीकृतपर्यन्तसहकारवनान्तरम्
सहकाराच्या बागेच्या कडेला गोंधळ उडाला होता.
अनेकविहगारावबधिरीकृतकाननम्
अनेक पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने जंगल बधीर झाले होते.
वनान्तमारुताकीर्णैरलङ्कृतमहीतलम्
वनाच्या आतल्या भागात वाऱ्यांनी भरलेली, सुंदर अशा झाडांनी सजलेली जमीन होती.
निर्झराणां महारावैः समन्ताद्बधिरीकृतम्
सर्वत्र धबधब्यांच्या मोठ्या गडगडाटाने तेथील वातावरण बहिरं झालं होतं.
पाटलैर्विटपच्छायैरुपशल्यसमुत्थितैः
पाटलाच्या झाडांच्या घनदाट फांद्या उतारावरून उगवून, त्यांची सावली पसरली होती.
कपित्थपनसाशोकसहकारेगुदाशनैः
कपित्थ, फणस, अशोक, सहकार आणि औदुंबर या फळांनी लगडलेल्या झाडांनी ते ठिकाण भरलेलं होतं.
प्रियालनीपबकुलबन्धूकाक्षतमालकैः
प्रियाळ, नीप, बकुळ, बंधूक आणि पूर्णपणे पिकलेली आवळ्याची झाडं तिथे होती.
बिल्वार्जुनकरञ्जाम्रबीजपूराङ्घ्रिपैरपि
बिल्व, अर्जुन, करंज, आंबा, बीजपूर आणि आंघ्रिप या झाडांनीही तेथील परिसर शोभून गेला होता.
पुत्रजीवाभयारिष्टलोहोदुंबरपिप्पलैः
पुत्रजीव, अभय, अरिष्ट, लोहोदुंबर आणि पिंपळ या झाडांनीही तेथे छटा आणली होती.
निरन्तरतरुच्छायासुदूरविनिवारितैः
घनदाट झाडांच्या सावलीमुळे सूर्यकिरणे फार दूरवरच थांबली होती.
नानापक्वफलास्वादबलपुष्टैः प्लवेगमैः
अनेक प्रकारची पिकलेली, गोड आणि पोषक फळं मुबलक प्रमाणात होती.
तत्र तत्रातिरम्यैश्च शिलाकुहरनिर्गतैः
इकडे तिकडे, खडकांच्या गुहांमधून बाहेर पडणाऱ्या अतिशय रम्य अशा निर्झरांनी ते ठिकाण सजलं होतं.
सारोवरैश्च विपुलैः कुमुदोत्पलमण्डितैः
आणि मोठ्या सरोवरांमध्ये कमळ आणि निलफुलांच्या गुच्छांनी शोभा आली होती.
समासाद्यथ शैलेन्द्रं तुषारशिशिरं गिरिम्
अशा प्रकारे ते बर्फाने थंड झालेल्या पर्वतांच्या राजाकडे पोहोचले.
तस्य प्रविश्य गहनं वनं रामो महामनाः
त्या घनदाट वनात राम हा दृढनिश्चयी आत गेला.
स तत्र विचरन्दिक्षु हरिणीभिः समन्ततः
तो तिथे सर्व दिशांना फिरताना, हरिणांच्या कळपांनी वेढला गेला.
स तत्र कुसुमामोदगन्धिभिर्वनवायुभिः
त्या ठिकाणी फुलांच्या सुगंधाने भरलेले वनवारे वाहत होते.
विविधाश्च स्थरीः सूक्ष्ममुपरिक्रम्य भार्गवः
भृगुकुलातील भर्गवाने तिथे विविध मोठ्या आणि लहान उतारांवरून संचार केला.
अहो ऽयं सर्वशैलानामाधिपत्ये ऽभिषेचितः
वा! हा पर्वत सर्व पर्वतांचा राजा म्हणून अभिषिक्त झाला आहे.
अस्य शैलाधिराजत्वं सुव्यक्तमभिलक्ष्यते
त्याचं पर्वतराजपद अगदी स्पष्टपणे दिसून येतं.
नितंबस्थलसंसक्ततुषारनिचयैग्यम्
कंबरेच्या उतारावर चिकटलेल्या बर्फाच्या राशींसह,
निबिडश्रितनीहारनिकरेण तथोपरि
वर घनदाट धुक्याच्या थरांनी पूर्णपणे वेढलेले,
चन्दनागुरुकर्पूरकस्तूरीकुङ्कुमादिभिः
चंदन, अगर, कापूर, कस्तुरी, केशर आणि अशा सुगंधांनी भरलेले,
मृगेन्द्राहतदन्तीन्द्रकुंभस्थलपरिच्युतैः
सिंहांनी आहत केलेल्या हत्तींच्या सोंडांमधून वाहणाऱ्या प्रवाहांनी,
नानावृक्षलतावल्लीपुष्पालङ्कृतमूर्द्धजः
नानाविध झाडे, वेलींवरील फुलांनी सजवलेले केस,
नानाधातुविचित्राङ्गः सर्वरत्नविभूषितः
नानाविध धातूंनी सुंदर दिसणारे, सर्व प्रकारच्या रत्नांनी अलंकृत,
गजाश्वमुखयूथैश्च समन्तात्परिवारितः
सर्व बाजूंनी हत्ती आणि घोड्यांच्या कळपांनी वेढलेले,
विविक्तगह्वरास्थानमध्यसिंहासनाश्रयः
एकांत गुहेत सिंहासनावर बसलेले,
दृष्ट्वा जनैरनासाद्यो महाराजाधिराजवत्
लोकांना दिसत असले तरी सहज न मिळणारे, जणू राजांचा राजा,
मयूरैरुपनृत्यद्भिर्गायद्भिश्चैव किन्नरैः
मोर नाचत असून, किन्नर गात असताना,