किंस्वित्स्याच्चिररात्राय किं वानन्त्याय कल्पते
दीर्घ रात्र किंवा शेवटच्या काळासाठी काय योग्य आहे?
तानि मे शृणु सर्वाणि फलं चैषां यथातथम्
हे सर्व आणि त्यांचे खरे फळ तू माझ्याकडून ऐक.
दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन हि पितामहाः
श्राद्धाच्या दानामुळे पितर एक महिना संतुष्ट होतात.
शाशेन चतुरो मासान्पञ्च प्रीणाति शाकुनैः
शशाच्या मांसाने चार महिने आणि पक्ष्यांच्या मांसाने पाच महिने पितर तृप्त होतात.
अष्टमासिकमित्युक्तं यच्च पार्वतकं भवेत्
जे पर्वतावरून मिळते, ते 'आठ महिन्यांचे' असे म्हणतात.
गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी
गव्याच्या मांसाने दहा महिने तृप्ती मिळते.
श्राद्धे च तृप्तिदं गव्यं पयः संवत्सरं द्विजाः
श्राद्धात गायीचे दूध दिल्यास, द्विजांनो, पितरांना एक वर्ष तृप्ती मिळते.
पायसं मधुसर्पिर्भ्यां छायायां कुञ्जरस्य च
दूधात शिजवलेला पायस, मध आणि तूप, तसेच हत्तीची सावलीही.
अत्र गाथाः पितृगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः
या संदर्भात प्राचीन जाणकार पितरांनी गायलेली गाथा सांगतात.
अपि नः स कुले यायाद्यो नो दद्यात् त्रयोदशीम्
जो तेरावे श्राद्ध देत नाही, तो आमच्या कुळात येऊ नये.
गौरीं वाप्युद्वहेद्भार्यां नालं वा वृषमुत्सृजेत्
जो गौरवर्णाची पत्नी घेत नाही किंवा वृष सोडत नाही, तोही नाही.
दातॄणां चैव यत्पुण्यं निखिलेन प्रवीहि मे
दान देणाऱ्यांचे सर्व पुण्य मला पूर्णपणे सांग.
पितृक्षये हि तत्पुत्र तस्मात्तत्राक्षयं स्मृतम्
पुत्रा, पितरांची संख्या कमी झाली की, म्हणूनच ते अक्षय मानले जाते.
फलं वृषस्य वक्ष्यामि गदतो मे निबोधत
वृषाचे फळ मी सांगतो, नीट ऐक.
वृषोत्स्रष्टा पुनात्येव दशातीतान्दशावरान्
जो वृषदान करतो, तो आपल्या दहा पिढ्या वरच्या आणि दहा पिढ्या खालील पूर्वजांना पवित्र करतो.
वृषोत्सर्ग्गत्पितॄणां तु ह्यक्षयं समुदाहृतम्
पूर्वजांसाठी वृषदान केले तर ते कधीही संपत नाही, असं सांगितलं आहे.
सर्वं तदक्षयं तस्य पितॄणां नात्र संशयः
त्याच्या पूर्वजांसाठी सर्व काही कधीही संपत नाही, यात काहीच शंका नाही.
मधुकुल्याः पितॄंस्तस्य ह्यक्षयाश्च भवन्ति वै
त्याच्याकडून मध आणि धान्य मिळवणारे पूर्वजही कधीही संपत नाहीत.
तृप्तिस्तु या पितॄणां वै सा वृषेणेह कल्पते
पूर्वजांना मिळणारे समाधान इथे वृषामुळेच मिळते.
मधु वामधुमिश्रं वा सर्वमेवाक्षयं भवेत्
मध किंवा तूप-मध एकत्र दिलं, तर ते सर्व कधीही संपत नाही.
दैवेकर्मणि पित्र्ये च श्रूयते वै परीक्षणम्
दैवी आणि पितृकर्मांमध्ये नेहमीच परीक्षा सांगितली आहे.
ये च भाषाविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः
जे भाषेचे जाणकार आहेत आणि जे व्याकरणात रममाण असतात,
त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निः स सौपर्णः षडङ्गवित्
जो तीन नचिकेताग्नी, पाच अग्नी, सौपर्ण आणि षडंग जाणतो,
पुण्येषु यश्च तीर्थेषु कृतस्नानः कृतव्रतः
आणि जो पुण्य तीर्थांमध्ये स्नान आणि व्रत केलेला आहे,
ये च सत्यव्रता नित्यं स्वधर्मनिरताश्च ये
जे नेहमी सत्यव्रती आहेत आणि आपल्या धर्मात निष्ठावान आहेत,
एतेभ्यो दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः
या सर्वांना दिलेली दान कधीही संपत नाही; हेच वंश शुद्ध करणारे आहेत.
त्रयो ऽपि पूजितास्तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
त्यांचा सन्मान केल्याने ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश हे तिघेही पूजले जातात.
पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्
हेच पवित्रांमध्ये पवित्र आणि मंगलांमध्ये मंगल आहेत.
अपाङ्क्तेयान्प्रवक्ष्यमि गदतो मे निबोधत
आता मी वंशासाठी अयोग्य कोण आहेत ते सांगतो, लक्ष देऊन ऐका.
ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको ह्यापणो वणिजस्तथा
गावाचा दूत, न्हावी, दुकानदार आणि व्यापारी,