अना हारो क्षयं याति विद्यादनशनं तपः
जेव्हा उपवास केला जातो, तेव्हा शरीराची झीज थांबते; उपवास म्हणजेच खरे तप आहे, हे जाणावे.
क्षीणेषु सर्वदोषेषु क्षीणेष्वेवेन्द्रियेषु च
सर्व दोष कमी झाले आणि इंद्रियेही क्षीण झाली,
कारणेभ्यो गुणेभ्यश्च व्यक्ताव्यक्ताच्च कुत्स्नशः
कारणे आणि गुण, प्रकट व अप्रकट, या सर्वांपासून पूर्णपणे,
न सन्नासन्न सदसन्नैव किञ्चिदवस्थितः
काहीही अस्तित्वात, अनस्तित्वात किंवा दोन्ही अवस्थेत उरलेले राहत नाही.
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे पुण्यदेशानुकीर्त्तनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मांड महापुराणात, वायूने सांगितलेल्या, मध्यभागातील तिसऱ्या उपोद्घात भागातील श्राद्धकल्पात, पुण्यप्रदेशांची नावे सांगणारा त्रयोदश अध्याय संपला.
श्राद्धकर्मणि मेध्यानि वर्जनीयानि यानि च
श्राद्धकर्मात जे शुद्ध आहे आणि जे वर्ज्य करावे लागते,
अग्निहोत्रमुपायुष्यं पवित्रं परमं हितम्
अग्निहोत्र करावे, ते अत्यंत पवित्र आणि श्रेष्ठ कल्याणकारी आहे.
सर्वस्वेनापि कर्त्तव्यङ्क्षिप्रं वै राहुदर्शने
राहूचे दर्शन झाल्यावर, सर्वस्व देऊनही ते त्वरित करावे.
कुर्वाणस्तत्तरेत्पापं सती नौरिव सागरे
जो हे करतो, तो पापातून सुटतो, जसे नौका समुद्र पार करते.
विषाणवर्जं खड्गस्य मात्सर्यान्नाशयामहे
शिंग वगळता, आम्ही तलवारीचा मत्सर नष्ट करतो.
पिबञ्छचीपतिः सोमं पृथिव्यां मध्यगः पुरा
पूर्वी पृथ्वीवर मध्यभागी वसणारा, सहा अंगांचा स्वामी सोमाने मद्यपान केले.
विप्रुषस्तस्य नासाभ्यामासक्ताभ्यां तथेक्षवः
त्याच्या जोडलेल्या नाकातून पडलेले थेंब आणि तसेच धान्य,
श्यामाकैरिक्षुभिश्चैव पितॄणां सर्वकामिकम्
श्यामाक आणि ऊस यांच्या योगे पितरांची सर्व इच्छापूर्ती होते.
श्यामाकास्तु द्विनामानो विहिता यजनेस्मृते
श्यामाक हे दोन नावे असलेले धान्य यज्ञासाठी ठरवले आहे, असे स्मृती सांगते.
प्रसातिकाः प्रियङ्गुश्च मुद्गाश्च हरितास्तथा
प्रसातिका, प्रियंगू, मुग आणि हिरवे धान्य,
कृष्णमाषास्तिलाश्चैव श्रेष्ठास्तु यवशालयः
काळे उडीद, तीळ आणि उत्तम म्हणजे ज्वारी व तांदूळ.
कृष्णाश्चैवान्नलोहाश्च गर्ह्याः स्युः श्राद्धकर्मणि
काळे धान्य आणि तांबड्या तांदळाचा वापर श्राद्धाच्या विधीत टाळावा.
मसूराश्चैव पुण्याश्च कुसुंभं श्रीनिकेतनम्
मसूर डाळ तसेच पुण्यकारक असलेले कुसुंभ, जे लक्ष्मीचे निवासस्थान आहे, यांचा उल्लेख आहे.
बिल्वामलकमृद्वीकापनसाम्रातदाडिमाः
बिल्व फळ, आवळा, मनुका, फणस, आंबा आणि डाळिंब यांचा समावेश आहे.
खशेरुकोविदार्यश्च तालकन्दं तथा विसम्
खशेरू, कोद्रव, विदारी, तसेच ताडमुळ आणि विष यांचा देखील उल्लेख आहे.
कालेयं कालशाकं च भूरिपूर्णा सुवर्चला
कालेय, काळी भाजी, भूरिपूर्णा आणि सुवर्चला यांची नावे घेतली आहेत.
कफालकं कणा द्राक्षा लकुचं चोचमेव च
कफाळक, कणा, द्राक्ष, लकुच आणि कुकुमा यांचा देखील उल्लेख आहे.
वैकङ्कतं नालिकेरशृङ्गज पकरूषकम्
वैकंकट, नारळ, श्रृंगज आणि पकरूषक यांचा समावेश आहे.
सुगन्धमांसपीवन्ति कषायाः सर्व एव च
मांसाचा गंध असलेले सर्व तुरट पदार्थ यामध्ये धरले आहेत.
नागरं चात्र वै देयं दीर्घमूलकमव च
या ठिकाणी आले आणि लांब मुळा देऊ नयेत.
वर्जनीयानि वक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि नित्यशः
श्राद्धाच्या विधीत नेहमी टाळावयाच्या गोष्टी मी आता सांगतो.
करंभाद्यानि चान्यानि हीनानि रसगन्धतः
करंभासारखे आणि इतर जे पदार्थ चवीत व सुगंधात कमी आहेत, तेही टाळावेत.
पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितस्य बलेः सुरैः
पूर्वी देव-दानवांच्या युद्धात, जेव्हा बळी देवांनी पराभूत झाला—
तत एतानि जातानि लशुनादीनि सर्वशः
त्या वेळेपासून लसूण व त्यासारख्या सर्व वस्तू उत्पन्न झाल्या.
श्रद्धकर्मणि वर्ज्यानि याश्च नार्यो रजस्वलाः
श्राद्धाच्या विधीत या वस्तू आणि मासिक पाळी आलेल्या स्त्रिया टाळाव्यात.