प्राक्सर्गे दह्यमाने तु पुरा संवर्त काग्निना
सृष्टीच्या आधी, जेव्हा पूर्वी संहाराच्या अग्नीने सर्व जळत होते,
शैल्यादेकार्णवे तस्मिन्वायुना ये तु संहिताः
त्या समुद्रात, पर्वतावरून वाऱ्याने एकत्र आलेले जे होते—
स्कन्धाचलत्वादचलाः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः
पर्वत पृथ्वीबरोबर हलतात म्हणून ऋषी त्यांना अचल म्हणतात.
तत स्तावासमुद्धृत्य क्षितिमंतर्जलात्प्रभुः
मग प्रभूंनी पृथ्वी पाण्यातून वर काढली.
विषमाणि समीकृत्य शिलाभिरभितो गिरीन्
सर्व बाजूंनी दगडांनी उंचसखल जागा सम करून पर्वत घडवले.
तावंतः पर्वताश्चैव वर्षांते समवस्थिताः
प्रत्येक प्रदेशाच्या शेवटी तितकेच पर्वत उभे आहेत.
सप्तद्वीपा समुद्राश्च अन्योन्यस्यानुमंडलम्
सात द्वीप आणि समुद्र एकमेकांना वेढून आहेत.
भूराद्याश्चतुरो लोकाश्चंद्रादित्यौ ग्रहैः सह
भू लोकापासून सुरू होणारे चार लोक, चंद्र, सूर्य आणि ग्रहांसह—
कल्पस्य चास्य ब्रह्मा चासृजद्यः स्थानिनः सुरान्
या कल्पासाठी ब्रह्मदेवांनी स्थिर देवता निर्माण केल्या.
स्वर्गं दिशः समुद्रांश्च नदीः सर्वांस्तु पर्वतान्
स्वर्ग, दिशा, समुद्र, सर्व नद्या आणि पर्वत ब्रह्मदेवांनी निर्माण केले.
लवकाष्ठाः कलाश्चैव मुहुर्त्तान्संधिरात्र्यहान्
क्षण, काडी, कला, मुहूर्त, संध्या, रात्र आणि दिवस—
स्थानाभिमानिनश्चैव स्थानानिच पृथक्पृथक्
ज्यांना स्थानाचा अभिमान आहे असे आणि ती स्थाने, प्रत्येक वेगळी—
कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं चैव तथा युगम्
कृत, त्रेता, द्वापर आणि तिष्य हे युग आणि युगही—
प्रागुक्ताश्च मया तुभ्यं पूर्व्वे कल्पे प्रजास्तु ताः
आणि पूर्वीच्या कल्पात मी तुला सांगितलेल्या त्या सर्व प्रजाही—
अप्राप्तायास्तपोलोकं पृथिव्यां याः समासत
जे तपो लोक मिळवू शकले नाहीत, ते पृथ्वीवरच राहिले—
वीक्ष्यार्थं ताः स्थितास्तत्र पुनः सर्गस्य कारणात्
ते पुन्हा सृष्टीसाठी पाहण्यासाठी तिथेच थांबले.
धर्म्मार्थ काममोक्षाणामिह ताः साधिताः स्मृताः
इथे धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष साधणारे स्मरणात आहेत.
ततस्ते तपसा युक्ताः स्थानान्यापूरयन्पुरा
मग त्यांनी तपाच्या बळावर पूर्वी सर्व स्थाने भरली.
आसंगद्वेषयुक्तेन कर्मणा ते दिवं गताः
आसक्ती आणि द्वेष युक्त कर्माने ते स्वर्गात गेले.
स्वकर्म्मफलशेषेण ख्याताश्चैव तदात्मकाः
स्वतःच्या कर्माच्या उरलेल्या फळामुळे ते त्या स्वरूपात प्रसिद्ध झाले.
अप्सु यः कारणं तेषां बोधयन्कर्म्मणा तु सः
पाण्यातील सर्व गोष्टींचा कारण जो आहे, आणि जो आपल्या कृतीने त्यांना जागरूक करतो, तोच खरा तो आहे.
गृह्णन्ति ते शरीराणि नानारूपाणि योनिषु
ते वेगवेगळ्या गर्भांमध्ये अनेक प्रकारची शरीरं धारण करतात.
तेषां मेध्यानि कर्म्माणि प्रायशः प्रतिपेदिरे
त्यांची बहुतेक कृत्ये शुद्ध असतात.
पुनः पुनस्ते कल्पेषु जायन्ते नामरूपेणः
प्रत्येक कल्पात पुन्हा पुन्हा ते नाव आणि रूप घेऊन जन्म घेतात.
ताः प्रजा ध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा
तो ध्यान करतो तेव्हा त्या सत्त्वांची उत्पत्ती होते, कारण त्याची इच्छा खरी असते.
जनास्ते ह्युपपद्यन्ते सत्त्वोद्रिक्ताः सुतेजसः
ते लोक उत्तम सत्त्वगुण आणि तेजाने युक्त होऊन जन्म घेतात.
ते सर्वे रजसोद्रिक्ताः शुष्मिणश्चाप्यमर्षिणः
सर्वजण रजोगुणाने भरलेले, बलवान आणि चिडचिडे असतात.
रजस्तमोभ्यासुद्धिक्ता गृहशीलास्ततः स्मृताः
रज आणि तम यांच्या सवयींनी वाढलेले जे असतात, त्यांना गृहस्थ म्हणतात.
कूटकाकूटकाश्चैव उत्पद्यंते मुमूर्षुणाम्
मरणाच्या उंबरठ्यावर असणाऱ्यांमध्ये खोटारडे आणि प्रामाणिक दोघेही जन्म घेतात.
ततः प्रभृति कल्पे ऽस्मिन्मैथुनानां च संभवः
त्या वेळेपासून या कल्पात मैथुनाचा आरंभ झाला.